Donderdag 04/03/2021

Defensie

Vlaamse onderdelen voor ‘jihadistenvliegtuig’ via achterpoortje naar Turkije

Airbus A400M Atlas transportvliegtuigen op de luchtmachtbasis van Wunstorf, Duitsland. Beeld Cindy Riechau/dpa
Airbus A400M Atlas transportvliegtuigen op de luchtmachtbasis van Wunstorf, Duitsland.Beeld Cindy Riechau/dpa

Vlaamse bedrijven leveren onderdelen voor een militair vliegtuig van het type waarmee Turkije jihadisten overvliegt naar het front in Libië en Nagorno-Karabach. Nochtans schrapte Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) vorig jaar alle defensiegerelateerde leveringen aan Turkije. Maar er is een achterpoortje.

Nadat Turkije in oktober 2019 in Syrië binnenviel, riep Vlaams minister-president Jan Jambon op tot economische sancties. Turkije vecht er aan de zijde van jihadistische rebellen tegen de Koerdische strijdkrachten. Jambon nam zelf alvast het initiatief om alle beslissingen van de Vlaamse regering over militair materieel aan Turkije voorlopig te bevriezen. Het ging daarbij concreet om vier leveringen van goederen die burgerlijke toepassingen hebben, maar ook militair gebruikt kunnen worden.  

Op een vraag van Vlaams Parlementslid Annick Lambrecht (sp.a) heeft Jambon intussen echter geantwoord dat verschillende Vlaamse bedrijven onderdelen leveren voor de A400M, een militair vliegtuig dat Turkije onder andere gebruikt voor het overbrengen van jihadistische rebellen uit Syrië naar ander oorlogsgebied.  

Het gaat om tientallen vluchten naar Libië, maar ook om verschillende transfers van Syrische rebellen naar Azerbeidzjan bij het oplaaien van het conflict in Nagorno-Karabach. Turkije bracht met het vliegtuig ook wapens naar Libië, waarmee het een wapenembargo heeft geschonden. Het ging dan onder meer om gepantserde voertuigen, artillerie en drones.

Het A400M-programma staat in voor een substantieel aandeel van de Vlaamse wapenexport. Sinds 2013 exporteerde Vlaanderen voor 86 miljoen euro aan onderdelen voor de A400M, of bijna 10 procent van de totale waarde van de Vlaamse wapenexportvergunningen, maar het gaat dan niet enkel om A400M’s voor Turkije. 

Niet verboden

Tot nu toe produceerde Airbus 92 dergelijke toestellen, waarvan er negen bestemd waren voor de Turkse krijgsmacht. Het negende is geleverd in 2019, voor het verbod van minister-president Jambon, maar het tiende en laatste vliegtuig voor Turkije is nog in de maak en moet tegen 2022 klaar zijn. 

Er zijn drie Vlaamse bedrijven die onderdelen leveren voor het toestel. Volgens drukkingsgroep Vredesactie gaat het onder andere om Asco Industries en Sabca Limburg. In zijn parlementair antwoord maakt Jambon duidelijk dat deze leveringen niet onder zijn verbod vallen. Ten eerste omdat het gaat om niet-essentiële onderdelen.

“Deze niet-essentiële onderdelen worden in bulk geproduceerd en geleverd, en dus niet voor specifieke A400M-vliegtuigen en specifieke operationele eindgebruikers; er is dus zeker geen sprake van stukwerk voor Turkse A400M-vliegtuigen.”

Ten tweede worden de onderdelen niet rechtstreeks naar Turkije gebracht, maar gaat het om een toestel dat in Spanje wordt geassembleerd, “in het kader van een intergouvernementeel samenwerkingsprogramma”. De A400M is het resultaat van een akkoord tussen zes NAVO-lidstaten, waaronder België, maar ook Turkije. Om die twee redenen kan er gebruik worden gemaakt van zogenaamde ‘algemene vergunningen’.

Achterpoortje sluiten

Alles gebeurt dus binnen het regelgevend kader en daarom roept Vredesactie op om het Vlaamse wapenexportbeleid te herzien. “Algemene vergunningen zijn normaal gezien enkel bestemd voor EU-lidstaten, maar er is een uitzondering voor NAVO-bondgenoten, zoals Turkije”, zegt Bram Vranken van Vredesactie. “Het Turks militair optreden in Syrië, Libië en Nagorno-Karabach toont dat dit geen land is waar zonder enige controle naar geëxporteerd kan worden. Het is tijd om dit achterpoortje in de wetgeving te sluiten.”

De Duitse omroep Deutsche Welle meldde deze zomer dat Airbus mogelijk medeplichtig is aan de schending van het wapenembargo tegen Libië door onderhoud aan Turkse A400M-vrachtvliegtuigen. Zowel in München als in Turkije zou Airbus onderhoudspersoneel ingezet hebben. 

“Ik kan wel bevestigen dat er geen uitvoer is van A400M-gerelateerde wisselstukken naar Turkije”, aldus Jambon. Dergelijke uitvoer zou hij “momenteel niet toestaan”. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234