Donderdag 13/08/2020

Vlaamse wapenexport lekt als een zeef

Brussel l Voor de uitvoer van speciale kogels voor het P90-machinegeweer van FN, geproduceerd in het Limburgse Zutendaal, vraagt de firma geen uitvoervergunning aan bij de Vlaamse overheid. De vergunningsaanvragen gaan met een omwegje naar de hoofdzetel van FN in het Luikse Herstal, dat een exportvergunning vraagt aan de Waalse regering.

Door Georges Timmerman

De wapenfabrikant omzeilt hiermee op legale wijze de regionalisering van het wapenexportbeleid.

Het handigheidje van FN Zutendaal staat beschreven in een studie over de Vlaamse wapenexport, opgesteld door International Peace Information Service (Ipis) in opdracht van het zopas opgerichte Vlaams Vredesinstituut (VVI) van het Vlaams Parlement (DM 31/5).

Het rapport is al een maand klaar, maar het VVI wil het document niet openbaar maken. Desondanks kon de redactie het rapport inkijken. "De studie is wat ons betreft nog niet af", zegt VVI-directeur Tomas Baum. "We beschouwen het als een vooronderzoek, dat zijn kwaliteiten heeft maar onder grote tijdsdruk werd gemaakt. De studie zal door medewerkers van het VVI de volgende maanden grondig worden herschreven."

De onderzoekers ondervonden grote moeilijkheden bij het bepalen van de omvang van de wapenuitvoer en het identificeren van de betrokken ondernemingen. Ze vroegen de vergunning verstrekkende overheden herhaaldelijk om een lijst van bedrijven die een vergunning voor uitvoer of doorvoer van wapens hebben gekregen, maar de betrokken administraties weigerden die informatie te geven. Ipis formuleert geen aanbevelingen voor het beleid, maar noemt het bestaande systeem bureaucratisch, chaotisch, inconsequent en ontransparant. Het zijn vaststellingen die Vlaams minister van Economie Fientje Moerman (VLD), bevoegd voor wapenexportvergunningen, niet graag zal horen.

Illustratief is de export van P90-machinegeweren en bijbehorende speciale munitie. Een omstreden vergunning voor de export van 500 dergelijke wapens naar Mexico in het voorjaar van 2000 veroorzaakte een politiek schandaal, waarna de uitvoer werd opgeschort. In 2001 en 2002 werden evenwel zonder enige publieke aandacht uitvoervergunningen afgeleverd voor de verkoop van duizend P90's aan Suriname en 350 exemplaren aan de Dominicaanse Republiek.

"De licenties om deze transacties mogelijk te maken, werden niet gecontesteerd door het Belgische middenveld dat zich een jaar eerder, naar aanleiding van Mexico, zo mondig had getoond", noteren de Ipis-onderzoekers.

Toch bestond er een groot risico op illegale wederuitvoer, bijvoorbeeld vanuit Suriname naar guerrillabewegingen en drugskartels in Colombia. "De levering aan de Surinaamse ordediensten oogt enigszins overgedimensioneerd", stelt het rapport. "De ordediensten tellen ongeveer tweeduizend manschappen." Na het wegebben van de commotie over de exportvergunning voor Mexico werd alsnog een kleinere hoeveelheid P90's geleverd aan dat land, "bestemd voor een elite-eenheid die instaat voor de bewaking van energiecentrales en installaties voor petroleumopslag".

De speciale munitie voor de P90, een gesofisticeerd wapen dat kogelvrije vesten en veiligheidshelmen kan doorboren en daarom ook bekend staat als de cop killer, wordt uitsluitend geproduceerd in Zutendaal. "De vergunningsaanvragen die gepaard gaan met de commercialisering van de producten van FN Zutendaal worden vanuit de FNH-moedervestiging in Herstal geadministreerd", meldt de Ipis-studie. "Sinds de bevoegdheidsoverdracht naar de gewesten in 2003 dient FNH deze aanvragen in bij het Waals Gewest."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234