Zaterdag 01/10/2022

NieuwsVlaams Mensenrechteninstituut

‘Vlaamse Unia’ zal dan toch naar rechtbank kunnen stappen bij discriminatie

Pride Village in Antwerpen 2021 Beeld rv
Pride Village in Antwerpen 2021Beeld rv

Na alle kritiek verduidelijkt minister Somers in zijn decreet dat de ‘Vlaamse Unia’ wél naar de rechter kan stappen, onder enkele voorwaarden. Kan dat de ongerustheid over een gebrek aan slagkracht wegnemen?

Bruno Struys

“Op korte termijn, door de oprichting van een afzonderlijk mensenrechteninstituut voor de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaams Gewest, wordt het landschap van de mensenrechtenbescherming complexer.” In een advies dat De Morgen kon inkijken, sluit de Raad van State zich aan bij de kritiek dat het Vlaams mensenrechteninstituut (VMRI) de zaken voor de burger, minstens in de beginfase, complexer maakt.

Toch keurt vrijdag de Vlaamse regering het decreet goed van Minister Bart Somers (Open VLD) dat voorziet in de oprichting van een Vlaams Mensenrechteninstituut, een voorwaarde voor de Vlexit uit Unia. Volgens Somers zal er net minder versnippering zijn.

“In Vlaanderen zal er voortaan één loket zijn waar je terechtkan voor álle mensenrechten en alle vormen van discriminatie, wat vandaag niet zo is bij Unia dat bijvoorbeeld niet bevoegd is voor gender.”

De Raad van State sluit zich aan bij de kritiek dat de oprichting van het Vlaams mensenrechteninstituut (VMRI) de zaken voor de burger, minstens in de beginfase, complexer maakt.   Beeld BELGA
De Raad van State sluit zich aan bij de kritiek dat de oprichting van het Vlaams mensenrechteninstituut (VMRI) de zaken voor de burger, minstens in de beginfase, complexer maakt.Beeld BELGA

Drempelverhogend

De voornaamste kritiek van eerst middenveldorganisaties zoals de Liga voor Mensenrechten of Amnesty International en daarna ook van adviesraden zoals de SERV was dat het Vlaamse instituut de drempel zal verhogen voor burgers om een rechtszaak te starten bij discriminatie. Het interfederale Unia start rechtszaken op bij zware feiten en als bemiddeling niet werkt, terwijl Somers zijn Vlaamse variant uitrustte met een geschillenkamer die een moreel, niet-bindend oordeel velt.

In een opiniestuk antwoordde minister Somers dat burgers nog altijd vrij zouden zijn om naar de rechtbank te stappen en daarbij sterker zullen staan, net dankzij de uitspraak van de geschillenkamer. Op dit vlak is de Raad van State eveneens kritisch, maar toch eerder geneigd om de minister te volgen. Het ziet geen schending van het recht op juridische bijstand. Bovendien is het decreet licht gewijzigd.

“In de toelichting bij het decreet zullen we verduidelijken dat het VMRI wel nog naar de rechter kan gaan bij zaken van collectief belang, bijvoorbeeld bij een hoge precedentswaarde, net als Unia doet”, zegt Vlaams minister Somers. Als bijvoorbeeld een bepaald immokantoor blijft in de fout gaan, ook na uitspraken van de geschillenkamer, kan het nodig zijn om naar de rechter te stappen.

Collectief belang

Het middenveld blijft ongerust, omdat er discussie kan ontstaan over wat het collectief belang dient.

“Het blijft de vraag hoe rechters dat gaan beoordelen”, zegt Kati Verstrepen, advocate en voorzitter van de Liga voor Mensenrechten. “Je hoort vaak de kritiek op zogezegd ‘activistische rechters’, maar wie de bevoegdheid tot dergelijke interpretatie bij de rechter legt, organiseert zelf dat rechtbanken elkaar gaan tegenspreken.”

De toelichting bij het decreet schrijft bovendien voor om terughoudend te zijn met rechtszaken, zodat de geschillenkamer haar neutraliteit kan bewaren. Het is het een of het ander, vind ook de Raad van State. Het is dus maar de vraag of het Vlaams Mensenrechteninstituut in de praktijk ooit naar de rechtbank zal trekken. Kanttekening: vorig jaar ging Unia voor vier zaken naar de rechter voor materie waarvoor het Vlaamse instituut bevoegd zal zijn.

“Het zijn en blijven wel vier zaken van slachtoffers van een mensenrechtenschending die nu in de kou zullen staan”, aldus Verstrepen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234