Woensdag 23/09/2020

Vleug(elt)je Da Vinci, mespuntje Zorro, druppeltje Dracula

Stripklassieker (13): Batman (1939), Bob Kane

Bruce Wayne heeft er nooit om gevraagd Batman te worden, zo wil de overlevering. Toen zijn ouders brutaal vermoord werden (Wayne was toen zo'n veertien jaar) zwoer hij de daders te straffen en zijn lichaam om te bouwen tot een dodelijk wapen. Hij trok naar de Sorbonne, Cambridge en andere Europese universiteiten en maakte dankzij onder meer Afrikaanse bosjesmannen, ninja's en Nepalese monniken alle 127 de vechttechnieken tot de zijne. Vervolgens verdiepte hij zich in detectivewerk, stak zich in een vernuftige cape met hightech wapens en trok terug naar Gotham City, meer bepaald richting de beruchte Crime Alley, waar zijn ouders ooit het leven lieten... Zijn pseudoniem aldaar: Batman.

Geestelijke vader Bob Kane vond dat er na Superman plaats was voor een nieuwe, wat grimmiger soort superheld. Voor zijn nieuwe personage baseerde hij zich op de zestiende-eeuwse tekeningen van Leonardo da Vinci van vleermuisachtige, vliegende machines. Vervolgens mixte hij die eerste schetsen met elementen uit film als The Mark of Zorro met Douglas Fairbanks (1920), The Bat Whispers (1930) en de klassieker Dracula (1931) met Bela Lugosi in de hoofdrol.

Gedurende de jaren die volgden onderging Batman, net als zijn andere door de lucht klievende collega's Superman en Spiderman, tal van cruciale veranderingen. De Batman zoals wij die nu kennen weigert een pistool te dragen, noch zal hij overmeesterde schurken van het leven beroven. De eerste Batman was echter een andere mentaliteit toegedaan. In 1939 droeg hij én een wapen én vermoordde hij koudweg zijn tegenstanders. Auteur Kane bracht er pas verandering in toen hij zijn held in 1940 uit zijn sociaal isolement haalde door hem te laten vergezellen door een jongen met groen-rode cape en helgroene botjes: Robin. Pas onder diens invloed legde Batman zijn wapens neer. Misdadigers overal te lande mochten een weesgegroetje bidden; 'no more killing', beloofde Batman plechtig. Het geweld ebde even weg en zelfs aartsvijand The Joker verkoos dodelijke humor boven moord.

De Batman-reeks heeft van alle superhelden wellicht het beroemdste arsenaal superschurken geboren weten worden, zoals daar zijn: Catwoman (1940), The Penguin ('41), Two-Face ('42), The Scarecrow ('41), The Riddler ('48) en Poison Ivy ('66). Eind jaren veertig kregen de verhalen steeds meer een fantasy- en sf-ondertoon, werd Robin de tijd in geslingerd, schopte Batman het tot interplanetaire politieagent en keken de lezers ook niet meer op van encounters met ruimtemannetjes, noch waren ze verbaasd toen plots de Batman-familie werd uitgebreid met vier extra leden als Batwoman ('56), Bat-Hound ('55), Bat-Mite ('59) en Batgirl ('61).

Midden jaren zestig, toen de verkoop begon te slabakken, kreeg 's wereld beste detective eindelijk wat detectivewerk te doen. Dat hielp de verkoop, maar nog beter scoorde Batman toen in 1966 de tv-serie Batman de buis haalde. Twee jaar later, toen de reeks plots werd stopgezet, kelderde opnieuw de verkoop. Maar de flinke dosis camp die Batman op het kleine scherm had weten te brengen, zou jaren later nog zijn invloed nalaten, ook toen de reeks opnieuw wat agressiever werd en de schurken wreder werden dan ooit.

In de loop der tijden passeerden er duizenden Batman-verhalen de revue van honderden verschillende tekenaars. Een van de belangwekkendste was evenwel Frank Miller. Met The Dark Knight Returns uit 1986 wist hij de vleermuisheld nieuw leven in te blazen en een nieuw publiek aan te spreken. De in de nabije toekomst gesitueerde Batman werd er grimmiger en donkerder voorgesteld, terwijl hij zijn opmerkelijkste avonturen ooit beleefde en menselijker werd dan tevoren. Nog een apart ogend Batman-boek was het kunstzinnigere Arkham Asylum van de Brit Dave McKean (scenario van Grant Morrison), die op zijn eigen(zinnige) manier de niet-superheldenfans wist te overtuigen van Batmans bestaansrecht.

Geert De Weyer

Alles over Batman in The Ultimate Guide to the Dark Knight, door Scott Beaty.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234