Donderdag 09/04/2020

'Vlaanderen mist politici met ballen'

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen laat De Morgen een aantal markante kandidaten aan het woord. Vandaag Peter Mertens die de Antwerpse lijst voor PVDA+ trekt. 'Ingrijpen op de liberale vrije markt durft men in Vlaanderen niet. Niemand die verdomme ballen aan zijn lijf heeft.'

DE POLITICUS

Gelooft u dat Vlaanderen zit te wachten op een uiterst linkse partij?

Wij zijn geen extreme partij. Iedereen die ons extreemlinks noemt, heeft het niet begrepen. Het leefloon voor een alleenstaande, 790 euro, ligt vandaag 200 euro onder de Europese armoedegrens. Is het extreem om het leefloon op te willen trekken tot die grens? Is het extreem een kiwimodel voor goedkope geneesmiddelen te willen? Is het extreem een vermogensbelasting van 1 procent voor te stellen boven 1 miljoen euro? Weet u wat ik extreem vind: 22.000 mensen op de wachtlijst voor een sociale woning in Antwerpen.

De Vlaamse regering is toch bezig met een inhaaloperatie?

Er zijn in Antwerpen 11 procent sociale woningen. In elke grote Europese stad is dat tussen 40 en 60 procent. Als het over de skyline gaat, moeten we ons meten met New York of Londen. Als het over sociale woningen gaat, vergelijkt het stadsbestuur ons godbetert met Zandhoven. Ik was onlangs in een sociale woning in een woonblok waar het heeft gebrand. Die mensen hebben niet eens brandladder. Het ergste is dat ze de sociale huisvestingsmaatschappij en Vlaams minister van Wonen Freya Van den Bossche (sp.a) hierover drie jaar geleden al hebben geïnformeerd. Maar die mensen krijgen niet eens antwoord. Als er daar een brand uitbreekt zitten die als ratten in de val. Ik weet ook wel dat je niet alles in een keer kan oplossen. Ik geloof niet in Ti-ta-tovenaar. Maar normaal slaap je als verantwoordelijke toch niet vooraleer zoiets is opgelost.

U kreeg deze week het verwijt aan een herverdelingsobsessie te lijden.

De voorbije 20 jaar is er een enorme verschuiving gebeurd van de inkomens uit arbeid naar de inkomens uit kapitaal. Er is dus een herverdeling bezig, maar dan een van arm naar rijk. Een half procent van de wereldbevolking heeft 38 procent van de rijkdom in handen. Dat choqueert mij. Alleen mag dat blijkbaar niet meer aangeklaagd worden. De sp.a laat dat terrein volledig links liggen. Ingrijpen op de liberale vrije markt, durft men in Vlaanderen niet. Niemand die verdomme ballen aan zijn lijf heeft. Maar wat wil je als voorzitter Bruno Tobback zelf verklaart dat zijn partij het nieuwe centrum is. Een schop naar boven, naar het establishment, is al lang niet meer te vinden bij de sp.a.

Een regering met sp.a en vooral PS is toch geen rechtse regering?

De echte socialistische waarden vind je zelfs niet meer bij de PS. De regering-Di Rupo gaat de werkloosheidsuitkeringen afbouwen in de tijd. De maatregel, die niet toevallig pas na de gemeenteraadsverkiezingen ingaat, zal 100.000 Belgen onder de Europese armoededrempel duwen. In Griekenland wordt van de mensen gevraagd om 16 uur per dag te gaan werken, 6 dagen per week en dat voor 500 of 600 euro. Dat is niet de uitweg uit de crisis.

'Belgenland wordt Griekenland', klinkt het bij de PVDA. Veel platter kan je toch niet gaan?

Wij zitten absoluut nog niet in Griekse toestanden. Het zou waanzinnig zijn om dat te beweren.

Het staat wel op jullie website.

Nee.

Jawel.

Zo'n uitspraak zal je mij alvast nooit horen doen. De situatie in Spanje of Griekenland is fundamenteel anders. Maar als deze regering voor 53 miljard euro waarborgen geeft aan Dexia, dan weet je dat je met vuur speelt. Als er daar iets mis loopt, kan je snel tot een Grieks scenario komen. Ik begrijp niet waarom heel de financiële crisis totaal afwezig is tijdens deze verkiezingscampagne.

Misschien omdat het lokale verkiezingen zijn?

Denkt u nu echt dat deze crisis geen impact heeft op steden en gemeenten? Antwerpen heeft mee ingeschreven op de kapitaalsverhoging van Dexia. Alle 55 gemeenteraadsleden hebben dat voorstel goedgekeurd. Allemaal. Nochtans wisten ze dat er een groot risico aan verbonden was. Ondertussen is het geld in rook opgegaan. Weet u wat de sociale gevolgen daarvan zijn? In Antwerpen zijn er 700 arbeidsplaatsen bij de stad geschrapt en zijn 7 wijkbibliotheken gesloten. Puur omwille van dat gepoker. Ondertussen heeft Patrick Janssens als bestuurder van Dexia wel 20.000 euro per jaar opgestreken. Pervers toch? En dan hoor ik dat schepen van Financiën Luc Bungeneers, die onlangs van Open Vld naar N-VA is overgestapt, het financiële beleid van de vorige coalitie wil voortzetten. Dat is niet de kracht van verandering, maar de klucht van verandering.

Als PVDA+ de enige partij is die nog dwars durft te zijn, hoe komt het dat u tot dusver zelden meer dan 1 procent heeft gehaald bij de verkiezingen?

Volgens de laatste peilingen halen we meer dan 4 procent in Antwerpen. Maar ik wil me niet vastpinnen op cijfers. In 2008 hebben we de partij grondig vernieuwd. We hebben toen vooropgesteld dat we in 2012 een gemeenteraadslid in Luik, Brussel en Antwerpen willen halen. Dat loopt op schema. Maar we willen ook niet te snel groeien. Ons project is er sowieso een van 10-15 jaar. De geesten van de mensen veranderen kost tijd. Wij laten ook niet iedereen toe op gelijk welke lijst. Als dan na de verkiezingen een orkaan opsteekt, valt alles als een kaartenhuisje in elkaar, zoals bij Lijst Dedecker is gebeurd. Een partij in de diepte uitbouwen kost tijd.

LASTIGE VRAGEN

Waarom kapt u altijd op de andere linkse partijen. Zitten uw politieke vijanden niet op rechts?

Moeten we onze inhoudelijke verschillen met andere linkse partijen onder de mat schuiven? Het dedain van de sociaaldemocratie stoort mij mateloos. Zij hebben een ander project dan wij, maar zouden eigenlijk het liefst hebben dat wij onze partij opdoeken.

U bent heel scherp voor ons land, maar tegelijk is het wel een van de meest herverdelende landen volgens de Oeso?

In veel andere landen gaat de afbraak van de welvaartsstaat een stuk verder dan hier. Dat is zo. Gelukkig hebben we hier sterke vakbonden die voor de index en de sociale zekerheid vechten. Maar als het over herverdeling gaat, zegt de Oeso dat wij een fiscaal paradijs zijn. Het klopt toch niet dat een gepensioneerde hier meer belastingen moet betalen dan de vierde rijkste man van de planeet. Hoe kan je dat nu goedpraten? Als het hierover gaat is België het meest liberale land van Europa. En dan presteert minister van Financiën Steven Vanackere (CD&V) het om op tv te verklaren dat de Grieken niet moeten klagen omdat hun lonen gehalveerd werden. In Portugal is het immers nog erger. De N-VA slaat echter alles. Die profileert zich als de partij van de allerrijksten. De partij die Bernard Arnault, de top van de Franse bourgeoisie, met open armen ontvangt en zo snel mogelijk zou willen nationaliseren.

Jullie zijn tegen het verplicht activeren van werklozen, maar wat doe je met mensen die gewoon niet willen werken?

De overgrote meerderheid van de mensen wil wel werken. Een zeer minieme minderheid moet je misschien sanctioneren. Maar ga eens een solliciteren als 55-plusser. Dat is vernedering na vernedering. Niemand wil die mensen hebben. 'Geen plicht waar recht ontbreekt', staat in de Internationale. Dat is wat anders dan: voor wat, hoort wat. Maar wij zijn niet de partij van de hangmat. Vergeet het maar. Dat zijn de liberale partijen die ijveren voor de hangmatten van de miljardairs.

PVDA+ heeft zich een hip en trendy imago aangemeten. Maar over de internationale congressen met kameraden uit Noord-Korea zijn jullie heel wat discreter?

Dat de internationale samenwerking achter gesloten deuren gebeurt, is toch niet zo vreemd. De christendemocraten doen dat ook en daar zit er ook heel wat vreemd volk. Wij hebben trouwens geen contact meer met de Noord-Koreanen sinds de vernieuwing van de partij in 2008. (boos) Dat is ons socialisme niet. Wij geloven trouwens niet in dynastieën.

Het Cubaanse regime vertoont toch ook dynastieke trekjes?

Ik ben twee keer naar Cuba geweest en heb enorm veel respect voor bepaalde zaken die ze daar doen. Maar wij zijn de Cubaanse ambassade niet. Wij steunen landen als Cuba, Venezuela, Ecuador of Bolivia waar een progressief beleid wordt gevoerd tegen het neo-liberalisme. Maar dat betekent niet dat er daar geen fouten gebeuren.

Blijft de PVDA niet een beetje sectair. Niet iedereen kan zomaar lid worden.

Om lid te worden moet je akkoord zijn met ons programma in woorden en in daden. Als gewezen sp-.a-minister en bankier Luc Van den Bossche morgen aan onze deur komt kloppen, komt hij niet binnen. Iemand die het signaal aan de bevolking geeft dat incasseren en jezelf verrijken het hoogste socialistische doel is, krijgt inderdaad geen lidkaart.

Zou sp.a-staatssecretaris John Crombez lid mogen worden?

Als ik een iemand uit de ministerraad moet kiezen waar ik respect voor heb, dan is het Crombez. Hij roeit tegen de stroom in. Doet moeite. Ik steun de essentie van zijn gevecht tegen fraude.

Heeft u respect voor Bart De Wever?

Amai. (zucht) Ideologisch en politiek niet. Maar de manier waarop hij het strategisch heeft aangepakt. Hoe hij het middenkader heeft opgebouwd, hoe hij eerst een kartel met CD&V heeft gesloten om in alle kieren en spleten van Vlaanderen binnen te raken, hoe hij het Vlaamse platteland heeft veroverd, ... Dat is intelligent.

Is De Wever een beter politicus dan Patrick Janssens?

Nee. Janssens is een goede manager, een goede communicator. Hij is een bekwaam politicus en ik ben ervan overtuigd dat hij een engagement heeft voor de stad. Alleen voert hij een commercieel beleid dat het mijne niet is. Heeft de onderklasse in zijn visie alleen maar plichten en de bovenklasse alleen maar rechten. Houdt hij een uitverkoop in de ziekenhuizen en in het onderwijs. Wij hebben dus een conflicterende visie. Maar ik zal nooit zeggen dat hij geen visie heeft. Wat mij wel stoort is dat hij ongelooflijk hautain en arrogant is. Met de Gentse burgemeester Daniel Termont kan ik een paar uur discussiëren op café. Voor Janssens ben ik lucht. Als ik een brief schrijf of een mail stuur, krijg ik nooit antwoord. Die dedain stoort mij. Maar het is dan ook geen socialist. Ik zou eens eerlijk van Termont willen horen of hij Janssens een socialist vindt. Hij mag dat niet luidop zeggen, maar ik wil er gerust een bak tripel op zetten dat het antwoord nee zal zijn.

Waarom ontstaat daar niet meer verontwaardiging over?

Omdat het nog veel te weinig geweten is.

Komaan?

Of beter, dat er daar een politieke vertaling van bestaat. De helft tot drie kwart van de Vlamingen weet niet wat de PVDA is. Ik mag niet twee keer per week op Terzake opdraven zoals Bart De Wever.

U bent ook niet de grootste partij van Vlaanderen.

In 2006 waren wij in Antwerpen net even groot als de N-VA.

Uw boek is een bestseller, maar dat betekent niet eens 20.000 exemplaren?

De helft van de mensen die het boek hebben gekocht zijn mensen die nooit een boek kopen. Dat is de kracht van dat boek. Vorige week kwam ik een vrouw van 97 jaar tegen. Die had 7 weken moeten wachten om het in de bibliotheek te kunnen krijgen en heeft het drie keer gelezen. Win je daar de verkiezingen mee? Dat denk ik niet. Maar het is ook geen verkiezingsboekje. Het overtuigt mensen.

DE MENS

U benadrukt bijna in elk interview dat u met een loon van 1.600 euro een pak minder verdient dan uw collega's in de politiek. Maakt u dat een beter politicus?

Helemaal niet. Dat is ook niet het belangrijkste punt van onze partij, maar ik vind het wel belangrijk dat de PVDA dat principe blijft vasthouden. Ik vind 1.600 euro niet slecht. Ik kom daar mee rond, maar je moet daar geen zotte dingen mee doen. Het helpt om de voetjes op de grond te houden. Het betekent dat je keuzes moet maken. Ook als het over je kinderen gaat. Een zoon speelt voetbal, de andere zit aan de woordacademie. Meer hobby's kan ik niet betalen. Maar 50 procent van de bevolking kan dat evenmin.

U verwijt ministers de voeling met de realiteit te hebben verloren omdat ze veel verdienen.

Ik wil het niet op de man spelen. Maar ik maak in debatten wel mee dat politici in debatten zeggen dat een energierekening van 150 euro niet zoveel is.

Welke politici zijn dat?

Dat maakt niet uit. Maar ministers die 10.000 euro netto verdienen, moeten nooit met schrik hun brievenbus openen en vaststellen dat het moeilijk zal zijn om de energiefactuur te betalen. Als heel ons parlement een afspiegeling is van dat soort mensen is er een democratisch deficit. Waar is de afspiegeling van mensen die 1.100 euro verdienen, van de postbodes die om 5 uur moeten opstaan, ... Ik zeg niet dat politici niet hun boterham mogen verdienen, ik pleit voor een maximumgrens. Als iedereen spreekt over het verlagen van minimumlonen en uitkeringen, waarom mag ik dan niet spreken over het verlagen van hoge lonen? Dan zegt minister-president Kris Peeters (CD&V) dat ik de grootste populist van Vlaanderen ben.

Heeft u vrienden die met een grote BMW rijden?

Nee. De meeste van mijn jeugdvrienden uit de Kempen, die ik nog regelmatig zie, werken in de fabriek. Die verdienen een goed loon en hebben een mooi huis. Daar ga ik de zondag regelmatig een donkere Westmalle drinken.

Niemand die absoluut carrière wilde maken en veel geld verdienen?

Totaal niet. Mijn echte vrienden zijn daar niet mee bezig. We spreken ook niet veel over politiek. Wel over muziek. Ik speel ook piano in een groepje.

Stoort het u als een succesvolle ondernemer die veel jobs creëert en veel geld verdient zin heeft om een Porsche te kopen?

Als die een knalgele Lamborghini wil kopen om mee door de zakenwijken van Londen te scheuren, voor mijn part niet gelaten. Daar gaat het niet over. Waar ik halt zeg, is als ik zie dat rijken steeds minder belastingen betalen. En dat het steeds erger wordt.

Hoe belangrijk is politiek in uw leven?

Ik sta ermee op en ga ermee slapen. Het is niet alles voor mij, maar toch wel veel. Ik probeer wat tijd voor mijn kinderen te blokkeren en er ook mee bezig te zijn. Maar ik ben niet zoveel aanwezig.

Allemaal voor de goede zaak?

Dat is mijn engagement, mijn keuze. Ik ben niet in de wieg gelegd voor een kabbelend leven. Na drie weken vakantie heb ik het wel gezien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234