Vrijdag 05/03/2021

Verkeersveiligheid

Vlaanderen opnieuw gebuisd voor fietsrapport: vooral gewestwegen zijn killers

Een vrouw op de fiets nabij Gent. Oost- en West-Vlaanderen zijn de provincies die het slechtst scoren. Beeld ID/ Andreas Van Esbroeck
Een vrouw op de fiets nabij Gent. Oost- en West-Vlaanderen zijn de provincies die het slechtst scoren.Beeld ID/ Andreas Van Esbroeck

Vlaanderen is weer maar eens gebuisd voor een fietsrapport. Meer dan de helft van de fietspaden langs gewestwegen voldoet niet aan de veiligheidsnormen, blijkt uit nieuwe cijfers. ‘Er liggen genoeg plannen klaar. We moeten ze gewoon sneller uitvoeren’, zegt de Fietsersbond.

‘Een fietspad dat vlak langs een weg ligt en daardoor zeer gevaarlijk is’, zo wordt een ‘moordstrookje’ sinds 2018 gedefinieerd in Van Dale. Uit een nieuw inspectierapport van het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) blijkt alvast dat er langs Vlaamse gewestwegen nog heel wat van die moordstrookjes bestaan: liefst 4.159 kilometer aan fietspaden of zo’n 54 procent van het totale aantal langs gewestwegen voldoen niet aan de veiligheidseisen. 23 procent (1.787 km) scoort zelfs ‘zeer slecht’.

Om tot die scores te komen, vergeleek het Agentschap de inrichting van de fietspaden in 2019 met de richtlijnen die zijn bepaald in het Vademecum Fietsvoorzieningen. Zo spelen de breedte en het type fietspad (aanliggend of vrijliggend), de aanwezigheid van een tussenstrook en het snelheidsregime op de gewestweg een rol in de beoordeling. Tussen rijweg en fietspad moet een tussenstrook van minstens 2 meter (90 km/u) of 1 meter (70 km/u) zijn, als er geen verticaal scheidingselement is.

Op vlak van die inrichting is de situatie in Vlaanderen bedroevend. Zeker omdat er sinds 2011, toen de eerste gelijkaardige meting gebeurde, amper vooruitgang is geboekt. Toen waren 37 procent van de fietspaden ‘conform’, acht jaar later is dat ondanks veel dure beloftes slechts 46 procent. Vooral in Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen is de voorbije jaren amper winst geboekt. De provincie Antwerpen blijkt dan weer de voorbeeldigste student. Als enige kan het een meerderheid aan veilige fietspaden voorleggen.

Daarnaast werd bij ruim de helft van de fietspaden ook het comfort gemeten, op basis van trillingen. Die comfortscore is iets beter, maar nu ook niet denderend: nog steeds scoort zo’n 44 procent onvoldoende.

Procedureslag

Het rapport komt op een moment dat het debat over fietsveiligheid op scherp staat. Vorige week vrijdag overleed de 12-jarige Kato in Zwevegem, nadat ze aan de schoolpoort onder een vrachtwagen terechtgekomen was. Nota bene op Strapdag, een initiatief dat pleit voor meer ruimte voor voetgangers en fietsers. Als klap op de vuurpijl bleek dat het meisje al de zesde fietsdode is in september, enkel en alleen in de regio Zuid-West-Vlaanderen. Het zijn statistieken waarvan het je zwart voor de ogen wordt.

“Het ongeval vorige vrijdag heeft heel veel emotie en onvrede losgeweekt bij onze achterban”, zegt Wies Callens, woordvoerder van de Fietsersbond. De nieuwe cijfers tonen: de focus op een veilige schoolomgeving, waar de voorbije jaren al heel wat middelen voor werden vrijgemaakt, volstaat niet. Uit cijfers van VIAS blijkt dat er elke dag veertien kinderen betrokken zijn bij een ongeval op weg van of naar school. “Slechts 10 procent daarvan is in de schoolomgeving”, aldus Callens.

Bovendien weigert het jaarlijkse aantal fietsdoden in Vlaanderen drastisch te dalen. Het schommelt al jaren rond de zeventig. In 2019 stierven 72 fietsers, in 2009 waren dat er 78 volgens de ongevallenstatistieken van Statbel. Deel je de slachtoffers op per type weg, dan zien we dat de fietsdoden ongeveer gelijk verdeeld zijn tussen gemeentewegen en gewestwegen. Gezien die laatste categorie slechts 10 procent van de kilometers verharde weg vertegenwoordigt, is de gewestweg een duidelijke killer.

“Op het vlak van infrastructuur is er nog ontzettend veel werk”, zegt Callens. Die verantwoordelijkheid rust op de schouders van het Vlaams beleid, waar men de voorbije jaren wel al wat stappen heeft gezet, zegt hij. Zo is het onteigeningssysteem voor fietspaden teruggebracht naar een jaar. “Vroeger sleepten dossiers soms tien jaar aan vooraleer iemand 2 meter van zijn voortuin afstond voor een fietspad.”

Blijvende wake-upcall

Mobiliteitsminister Lydia Peeters (Open Vld) beseft dat het AWV-rapport een blijvende wake-upcall is. “Met een 4,5 op 10 moet je als student ook niet thuiskomen”, zegt ze. Peeters beweert al langer dat verkeersveiligheid een absolute topprioriteit is, maar die belofte moet ze nu in daden omzetten. Aan het Agentschap heeft ze “met aandrang een plan van aanpak gevraagd” om de procedures en de uitvoering van infrastructuurwerken efficiënter te maken. Nu blijft er te veel geld plakken aan studierondes en gaat er te weinig naar effectieve oplossingen.

“Voor sommige eenvoudige ingrepen bij kruispunten, die hun nut al hebben getoond in andere verkeerssituaties, wordt nu telkens een hele studieronde opgestart”, verwijst ze naar de vele ‘zwarte punten’ die Vlaanderen telt. 32 van die punten zijn nooit afgevinkt geraakt op een lijst die al in 2002 is opgesteld. Voor die punten is de komende jaar 37,5 miljoen euro uitgetrokken. Maar ook voor andere gevaarlijke punten wil Peeters “volop inzetten op quick wins”. Volgens haar moet vanaf 2021 een vereenvoudigde procedureslag mogelijk zijn.

Daarmee speelt ze alvast in op wat de Fietsersbond al jarenlang aankaart. “Eindelijk”, zegt Callens. “Wat we nu écht niet willen, is een zoveelste werkgroep of rondetafelconferentie. Er liggen genoeg plannen klaar. We moeten ze gewoon sneller uitvoeren.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234