Zondag 19/01/2020

Wilde stakingen

Vlaamse vakbondstoppers: "Stakers doen de N-VA een plezier"

Treinreizigers wachten in het station Gent Sint-Pieters op meer info over afgeschafte treinen. Beeld Bas Bogaerts

De wilde staking bij de NMBS? Daar hebben vijf Vlaamse vakbondsbestuurders veel moeite mee, al vinden ze de sociale onrust niet meer dan logisch. Wel blijft er afstand tussen de Vlaamse en Franstalige bonden. "Sommige Waalse vrienden lijken wel uit op een zevende staatshervorming."

"Dit komt niet goed uit"

"Dit komt niet goed uit", geeft Verwimp toe. "Maar aan de andere kant is deze wilde staking het ultieme bewijs dat de vakbond zijn militanten niet opjut. Nu weten we niet wat er gaat komen en is dit vanuit de werknemers vertrokken, zonder dat we er iets aan kunnen doen. Al hoop ik dat we bij ons niet hetzelfde meemaken als bij de cipiers, en dat de directie bij de NMBS zich verstandig zal opstellen."

Verwimp stelt dat de federale regering het sociaal overleg niet serieus heeft genomen. "Zij dwingt ons om een conflictueuze relatie te hebben. 'Ga maar staken of ga naar de rechtbank', horen we dan. Wij hebben de afgelopen jaren ons best gedaan om stakingen te vermijden. Maar ze willen onze alternatieven niet eens horen. Ik vrees dat de maat vol is.

"Wij moeten ons schrap zetten voor de komende jaren en niet nu al ons kruit verschieten. Wij zijn een vakbond van overleg. Het is echt niet zo dat wij het land gaan platleggen tot de regering valt."

Katrien Verwimp, voorzitter ACV Transcom. Beeld kos

"Je moet doseren met actiemiddelen"

De verschillende stakingen staan los van elkaar. Dat is althans wat Luc Hamelinck stelt. "Er is geen sprake van georganiseerd verzet. Wat wél speelt, is een algemeen ongenoegen tegenover de manier waarop de regering zich opstelt. Ik heb nooit eerder zo'n misprijzen voor het sociaal overleg ondervonden. Kijk, deze regering loopt voor vijf jaar. Dat is een gegeven. Wij aanvaarden dat de politiek het land bestuurt, maar het is onze plicht om te wegen op het beleid."

Dat de bonden in overdrive gaan, wil Hamelinck weerleggen. "Wij leven niet onder een glazen stolp. Net daarom willen we de middelen die we inzetten goed afwegen. De betoging, géén staking, van volgende dinsdag vindt net dan plaats, zodat we geen studenten of vroege vakantiegangers hinderen."

Luc Hamelinck, voorzitter ACV Openbare Diensten. Beeld kos

De wilde spoorstaking krijgt dan ook geen genade. "Ik heb de indruk dat er aan Vlaamse vakbondszijde wat ongenoegen is over de actie en de oproep om zelfs nog verder te gaan. Ik denk dat het Waalse sentiment voor een stukje wordt begeesterd door wat zich momenteel in Frankrijk afspeelt. Je moet verstandig en gedoseerd omspringen met actiemiddelen. Dit beïnvloedt het beeld van de vakbond in negatieve zin. Het is beter om na overleg je stem te laten horen. Het is geen zaak van op één moment je dossier binnen te halen. We zullen verspreid over deze legislatuur voldoende druk moeten zetten. Een actie 'tot de finish', wat dat ook moge betekenen, zul je niet horen uit onze mond."

"Met wilde staking wek je geen sympathie op"

De wilde staking bij de NMBS? Copers is niet meteen de grootste fan. Zeker niet als die volgens de Franstalige socialistische vakbond CGSP moet doorgaan tot het einde. "Het is niet iets waarmee sympathie wordt opgewekt. In principe hebben de afgevaardigden altijd gelijk, maar soms moet je de tijd nemen om strategisch te denken. Ik maak mij hier wel zorgen over. Dit kan politieke gevolgen hebben, bijvoorbeeld in het debat rond de minimale dienstverlening. Heel veel syndicalisten weten ook niet watjusqu'au bout betekent. Ik zie ABVV-FGTB niet oproepen tot een staking tot de finish. Niet realistisch."

Wat ze ook met enige verwondering bekijkt, is dat er steeds in tranches uitgesmeerd over verschillende dagen wordt onderhandeld. Bij de cipiers, maar nu ook bij het spoor. "De frustratie bij veel beleidsverantwoordelijken binnen de vakbond is dat er, bijvoorbeeld bij de cipiers, tien keer een paar uurtjes wordt onderhandeld. Ik vraag mij af waarom er niet wordt doorgewerkt tot er een akkoord is. Het gevoel ontstaat dat het om rituelen gaat, en dat is allerminst goed."

Caroline Copers, algemeen secretaris Vlaams ABVV. Beeld kos

Tegelijkertijd meent Copers dat de federale regering, die in haar ogen respectloos omgaat met het sociaal overleg, verantwoordelijk is voor de huidige situatie. Copers ijvert voor een rechtvaardige fiscaliteit en meer overheidsinvesteringen. "Gezien de lage rente is het tijd voor een keynesiaanse aanpak (meer overheidsuitgaven, RA). Op die manier zouden we extra tewerkstelling en koopkracht realiseren. De ongerustheden en bekommernissen bij de werknemers zijn groot. Als de N-VA dan ook nog zegt dat ze de NMBS wil splitsen of de vaste benoemingen wil afschaffen, iets wat binnen de NMBS niet eens wordt overwogen, dan gooit de partij olie op het vuur."

Zo kijkt ze ook naar de oproep van het Franstalige ABVV, de FGTB. Die wil dat de hele overheid op 31 mei staakt. "Dit gaat alleen uit van de Franstalige kant, zonder overleg. En dat kan niet. Ik heb vragen bij sommige agenda's. Sommige Waalse vrienden lijken wel uit op een zevende staatshervorming. Zij doen de N-VA zo een plezier.

"Maar in hun ogen is die partij louter een probleem voor de Vlaamse bonden. Voor de gemiddelde arbeider van ArcelorMittal zijn zij les fascistes en gaat het om een Vlaamse meerderheid die de Walen regeert. De nuance ontbreekt, en wat je nu ziet, is frustratie."

"Dit is voor een stuk een politieke staking"

Het is geen toeval dat we in verschillende openbare diensten een opeenstapeling van stakingen krijgen, zegt Alain Detemmerman. "Het is de cumulatie van een aantal maatregelen van deze regering en het misprijzen voor het sociaal overleg. Dus ja, dit is voor een stuk een politieke staking. Maar dat heeft de regering over zichzelf afgeroepen. Dat de sociale onrust toeneemt, is dan een logisch gevolg."

Het gemor van reizigers of studenten na de spontane acties bij de NMBS wil Detemmerman nuanceren. "Dat stakingen niet leuk zijn, daar heb ik alle begrip voor. Anderzijds denk ik dat de mensen beseffen dat onze problemen ook hun problemen zijn. De afbraakpolitiek zorgt voor minder personeel en middelen, waardoor uiteindelijk de burger zelf ook wordt geraakt. Daarom zijn wij solidair met de acties van de collega's. Wij hebben op het uitvoerend bestuur net een stakingsaanzegging uitgestuurd, en erkennen op die manier alle acties die tot oktober lopen."

Waar het eindpunt ligt? "Het stopt als er echt sociaal overleg wordt georganiseerd. Dat is niet hetzelfde als onze goesting krijgen. Het wil wel zeggen dat we kunnen overleggen."

Alain Detemmerman, covoorzitter ABVV/FGTB Horval (voeding). Beeld kos

"Bij de NMBS wordt snel gestaakt"

"Er wordt niet meer gepraat en er wordt nog minder geluisterd." Dat is volgens Stefaan Van Bockstaele de kern van het probleem waarmee we nu worden geconfronteerd. En hij ziet het somber in: "Ik ben geen voorstander van stakingen. Maar op een gegeven ogenblik is dat je enige resterende optie. En de onrust is volgens mij zo groot dat we nog niet eens op het hoogtepunt zijn. We zijn nog maar gestart."

Waar het zal uitmonden? "Een grote algemene staking. Al die kleine frustraties leiden tot een grote katalysator." Alleen als de regering een beetje 'goede wil' toont, kan een escalatie worden voorkomen, meent Van Bockstaele. Al is hij geen voorstander van wilde stakingen. "Zeker bij openbare diensten heb je toch een verantwoordelijkheid. En bij de NMBS wordt toch redelijk snel gestaakt, heb ik het gevoel. Dat ondermijnt de geloofwaardigheid van de vakbond."

Beeld kos
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234