Donderdag 28/01/2021

Vleugellam

WOORD TEGEN WOORD. De Bezige Bij blijft in Antwerpen, maar voortaan is het aan Amsterdam om knopen door te hakken. Voor de schrijvers is het afwachten wie mee kan verhuizen, als ze dat tenminste willen.

De Antwerpse afdeling gaat in de gehaktmolen

"De Bezige Bij Antwerpen stopt helemaal niet." Henk Pröpper en Koen Clement, directeurs bij het uitgeefconcern WPG en eigenaar van De Bezige Bij, probeerden via een mail aan hun schrijvers gisterenmiddag de schade te beperken, na het bericht in De Standaard dat De Bezige Bij Antwerpen de boeken dichtdoet. Het Antwerpse uitgeeffonds zal volgens WPG geïntegreerd worden in De Bezige Bij Amsterdam.

In Antwerpen blijft er een 'topredacteur' die een scout is en Vlaamse auteurs moet binnenhalen en begeleiden. Die zal nauw samenwerken met De Bezige Bij Amsterdam, waar directeur/uitgever Henk Pröpper de eindverantwoordelijkheid draagt en alle knopen doorhakt. Doel van de operatie is "Nederlandse en Vlaamse auteurs één lijn, één programma te bieden, een zo sterk mogelijke vertegenwoordiging in de Lage Landen, vanuit één inhoudelijke en commerciële visie".

Mooie woorden, alleen zijn ze makkelijk te doorprikken, meent Joost Vandecasteele, een van de schrijvers die bij De Bezige Bij Antwerpen zit. "Het wordt vrij schaamteloos opgedoekt. Antwerpen wordt zogezegd opgenomen in Amsterdam, maar ik ken genoeg van taal om te weten dat dit hetzelfde is als stoppen."

"Het is een typisch bericht waar slecht nieuws als goed nieuws wordt verpakt", meent ook Jeroen Theunissen, die zijn boeken uitgeeft via De Bezige Bij Antwerpen. "Mensen zullen hun baan verliezen, een aantal auteurs zullen hun plaats verliezen."

Het vet is van de soep bij de kookboeken

De kookboeken hebben de uitgeefsector lange tijd gered, maar ook dat verhaal is eindig. De totale boekenverkoop blijf slabakken en dus moeten de uitgevers ingrijpen. WPG ontsloeg in Nederland vorig jaar al honderd mensen. In België bleef de reorganisatie beperkt tot vier ontslagen. Maar de cijfers van WPG België blijven donkerrood kleuren. Het concern boekte in 2013 een verlies van 1,7 miljoen euro. In 2012 was dat net geen 3 miljoen euro. En dus moet er verder bespaard worden.

Al gaat het bij De Bezige Bij om meer dan besparen alleen. De verhoudingen tussen het Amsterdamse en Antwerpse uitgeeffonds waren vaak gespannen, zeker toen Robbert Ammerlaan de leiding had in Antwerpen. Maar ook Harold Polis, de huidige uitgever, zat niet op dezelfde lijn als de Amsterdamse bazen. Door Antwerpen te integreren in het Amsterdamse fonds, is het duidelijk wie het pleit gewonnen heeft.

De schrijvers vrezen eenheidsworst

Volgens Koen Clement en Henk Pröpper is de eengemaakte Bezige Bij "een wens die al lange tijd leeft onder veel auteurs." Zeker voor Belgische auteurs was het lange tijd bon ton om een uitgever in de Amsterdamse grachtengordel te hebben. Prestigieuzer kon het nauwelijks. De Bezige Bij Antwerpen wou daar een antwoord op bieden. Het moest een "vrijhaven zijn voor schrijvers en een brandpunt van het publieke debat" en het was "haar ambitie om in België een prominente positie te bekleden als uitgever van literaire fictie en non-fictie".

"Dit kan een stap terug zijn als we terug afhankelijk worden van de goodwill van Nederland". meent Jeroen Theunissen. Ook Joost Vandecasteele, die De Bezige Bij Amsterdam voor Antwerpen ruilde, vreest het ergste. "De Bezige Bij Antwerpen had een aparte en unieke stem. Nu krijgen we weer eenheidsworst." Of Vandecasteele mee zal verhuizen, weet hij nog niet. "Mijn nieuwe boek zou binnen een paar maanden in de winkel liggen, de cover was net af. Ik heb nog geen flauw idee wat er zal gebeuren."

Door de integratie zullen Vlaamse schrijvers wellicht minder snel een kans krijgen bij De Bezige Bij. "We zullen misschien selectiever zijn en meer focussen op potentieel grote titels", luidt het bij de uitgever. En dat hoeft niet per se een slechte zaak te zien, meent Paul Baeten Gronda, die onlangs De Bezige Bij ruilde voor de nieuwe uitgeverij van Robbert Ammerlaan. "Het was altijd al mijn kritiek dat er te veel werd uitgegeven. Ik had het gevoel dat iedereen er een boek kon uitgeven. Ik snap de reacties van veel schrijvers, want prettig is dit niet, maar ik ben er zeker van dat de talenten zullen kunnen blijven schrijven."

Harold Polis wordt gestoofd

Na het vertrek van Robbert Ammerlaan was Harold Polis de sterke man bij De Bezige Bij Antwerpen. Maar Polis, die al geruime tijd ziek thuis is, zit op ramkoers met de directie. Het is nu al duidelijk dat er voor hem geen plaats is binnen het geïntegreerde uitgeeffonds. Dat zijn naam ook niet valt in de mail van Clement en Pröpper, zegt genoeg. Polis was gisteren niet bereikbaar voor commentaar.

Bij de Bezige Bij Antwerpen werken momenteel vier mensen, aangevuld met enkele mensen die voor ondersteuning zorgen vanuit WPG. Naast Polis zullen wellicht nog enkele mensen hun werk verliezen. De mail heeft het immers maar over één topredacteur.

De salamitechniek ligt op de loer

WPG stootte eerder dit jaar met Nijgh en Van Ditmar, Arbeiderspers, Querido en Athenaeum-Polak en Van Gennep al enkele fondsen af via een "vriendelijke management buy-out", om zich staande te houden in een onder druk staande boekenmarkt. Vorig jaar ondergingen Ludion en Lido al hetzelfde lot. Gisteren doken meteen geruchten op als zou nu ook Manteau, dat onder meer Pieter Aspe uitgeeft, voor zijn toekomst moeten vrezen.

Maar dat klopt niet, zegt Piet Van Roe, de voorzitter van de raad van bestuur van WPG België. "De operatie met de fondsen hebben we al achter de rug. Maar er komt wel nog een interne reorganisatie op beperkte schaal." Bij WPG België werkt nu nog een tachtigtal mensen. De vakbond vreest dat de directie de salamitechniek zal gebruiken om gespreid over de tijd enkele jobs te schrappen.

En de lezer proeft toch geen verschil

Weinig. De doorsnee lezer weet wellicht niet of het boek dat hij leest uitgegeven is door De Bezige Bij, Prometheus of Houtekiet. Op de stand van WPG zult u er dan ook weinig van merken als morgen de Boekenbeurs opent. Alleen volgend jaar zouden er misschien een klein beetje minder titels kunnen liggen, al zal dat wellicht niet opvallen in het overvloedige aanbod.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234