Dinsdag 19/11/2019

Vlaanderen wuift zijn cowboy zingend uit

‘Hij zong, tapte moppen, speelde sketches, hanteerde verschillende instrumenten, floot en jodelde. Zoals hij was er niemand. Onze pa was een uitzonderlijke artiest.’ Op de laatste show van Bobbejaan Schoepen omschreef zoon Jacky treffend het rijk gevulde leven van zijn vader. Meer dan een zingende cowboy die zijn eigen land stichtte, was Bobbejaan een geboren entertainer die als geen ander de kunst verstond om te vertolken wat leefde bij het gewone volk.

Afscheid van Bobbejaan Schoepen (1925-2010) in het teken van muziek

In een circustent langs de Schelde in Antwerpen kreeg Vlaanderens bekendste cowboyhoed zaterdag zijn publieke afscheid. De plaats was niet toevallig gekozen. “De symboliek van deze plek is overduidelijk”, zei Conny Neefs, zus van, bij de start van de plechtigheid. “Zijn Schelde, zijn lichtjes, zijn tent.” In tegenstelling tot wat soms wordt gedacht, is ‘Lichtjes van de Schelde’ niet van Wannes Van de Velde, inmiddels ook al wijlen. Bobbejaan Schoepen maakte het liedje in 1952, op een tekst van de Nederlander Anton Beuving. Die kwam regelmatig bij Bobbejaan op bezoek. De legende wil dat Bobbejaan de muziek schreef in een handomdraai, terwijl Beuving de tekst las. “In nog geen vijf minuten tijd was het liedje klaar.”

Het pakkendste moment van de plechtigheid was dan ook toen na bijna twee uur de witte kist van Bobbejaan Schoepen op een koets werd geladen en door paarden naar buiten werd getrokken. Daar, net buiten de circustent, aan de rand van Schelde, hield de familie halt en bracht Daan van op een verroeste kraan, zijn haren wapperend in de wind en zichzelf begeleidend op gitaar, Bobbejaans eigenste anthem. Het publiek zong zachtjes mee en na een laatste, uitstervend applaus verdween Bobbejaan voorgoed in de coulissen.

Bobbejaans afscheid zat boordevol emoties, maar bleef weg van het valse sentiment. Daarvoor zorgden niet alleen een strakke regie, die de uitvaart in multicamera op een groot scherm bracht voor de mensen die de tent niet meer binnen geraakten. De familie, die maar liefst 1.500 mensen, gewone en bekende Vlamingen, uitnodigde op de plechtigheid, had ook de juiste getuigen gekozen om herinneringen op te halen aan de muzikale cowboy.

“He had all the qualities to become a country personality”, zei Toots Thielemans in een filmpje. “In Amerika had hij een grote countryster kunnen zijn, maar hij was liever in zijn Bobbejaanland.” Bobbejaan bezocht Toots in 1952, toen die pas naar de VS was geëmigreerd. Hij blies de Brusselaar omver met zijn liedjes. “En fluiten dat hij kon! Gelijk een vogel.”

In 1958 kocht Bobbejaan een circustent, met plaats voor 1.200 toeschouwers. Het was de start van een internationale carrière, die hem dertien jaar na de oorlog naar Duitsland bracht om er te gaan zingen voor de Belgische soldaten. “Een reuzencarrière”, zou Louis Neefs later zeggen. En dat hij na de shows het geld van Bobbejaan in koffers hielp buitendragen.

Met een steeds rijker wordend hitrepertorium reisde Bobbejaan door 20 landen. Hij trad op in de Grand Ole Opry in Nashville, in de Ed Sullivan Show en in de Royal Variety Show voor de Britse Queen Mum. Maar de rusteloze cowboy was honkvaster dan hij zelf dacht. In 1959, op het hoogtepunt van zijn roem, kocht hij in Lichtaart een moeras om er zijn eigen land uit de grond te stampen. De mensen verklaarden hem gek.

Behalve waterpret, westerntreintjes en monorails stond Bobbejaanland in de beginjaren in het teken van show. Het park was in de eerste plaats een variétéoord waar artiesten optraden uit België, Nederland en Duitsland. “Bobbejaan had er een state of the art studio”, zei producer Firmin Michiels, die op uitnodiging van Bobbejaan diens pretpark bezocht. Met de nodige reserves, zoals elke zichzelf respecterende artiest.

Maar wat Michiels zag, overtrof zijn stoutste verwachtingen. “Naargelang de dag gaf Bobbejaan drie tot zeven optredens. Hij droeg outfits die gemaakt werden door kleermakers die werkten voor de grootsten: Elvis Presley en Gram Parsons. Zijn studio hing vol Gibson- en Gretschgitaren.”

Toch bleef Bobbejaan een man van het volk, zei zijn zoon Jacky Schoepen. “Hij is altijd met zijn beide voeten op de grond gebleven. Hij was bescheiden en praatte met iedereen.” En altijd kon Bobbejaan rekenen op de steun van zijn vrouw, Josée. “Onze pa had thuis het laatste woord, maar ons ma het allerlaatste.”

Nog meer dan de herinneringen stond het afscheid van Bobbejaan in het teken van de muziek. Geike Arnaert zong ‘Le temps des cerises’, Jan De Smet een naar zijn hand gezette versie van ‘Café zonder bier’ en Liliane St. Pierre ‘Er rest mij niets’. Opvallend was de doortocht van Bobbejaans kleindochter Femke, die de gitaar ter hand nam, twee andere gitaristen toeknikte en overtuigend ‘Monsieur le vagabond’ inzette. Daan en de sopraan Elise Caluwaerts zongen samen ‘Mooi is het leven met jou’.

“Ik heb vaak nagedacht over wat mijn vader zo populair maakte”, zei Tom Schoepen. “En ik denk dat zijn kracht schuilt in zijn natuurlijke charme. Hij is altijd zichzelf gebleven, een rasartiest die mensen kon raken vanuit het hart. Het publiek voelt dat.”

Schoepen is vooral blij dat zijn vader zijn eigen revival nog heeft mogen meemaken. Tijdens Saint-Amour in 2005 maakte Bobbejaan zijn rentree vanuit een rolstoel. Hij herstelde van kanker en ging die avond met het grootste applaus lopen. “De dichters stonden stomverbaasd”, aldus Schoepen. “We zijn dankbaar dat we hem dat nog hebben kunnen geven.”

Het applaus was de basis voor de cd Bobbejaan, die er onder meer kwam onder impuls van Daan. “Tien jaar geleden zouden we nooit gedacht hebben dat hij 85 zou worden en nog platen ging maken.” De tweede cd moet nog uitkomen.

Op 17 mei, een dag na zijn 85ste verjaardag, stierf Bobbejaan aan een hartstilstand. Vandaag wordt hij in familiekring begraven. “Bobbejaan is thuisgekomen”, sprak de Antwerpse burgemeester Patrick Janssens. “Hij zal nooit meer vertrekken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234