Woensdag 20/10/2021

Vlaamse voetbalstadions: touwtrekken om centen

De zenuwen waren zo al gespannen in de bestuurskamers van de Vlaamse voetbalclubs. De Vlaamse regering had begin dit jaar namelijk een potje van 50 miljoen euro beschikbaar gemaakt voor de vernieuwing van de Vlaamse voetbalstadions, en dus was het zaak die trein vooral niet te missen. Clubs en gemeentebesturen waren nog volop hun huiswerk aan het maken toen minister van Sport Philippe Muyters vorige week op de proppen kwam met een toegevoegd criterium. Wie in aanmerking wil komen voor een overheidsfinanciering, moet nu ook in staat zijn het WK voetbal in 2018 te ontvangen. Tiens, komt het WK 2018 dan naar België?

Het was twee keer slikken voor de bestuurders van voetbalclub Club Brugge vorige week. Een eerste keer toen bleek dat de Vlaamse regering weliswaar een nieuw voetbalstadion wil in de West-Vlaamse hoofdstad, maar dat het kleiner moet zijn dan wat de club zelf had voorgesteld en op een andere plaats moet komen (Chartreuse in plaats van Loppem, DM 30/10). En dan was er nog die hernieuwde oproep vanwege dezelfde Vlaamse regering. Die heeft nog altijd 50 miljoen euro te geef voor nieuwe stadions, maar die moeten nu plotseling in aanmerking komen voor het WK voetbal dat dit land in 2018 mee hoopt te organiseren. Dat criterium had de overheid nooit eerder gehanteerd. Het gevolg is in elk geval dat de strijd om de subsidies weer helemaal open ligt. Alle gegadigden moeten opnieuw een dossier indienen.Hebben we iets gemist? Zijn we er plotseling zeker van dat het WK voetbal in 2018 (of desnoods in 2022) naar de Lage Landen komt? Allerminst, zo blijkt, maar de kansen zijn nog altijd “reëel” dat België en Nederland het wereldkampioenschap effectief mogen organiseren. Alleen Engeland is nog een geduchte concurrent, klinkt het. Definitief uitsluitsel volgt in december 2010. Ondertussen maakt de Vlaamse regering wel al geld vrij om de nationale voetbalbouwvallen op te waarderen tot waarlijke thuishavens voor internationale topvoetballers.De voetbalstadions in België zijn simpelweg te oud en te klein om een WK te ontvangen. Projectdirecteur van de Belgische kandidatuur Alain Courtois legde vorige week nog de vinger op de wonde in de parlementscommissie Cultuur, Jeugd, Sport en Media van het Vlaams Parlement. “Op het vlak van stadions scoort België bijzonder slecht. Het is zelfs zo erg dat als er niets gebeurt in bepaalde steden en gewesten, de clubs die deelnemen aan de Europese competitie over enkele jaren in het buitenland zullen moeten spelen. De gebrekkige sportinfrastructuur is het beste argument voor de organisatie van het WK”, aldus een kordate Courtois.Toegegeven, de aanklacht van Courtois is absoluut niet nieuw. De hele Belgische voetbalwereld ziet met lede ogen aan hoe buiten de landsgrenzen in sneltreintempo moderne voetbaltempels verrijzen. In Nederland alleen al: de Amsterdam Arena van Ajax, de Gelredome van Vitesse, de Grolsche Veste van FC Twente, Euroborg van Groningen, het DSB-station van AZ. De Nederlanders moderniseerden volop en bouwden bij waar nodig in de voorbije vijftien jaar. België daarentegen bleef mijlenver achter, ondanks de investeringen die aan Euro 2000 voorafgingen, het vorige gezamenlijke voetbalpartnerschap van Nederland en België. Ook toenmalig minister van Sport Bert Anciaux (sp.a) besefte eind vorig jaar maar al te goed dat de afbrokkelende tribunes van de Antwerpse Bosuil geen uitzondering meer waren. Bovendien klonk de roep om meer plaatsen steeds luider. Anciaux besloot een behoeften- haalbaarheidsanalyse te laten uitvoeren door het auditbureau KPMG. De conclusie was even duidelijk als weinig verrassend: “De resultaten van de studie tonen aan dat er nood is aan acht te vernieuwen of nieuwe voetbalstadions in Vlaanderen, en twee tot drie voetbalstadions in Brussel.” Er restte de Vlaamse regering niets anders dan haar verantwoordelijkheid te nemen. Begin 2009 keurde ze een bedrag van 50 miljoen euro goed om in een tiental stadions te investeren. Daarmee was de eerste aanzet gegeven voor het huidige stadiondossier. Niet geheel onbelangrijk: die 50 miljoen euro was geen gratuit subsidiebedrag dat de overheid vrijelijk verspreidde. De Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV), een zelfstandige investeringsmaatschappij met als enige aandeelhouder de Vlaamse regering, financiert de 50 miljoen euro, maar wil het bedrag ooit terugkrijgen. Eigenlijk gaat het dus om een lening met een lage rentevoet aan de voetbalclubs, waarmee ze de bouw van de stadions kunnen bekostigen. Clubs uit eerste en tweede klasse kregen de kans een projectaanvraag voor het renoveren of bouwen van een nieuw stadion in te dienen.

Daar zijn de verkiezingen

Bij de samenstelling van hun dossiers moesten de indieners van een aanvraag wel rekening houden met bepaalde criteria. Die werden vastgelegd door de Overlegcommissie Voetbalinfrastructuur Vlaanderen (OVV), met daarin zowel vertegenwoordigers van de Vlaamse regering en van de clubs als van de PMV. Criteria waren onder meer een akkoord van de gemeente en een voldoende aantal zitplaatsen. Dat was begin 2009, nog geen jaar geleden. Huidig minister van Sport Philippe Muyters (N-VA) koos ervoor niets te wijzigen aan de te volgen procedures.Tien clubs en een stad besloten een dossier in te dienen. Na analyse door de Overlegcommissie Voetbalinfrastructuur Vlaanderen (OVV) bleek dat de dossiers van voetbalverenigingen Club Brugge en STVV bijzonder sterk zijn. Ook Gent, Anderlecht en GBA kregen nog het predikaat ‘degelijk’. Mechelen (zowel KV als Racing) en Zulte-Waregem staan een trapje lager, terwijl de dossiers van Leuven, Lokeren en de stad Antwerpen meer dan serieuze aanpassingen vereisten. In totaal vroegen de clubs 88 miljoen euro financiering. Het OVV besloot afgelopen zomer twee scenario’s voor te leggen aan de Vlaamse regering. In het eerste scenario zouden Brugge, Gent, Anderlecht en GBA ieder 10 miljoen euro krijgen. Ook Sint-Truiden kon op 8 miljoen euro rekenen. In het tweede scenario werd rekening gehouden met problemen om de dossiers van Anderlecht en GBA rond te krijgen. Eerst Mechelen (voor 10 miljoen euro) en eventueel ook Zulte-Waregem (voor 7 miljoen euro) zouden dan geld uit de pot kunnen krijgen.De timing van het kabinet-Anciaux was echter wat ongelukkig, vlak voor de verkiezingen. De minister hoopte aan het eind van zijn ambtstermijn bekend te maken in welke mate bovenstaande adviezen gevolgd werden. Maar de complexe dossiers van Anderlecht en GBA gooiden roet in het eten. “De OVV geeft aan dat er mogelijk een cumulatie van toelagen en financieringssteun van verschillende overheden voor Anderlecht beschikbaar is.” Of simpel gezegd: kan het wel dat Anderlecht zowel door de Brusselse als Vlaamse overheid gesteund wordt? Ook werden vragen gesteld over een nieuw nationaal stadion, waar Anderlecht misschien zou kunnen spelen. GBA pakte uit met een stevig dossier, maar “het dossier van GBA dient ondersteund te worden door de stad Antwerpen”. En toen bepaalden de Vlaamse verkiezingen van juni 2009 dat Anciaux zijn boeltje kon pakken.

Nieuwe dossiers graag!

Anciaux’ opvolger Philippe Muyters zag zich geconfronteerd met een essentiële vraag: doorgaan op de ingeslagen weg van het kabinet-Anciaux, of voor een radicaal nieuwe aanpak kiezen. In het eerste geval zouden Brugge, Sint-Truiden en ook Gent op rozen zitten. Maar de clubs hoopten vergeefs. Weliswaar bevestigde de nieuwe Vlaamse regering in de regeerverklaring haar engagement om voor een betere voetbalinfrastructuur te zorgen. Ook de procedure bleef zowat ongewijzigd, zelfs het bedrag van 50 miljoen was hetzelfde. Nieuw was echter dat de clubs een nieuw dossier moesten indienen. Muyters lichtte zijn beslissing vorige week toe in het Vlaamse Parlement: “De vorige oproep had niets te maken met de organisatie van het WK 2018. De oproep kan moeilijk worden opgevat als een vraag aan de clubs om zich voor dat WK kandidaat te stellen. Dat laatste is iets wat moet gebeuren in overleg met de steden, en dat was in de oproep van 2008 niet het geval.” Twee voorwaarden worden dus expliciet aan de nieuwe oproep gekoppeld: een gezamenlijke kandidatuur van steden en clubs, én de eis dat de voorgestelde stadion beantwoorden aan de voorwaarden om er WK-wedstrijden te spelen. Ook de 50 miljoen euro moet anders besteed worden. Niet maximaal 10 miljoen euro per project, zoals eerder gespecificeerd door Anciaux, maar twee keer 10 miljoen euro voor een wedstrijdstadion en zes keer 5 miljoen euro voor een oefenstadion. “De zogenaamde wedstrijdstadions moeten 40.000 toeschouwers kunnen herbergen”, legt François Colin van organisatiecomité The Holland Belgium Bid uit. “Voor halve finales moet er plaats zijn voor 60.000 kijkers, en de finale moet 80.000 mensen verwelkomen.” De organisatie heeft ondertussen zeven kandidaturen uit België voor wedstrijdstadions ontvangen: Antwerpen, Brugge, Brussel, Charleroi, Genk, Gent en Luik. Daar kan nog één (Vlaamse) stad afvallen. Slechts twee van de (momenteel) vier Vlaamse kandidaten maken aanspraak op 10 miljoen euro van de Vlaamse overheid.De projectaanvragen moeten op 27 november ingediend worden bij Muyters. Begin december wordt de knoop doorgehakt welke stadions op steun kunnen rekenen. De minister beargumenteert dat het zo snel moet gaan omdat het organisatiecomité van het WK al op 15 december aan de FIFA moeten laten weten in welke steden gespeeld zal worden. Een wat vreemd argument, aangezien Antwerpen, Brugge, Genk en Gent zich al kandidaat gesteld hebben bij het organisatiecomité van het WK.

Politieke invloed

Niet alle eersteklasseclubs zijn tevreden met die gang van zaken. Zo werd geen rekening gehouden met het eerdere advies aan de Vlaamse overheid. Zulte-Waregemmanager Vincent Mannaert haalt scherp uit: “Er kwam vorige week een mail van het ministerie van Sport met een nieuwe oproep. Het criterium was nu plotseling: meedoen voor het WK 2018. Een fictief criterium, als je het mij vraagt, want alle projecten die in aanmerking kwamen, voldeden al aan die vraag, als speelstadion of als oefenstadion. Een ernstig beleid kun je dit niet noemen. Dit is een manoeuvre om uit de boot gevallen clubs er opnieuw bij te krijgen, of een afrekening met de vorige minister van Sport. De politiek heeft vaak opmerkingen over het beleid in het voetbal. Wel, ik zeg nu: dat de politiek eens naar zichzelf kijkt. Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat er politieke invloed wordt aangewend om zaken te veranderen. Met alle respect voor Leuven, maar ik ben verbaasd als ik die stad nu hoor noemen als een ideale plaats voor een oefenstadion”, klinkt het bijzonder scherp. Ook het bedrag van 50 miljoen euro wordt gehekeld. Bij de projectaanvragen onder Anciaux merkte het OVV al op dat “het vooropgestelde budget ruim ontoereikend is wanneer dit vergeleken wordt met de gevraagde financiering. De commissie beschouwt het daarom als nuttig en noodzakelijk dat de (volgende) Vlaamse regering zich beraadt over een uitbreiding van dit budget.” Wat dus niet het geval is geweest. Ook wordt de bijzonder scherpe timing onder vuur genomen. Afgelopen vrijdag werden de aanvraagformulieren pas naar de bewuste clubs verstuurd. Clubs die eerder al een dossier indienden, kunnen verwijzen naar die informatie. De clubs krijgen tot 27 november de tijd om hun aanvraag in orde te brengen. Voorzichtig klinkt ook dat een lening van 10 miljoen euro gewoon te weinig is voor een wedstrijdstadion. Ter vergelijking: de Amsterdam ArenA van voetbalclub Ajax heeft 140 miljoen euro gekost.

Oefencomplex als troostprijs

Behalve de wedstrijdstadions zijn er ook nog de oefencomplexen. Daarvoor is 30 miljoen euro uitgetrokken, te verdelen over zes stadions. In totaal moeten er zestien oefencomplexen in België komen. “Een oefencomplex moet minimaal vijfhonderd plaatsen hebben en over uitstekende faciliteiten voor de pers beschikken”, licht Colin nog toe. Vijf miljoen lijkt dan veel geld, want vele stadions beschikken al over voldoende capaciteit. Maar op het kabinet-Muyters wordt aangegeven dat het een middel is om een aantal stadions op te waarderen. De aanvragen voor oefenstadions moeten ook binnen zijn op 27 november. Een beslissing volgt echter pas later. Namen die genoemd worden zijn onder meer Sint-Truiden, Mechelen, Leuven, Westerlo, Zulte-Waregem, Lokeren en Eupen. Maar ook de naam van de Antwerpse gemeente Grobbendonk circuleerde de afgelopen maanden, gekoppeld aan voetbalclub Lierse. Afgekeurde aanvragen voor wedstrijdstadions kunnen later nog ingediend worden als oefencomplexen. Van federaal geld voor de bouw van stadions is geen sprake, volgens premier Herman Van Rompuy. “De federale regering is niet bevoegd voor de bouw van stadions. De federale regering is evenmin bevoegd voor het vastleggen van de ligging of de financiering van de stadions en shoppingcentra. Er werd dan ook geen enkele verbintenis inzake een stadion aangegaan, in Gent, noch in Brussel of waar dan ook. Men weet trouwens zelfs niet of Gent of andere steden in aanmerking zullen komen. Het voorstel ter zake moet van de Vlaamse regering komen.” Het belooft een bijzonder korte maand te worden voor Vlaamse voetbalclubs die op geld voor hun stadion hopen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234