Dinsdag 10/12/2019

Vlaanderen houdt nog steeds van Gezelle

Als het over poëzie gaat, stemt de Vlaming nog buitengewoon traditioneel. Uit de gisteren vrijgegeven lijst van de twintig populairste gedichten van Vlaanderen blijkt een uitgesproken voorkeur voor dode, ernstige en over het algemeen erg klassieke dichters. Illustratief is de populariteit van Guido Gezelle, die met drie gedichten vertegenwoordigd is. Of ook 'het favoriete gedicht van Vlaanderen' van zijn hand komt, weten we pas op 25 januari, Gedichtendag.

Brussel / Eigen berichtgeving

Jeroen de Preter

Begin december verscheen in een groot aantal Vlaamse kranten en gedichten een door poëziekenners samengestelde lijst van honderd Nederlandstalige gedichten. Op de oproep om hieruit drie favoriete gedichten te kiezen, werd opvallend vaak gereageerd. Behoud de Begeerte, de organiserende vereniging, ontving in een maand tijd niet minder dan 2.500 formulieren. "Een onverhoopt succes", zegt organisator Luc Coorevits. Een minder blijde verrassing noemt hij de voorspelbaarheid en de eenzijdigheid van de voorkeurslijstjes. "Sommige namen keerden telkens weer terug", zucht hij. "Onder anderen Guido Gezelle, ja. Ik heb niets tegen Gezelle, wel integendeel, maar er zijn toch nog zoveel andere schitterende dichters?"

Dichter Benno Barnard noemt de keuze "verrassend voorspelbaar. Het is niet meer dan een doorslagje van de schoolcanon. Als poëzieminnaar word ik er een beetje treurig van. Er zijn zoveel betere gedichten dan de hier genoemde. Maar over de kwaliteit van de poëzie zegt zo'n lijst natuurlijk niets; het gaat over de populariteit. En poëzie is per definitie niet populair."

Is de aanwezigheid van bijvoorbeeld de Nederlander Rutger Kopland dan niet verrassend? "Niet echt. Hij vertolkt de bekommernissen van de westerse burgerman: Kopland zou, als hij in een andere taal dan het Nederlands schreef, in West-Europa een buitengewoon populair dichter zijn. De enige verrassing voor mij is de afwezigheid van Anton Van Wilderode: een katholieke Vlaming die prachtige gedichten geschreven heeft over de grote thema's. Logisch gezien had die erbij moeten zijn. Ga maar na: bijna al deze gedichten behandelen de grote thema's. Het zijn gedichten over de geboorte, het ouderschap, de dood. Het bevestigt iets wat wel eens vaker wordt beweerd: de poëzie heeft tegenwoordig dezelfde functie als de kerk. Ik wil daar zeker niet honend over doen. Het verband tussen poëzie en rituelen is even oud als de poëzie. Blijkbaar heeft de poëzie die oerfunctie bewaard. Een andere oerfunctie, die van het entertainment, is ze duidelijk kwijt: het light verse ontbreekt hier. Die functie heeft ze al lang moeten afstaan aan de televisie, en aan de popmuziek natuurlijk."

Luuk Gruwez, eveneens dichter, valt, geconfronteerd met de literaire smaak van Vlaanderen, al evenmin van zijn stoel. "De gedichten die goed scoren, zijn de gedichten die in schoolboeken voorkomen. Zo werkt dat nu eenmaal. Daarnaast mag je de rol van de bloemlezingen niet onderschatten. Je kunt er wel over zeuren dat ze veel beter verkopen dan afzonderlijke bundels, maar aan de andere kant hebben ze toch ook een sterk conserverende functie. Dat maakt ons dichters net iets onsterfelijker dan prozaïsten.

"Verder valt me natuurlijk ook op dat de gedichten, als we Van Ostaijen even buiten beschouwing laten, een grote toegankelijkheid hebben. Op zich heb ik daar weinig problemen mee. Ik heb een hekel aan de opvatting dat wat populair is, bijgevolg niet goed kan zijn. Ik zou trouwens grotendeels dezelfde dichters gekozen hebben, zij het dan andere gedichten van hun hand. Nahon, Timmermans en misschien ook wel ook wel Van Eyck zou ik willen vervangen door Nijhoff en Slauerhoff en Bloem, dichters wier gedichten wel in het Nederlandse collectieve geheugen gegrift staan."

De shortlist (alfabetisch)

Hans Andreus 'Voor een dag van morgen'

Anoniem 'Egidiuslied'

Hugo Claus 'De moeder'

Herman de Coninck 'Poëzie'

Willem Elsschot 'Het huwelijk'

P.N. Van Eyck 'De tuinman en de dood'

Ida Gerhardt 'De gestorvene'

Guido Gezelle 'Dien avond en die rooze' 'Het Schrijverke', 'Moederken'

Marnix Gijsen 'Mijn vadertje'

Herman Gorter 'Zie je ik hou van je'

Rutger Kopland 'Onder de appelboom'

Alice Nahon 'Avondliedekes III'

Paul van Ostaijen 'Marc groet 's morgens de dingen' 'Melopee'

Jotie T'Hooft 'Een brief'

Felix Timmermans 'De kern van alle dingen'

M. Vasalis 'Sotto voce'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234