Dinsdag 06/12/2022

Vlaming wil vooral werkzekerheid

De 'nieuwe werknemer' is nog een minderheid

Werkzekerheid primeert niet, zijn carrière maakt hij zelf, flexibiliteit is zijn motto. De 'nieuwe' werknemer is dan wel een hype, op de Vlaamse arbeidsmarkt maakt hij amper 4 procent van de werknemers uit.

Brussel

Nathalie Carpentier

De job van je leven, netjes beschreven op papier. Maar die fraaie papieren overeenkomst weerspiegelt niet het psychologische contract dat je met je werkgever sluit. Hoe vullen Vlaamse werknemers begrippen als loyaliteit, betrokkenheid bij het werk na de uren, werkzekerheid of persoonlijke investeringen in? Die impliciete onuitgeschreven arbeidsovereenkomst tussen beide partijen draagt in de meerderheid van de gevallen nog de oude stempel, ontdekte wetenschappelijk medewerkster Ilse Van den Brande van het departement werk en organisatie van de faculteit Economie van de KU Leuven. Voor haar doctoraat ging ze dat na bij meer dan 1.100 Vlaamse werknemers.

Traditioneel verwachtten werknemers een langetermijnengagement van hun werkgever. "In ruil daarvoor tonen ze zich zeer loyaal. Ze willen duidelijk omschreven rechten en plichten. Ze hebben respect voor gezag, staan erop dat alle werknemers gelijk zijn voor de wet en hechten veel belang aan stabiliteit." De laatste tijd leken die oude waarden plaats te ruimen voor een nieuw 'psychologisch' contract. "Die nieuwe werknemer had een heel ander profiel. Werkzekerheid bij zijn huidige werkgever heeft hij niet zo nodig. Hij moet zijn carrière zelf maken. Hij is niet zo loyaal en heeft minder behoefte aan duidelijk omschreven rechten en plichten. Daartegenover staat dat hij meer investeert in de organisatie en zich flexibel opstelt. Stabiliteit maakt plaats voor flexibiliteit. Dat kan vreemd klinken, maar de werkzekerheid heeft plaats gemaakt voor een hoge inzetbaarheid. Door de kennis en de ervaring die hij opdoet, beschikt hij over een sterke positie op de arbeidsmarkt zodat hij nooit zonder werk zal zitten."

Maar in tegenstelling tot wat iedereen voorspelde, heeft die flexibele werknemer de Vlaamse arbeidsmarkt verre van veroverd. "Het ongebonden psychologisch contract wordt gepromoot als de arbeidsrelatie van de toekomst. In werkelijkheid maakt het amper 4 procent van de arbeidsrelaties uit. Het zijn vooral jonge, hooggeschoolde werknemers die je vooral aantreft in kleinere organisaties. Ze hebben een beetje het profiel van de consultants."

Bij de meerderheid van de Vlaamse werknemers die het oude ideaal nog aanhangt, onderscheidt Van den Brande vijf gelijk verdeelde categorieën. Een op de vijf van de werknemers is loyaal en wil vooral werkzekerheid en stabiliteit. Het zijn voornamelijk arbeiders en statutaire ambtenaren. Hun positie op de arbeidsmarkt is vrij zwak omwille van hun lage scholingsgraad. Een tweede even grote groep verwacht veel van zijn werkgever, maar is niet bereid daar veel voor terug te doen. "Dat zijn vooral arbeiders en bedienden uit de lagere loonklasse met vooral uitvoerende functies." Een derde groep (bijna 20 procent) verwacht weinig van zijn bazen, en zal zelf ook weinig initiatief tonen. "Daar kun je geen uitgesproken profiel op plakken", verduidelijkt Van den Brande. "Maar je vindt ze wel in alle statuten, in alle leeftijdsgroepen en organisaties."

Blijven er nog twee types arbeidsrelaties waarmee de werkgever het best af is, besluit Van den Brande. In het ene geval zijn de verwachtingen van de werknemer niet bijzonder hooggespannen, maar is hij desalniettemin bereid zich sterk in te zetten voor het bedrijf. "Daar zie je meer hooggeschoolde krachten, in hogere managementjobs of kaderfuncties. Vaak tref je dat profiel ook aan in kleinere organisaties." Wie veel investeert, krijgt veel terug, is het motto van de laatste groep. Een profiel waarin vooral oudere werknemers uit de hogere loonklasse met een gemiddelde scholingsgraad en positie op de arbeidsmarkt zich in kunnen terugvinden. "In die laatste situaties winnen beide partijen. Het bedrijf kan rekenen op loyale krachten die ook persoonlijk willen investeren in de organisatie. En de werknemer voelt zich goed op het werk." Concrete aanbevelingen voor werkgevers heeft Van den Brande niet. Of toch. "Het verwachtingspatroon bij de werknemers is heel divers. Maar ze mogen niet uit het oog verliezen dat de meeste werknemers werkzekerheid nog steeds hoog in het vaandel dragen."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234