Zaterdag 20/07/2019

Interview

"Vlaanderen is te klein voor vijf topuniversiteiten"

Rik Torfs is duidelijk: hij ambieert een tweede termijn als rector van de KU Leuven. 'Vier jaar is te kort om alles te verwezenlijken.' Beeld Kris Van Exel

Vier jaar is te weinig. Rik Torfs schept duidelijkheid en wil ook na 2017 rector van de KU Leuven blijven. Hij legt de lat daarbij hoog: voor zichzelf, maar ook voor zijn studenten. 'Je moet intellectueel voldoende elitair zijn om sociaal te zijn.'

Voor de studenten begint het academiejaar nu pas, maar voor Torfs was er tijdens de zomer nauwelijks tijd voor vakantie. Hij zit halfweg zijn rectorschap en begint vandaag officieel aan zijn derde jaar als kopman van de KU Leuven. In zijn kantoor aan de Naamsestraat legt hij de kaarten op tafel. "De agenda loopt steeds voller. Ik zou kunnen zeggen dat ik eigenlijk nooit werk, omdat ik het graag doe, maar ik zit toch dichtbij een werkweek van 90 uur. Zolang ik af en toe zondagavond kan vrijhouden, is dat een haalbare kaart."

Heeft het rectorschap u, een eeuwige rebel, veranderd?
Rik Torfs: "Ik voel dat ik bepaalde zaken - denk aan spelshows op televisie - niet meer kan doen als ik op een geloofwaardige manier rector wil zijn. Zo erg vind ik dat niet, omdat ik weinig tijd heb. Ik hoop vooral dat ik niet te braaf word. Mensen benaderen mij plotseling ook met meer ontzag en respect, omdat ik in een andere positie zit dan vroeger. 'Les bourgeois c'est comme les cochons, plus ça devient vieux plus ça devient con', zong Jacques Brel. Dat heb en zal ik altijd onthouden."

U wil acht jaar rector blijven?
"Ik kan mij geen mooiere job inbeelden. Het hangt natuurlijk af van de kiezers, maar ik ga er graag mee verder. Ik heb geen zin om ermee te stoppen, ondanks dat het behoorlijk zwaar is. Vier jaar is te kort om alles te verwezenlijken."

Voordat u de KU Leuven ging leiden, zei u ooit: 'De 40.000ste student is niets om over te juichen.' Dit jaar zijn het er zo'n 57.000.
"We mogen niet voor kwantiteit juichen, dat denk ik nog altijd. We hebben het wel graag dat er veel studenten zijn die voor kwaliteit kiezen. We hebben vorig jaar bewezen dat het pure cijfermatige voor ons niet primeert. De 30-procentregel, waarbij je 30 procent van de vakken moet halen in het eerste jaar om verder te studeren, is er gekomen met de studenten. Ook zij hebben belang bij een diploma dat iets waard is. Als we dat later analyseren, zullen we het zien als een maatregel die een norm durfde te stellen.

"Een gebrek aan morele moed werd lang verward met democratisch inzicht. Wij zeggen juist het tegendeel. De democratisering van het onderwijs is enkel gediend met een kwaliteitsvolle universiteit. Het is onze sociale plicht om de lat hoog te leggen. Anders verplichten we mensen om nog verder te studeren en krijgen we financiële selectie. Zelfs als je wat meer bradeert met diploma's, zoals in het oosten van het land gebeurt (Torfs doelt op Limburg, RA), komt ooit een moment van de waarheid. Je moet intellectueel voldoende elitair zijn om sociaal te zijn. Onze regel is een symbool en de andere universiteiten zullen volgen."

Denkt u dat echt?
"Ze moeten niet volgen. Als ze dat liever niet doen, wens ik ze veel succes."

Dat zou betekenen dat de KU Leuven en de UGent tegenover elkaar blijven staan.
"We kunnen een verdere profilering van de verschillende universiteiten niet vermijden en ik verwacht dat ze meer uit elkaar gaan groeien. De KU Leuven zit als enige Belgische instelling in de groep van Leru (League of European Reasearch Universities, RA), de 21 Europese onderzoeksuniversiteiten, met Oxford en Cambridge. Sommige Vlaamse universiteiten kunnen zeggen dat ze zoveel mogelijk mensen uit hun provincie een diploma willen bieden. Dat is een valabele piste, maar wij willen een kwaliteitsvol diploma afleveren dat qua niveau zijn voet naast de Europese top kan zetten. In de toekomst zal het even belangrijk worden aan welke universiteit een diploma is behaald als in welke richting. We moeten daar niet flauw over doen. Het speelt nu al bij veel werkgevers een rol."

Is er dan plaats voor vijf universiteiten?
"In Vlaanderen is er plaats voor twee grote universiteiten. Gent en Leuven kunnen allebei internationaal meespelen. De andere drie zijn er ook en daar heb ik uiteraard niets op tegen. Wij leven in een land waar regionale belangen sterk spelen, met dank aan ons kiesstelsel. Daar moeten we vanaf, maar die houding is zo Vlaams dat we er niet onmiddellijk komaf mee kunnen maken. Tegelijkertijd is het een illusie om te denken dat Vlaanderen vijf topuniversiteiten kan hebben. We moeten mikken op kwaliteit, niet op een verdeling van middelen op basis van de regio's."

Hoe kijkt u naar de resultaten van de oriëntatieproef Luci? Een op de drie a.s.o.'ers haalt de relatief eenvoudige test niet.
"Het is een enorm echec en behoorlijk verbazingwekkend. Een resultaat op de Luci-test is ook niet afhankelijk van de vooropleiding in het middelbaar. Of je nu meer wiskunde of talen hebt gedaan, dat maakt niet uit. Het gaat om logisch redeneren en begrijpend lezen. Als ik dan naar de resultaten kijk, dan denk ik dat het goed zou zijn om scholieren al na hun vierde middelbaar de test te laten doen en het niveau op te krikken. Voor een school kan zo'n test een signaal zijn om te zien waar zijzelf staat en wat er moet veranderen."

Tegelijkertijd is de proef een mooie manier om jongeren kennis te laten maken met de KU Leuven. Minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) plant daarentegen één oriënteringstest voor het hele hoger onderwijs.
"Leuven en Gent hebben allebei een uitgebreid instrument ontwikkeld. De minister wil een instellingsneutrale test, maar dat mag onze autonomie niet beknotten. We moeten duidelijk zeggen dat ons instrument en dat van de andere universiteiten naast de tool van de minister zal bestaan. Wij zullen de minister steunen en er loyaal aan meewerken, maar we willen niet dat het komt tot staatspedagogiek. Wij behouden het recht voor om onszelf te profileren.

"De proef van de minister zal deel uitmaken van een volledig traject, wat jongeren voor wie studeren niet evident is over de drempel moet helpen. Al hoop ik wel dat het redelijk eenvoudig blijft, zoals de Luci-test, en dat aankomende studenten niet drie dagen op de Heizel aan een tafeltje moeten gaan zitten. We mogen er niet alles van verwachten en moeten opletten dat het geen maturiteitsexamen wordt, waar je sowieso voor slaagde als je niet plotseling uitgesproken trekken van debiliteit begon te ontwikkelen."

Openingsrede in teken van vluchtelingen

De openingsrede van Rik Torfs zal volledig in het teken staan van de vluchtelingencrisis. Dat zei hij in 'De Ochtend' op Radio 1. "Universiteiten moeten spreken wanneer er belangrijke maatschappelijke problemen naar voor komen. De vluchtelingencrisis is toch nog iets anders dan de tax shift en dan moeten we het eens niet over onze eigen problemen hebben. Ik wil enerzijds proberen om straks op te roepen tot de nodige hulpverlening en generositeit", aldus Torfs.

"Aan de andere kant wil ik de lastige vragen stellen die politici moeten beantwoorden: hoe solidair willen we zijn? Blijven we vluchtelingen en economische asielzoekers op dezelfde lijn plaatsen? Zwichten we niet voor valse dilemma's, want het is helemaal niet zo dat we niet enkele duizenden mensen kunnen opvangen zonder de welvaartstaat in het gedrang te brengen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden