Donderdag 21/01/2021

Vlaamse misdaad: Grijns, glimlach & gegiechel

Aan sérieux heeft het de Vlaamse misdaad nooit ontbroken. Wat ontbrak was humor en gein. Maar daar lijkt verandering in te komen. Nieuw werk van Bavo Dhooge, Paul Jacobs en Toni Coppers.

1. Van slapstick tot pure absurditeit

Bavo Dhooge is altijd al een buitenbeentje geweest, al was het maar om de titels van zijn intussen al meer dan dertig boeken. Die beginnen alle met de letter ‘s’. Overigens gaat het niet altijd om thrillers. Dhooge schreef ook jeugdboeken, verhalen, romans. Hij werkte mee aan de tv-serie Sedes & Belli, publiceerde een biografie over de legendarische stuntman John Massis. Toch werd hij vooral bekend om zijn luchtige reeks rond de Gentse privédetective Pat Somers. “Ik vind schoonheid van binnen zo veel belangrijker dan van buiten, maar dat is natuurlijk makkelijk gezegd als je het, zoals ik, allebei hebt. En ik zou niets aan mijn lichaam veranderen, ik ben tevreden met wat ik zie”, laat Somers weten in een krimi met de Gentse Floraliën als achtergrond. Dhooge was met die reeks overigens wel handig genoeg om zijn boeken weliswaar in de Arteveldestad te laten spelen, maar toch telkens weer een decor te bedenken dat ook over de grenzen van de stad heen reikte: het S.M.A.K., het Internationaal Filmfestival van Vlaanderen, Buffaloploeg AA Gent. Met Stiletto Libretto gaat hij nu voluit verder en dieper. In die zin dat hij de thriller in Amerika laat spelen, de zachtaardige humor wel behoudt maar ook ruimte laat voor noir, bitsigheid en surrealistisch geweld. Denk aan Quentin Tarantino die samen met Elmore Leonard en Carl Hiaasen een feestje bouwt. De plot is even eenvoudig als briljant en inventief. Jimmy Hendricks is een kleine crimineel die zijn hele leven lang al gepest wordt met zijn achternaam. Tijdens zijn jongste verblijf in de gevangenis wordt zijn celmaat gruwelijk vermoord. Wellicht was iemand op zoek naar de memoires die hij in de cel had geschreven. De laatste dag van zijn verblijf in de gevangenis komt Jimmy toevallig in het bezit van die memoires. Hij laat ze verschijnen onder de naam John Hickels en dan is het hek van de dam. Een paar zware gangsters herkennen zichzelf in het boek en willen koste wat het kost verdere verspreiding tegengaan. Maar de succescarrière van Jimmy-John is al gestart. Zowel de vulling als de fantasierijke plot maken Stiletto Libretto onweerstaanbaar. Van slapstick tot pure absurditeit. De lieve, onhandige Pat Somers is niet helemaal weg. Maar hij is wel een stoere volwassen knaap geworden in een avontuur waar een gangster een stukje pink verliest in een papierversnipperaar en een vlijmscherp mesje als prothese laat monteren. Stiletto Libretto haalde de onlangs uitgereikte Gouden Strop net niet, maar kreeg - heel ongewoon voor een Vlaamse thriller - vijf sterren in Vrij Nederland. “Het wordt moeilijk bescheiden te blijven”, zou Pat Somers gefluisterd hebben.

2. Van groteske komedie tot grotesk drama

Dat het in Een ijskoud gerecht om wraak gaat, zegt de titel al. Maar het gaat om meesterlijke, pittige wraak. Er vloeit geen bloed, er is wel pijnlijke vernedering en subtiel sarcasme. Geen plots opwellende uitbarsting, wel koele vereffening. De grote Vlaamse schrijver Charles Hofsteder heeft zich in de nadagen van zijn leven met zijn jonge vrouw teruggetrokken aan de Franse Azurenkust. Op weg naar zijn villa belandt hij per toeval in het boekenwinkeltje met chambres d’hôtes dat gewezen televisieman Thomas Breens openhoudt in een Normandisch stadje. Breens was altijd al een bewonderaar van Hofsteder, die hem in zijn Franse villa uitnodigt. Daar vraagt hij hem in Vlaanderen op zoek te gaan naar een manuscript dat al jaren verdwenen is. Thomas kan de grote meester niets weigeren en doet wat hem gevraagd wordt. Terug in de Franse villa van Hofsteder vermoedt hijdat zijn idool hem gebruikt om een paar rekeningen te vereffenen. Je moet geen literatuurwetenschapper zijn om door te hebben dat Charles Hofsteder in deze tweede misdaadroman van gewezen radiomaker Paul Jacobs staat voor de vorig jaar overleden Hugo Claus. De initialen alleen al. En dan de rest: de villa in Frankrijk, de jonge vrouw, de verwijzing naar de filmwereld (Claude Chabord), het verdwenen manuscript, de voorliefde voor oesters, de naam van Hofsteders zoon (Thomas), de spannende momenten als de winnaar van de Nobelprijs voor literatuur bekend wordt gemaakt en zowaar blijkt dat Cis Hazelaar (!) hem (misschien) krijgt... Meer en meer raakt Breens in de ban van charmeur Hofsteder die beetje bij beetje schrijnend maar grappig zijn lang gekoesterde wraakplannen uitvoert. Een bekend kok verliest zijn geloofwaardigheid als zijn vis de klanten vergiftigt. De man had te veel aandacht voor de vrouw van de schrijver. Erger is het gesteld met regisseur Bas Golaerts, die een toneelstuk van Hofsteder compleet verknoeide. Het ging om een gelegenheidswerk (het ondermaatse Onder de torens) voor de opening van het Nieuw Toneel in Gent. Maar vooral journalist Marcel De Sutter, die Hofsteder niet genegen was, moet het ontgelden. Allen worden uitgenodigd in de Franse villa. Ze denken dat de meester hen vergeving zal schenken en krijgen de vernedering van hun leven cadeau. De groteske komedie, verpakt als thriller, eindigt uiteindelijk in een al even grotesk drama, schitterend geregisseerd door meester Hofsteder.Een ijskoud gerecht is in de eerste plaats een goed gecomponeerde, amusante, speelse sleutelroman met elementen van een misdaadroman. Je geniet van het fraaie proza, de spitse vondsten. De spanning blijft matig maar is stukken groter dan in Jacobs debuut, het Dan Brownachtige De rode kuip. Al bij al meer een who’s who dan een whodunit. Een nieuw subgenre?

3. Meer sfeer dan spanning en plot

Radioman Toni Coppers is zowel anglofiel als francofiel. Die ongewone maar aangename dualiteit drijft boven in zijn reisgidsen, reisverhalen en vooral in zijn thrillers. Met de komische romans Dixit en Heilige nachten dook hij onder in het wereldje van de handige en vlotte reclamejongens en dito meisjes. Met Niets is ooit en het pas verschenen Engel startte hij een politiereeks die speelt in de Brusselse kunstwereld. Liese Meerhout, inspecteur bij de afdeling kunstcriminaliteit, heeft een knipperlichtrelatie met dertiger Simon de Vere, die na de dood van zijn vader tegen wil en dank eigenaar werd van een antiekzaak. De twee hebben elkaar leren kennen toen Simon, eigenlijk een soort kunstadviseur, problemen kreeg met een bende afpersers en Liese een roofmoord in het Afrikamuseum onderzocht. Met Engel belanden we in het Brusselse Museum voor Schone Kunsten, waar een nachtwaker ontdekt dat een beeldje van een engel in een plas bloed ligt. Even later ontvangt Liese raadselachtige bedreigende boodschappen. Geen kat die het verband kan leggen tussen de NAVO, Marat, impasse... Tot er een paar moorden gebeuren. Coppers schrijft geestig en met een ironische glimlach, beschaafd en wat onderkoeld zoals het een klassieke anglofiel past. Dat er ook harde Britse hooligans bestaan, wil hij liever niet weten. Zijn francofiele kant zorgt voor een buslading adressen van leuke restaurants, bars en cafés. Ook dat is meegenomen. Maar dat neemt niet weg dat Coppers het in zijn thrillers meer van pastelkleurige sfeer dan van spanning en een stevige plot moet hebben. Niets mis mee. Maar Liese blijft een wat ambivalente figuur die niet echt uit de verf komt. Misschien wordt ze met al haar gesnauw toch nog een bitch? In afwachting heeft ze er wel problemen mee dat ze een scheve schaats reed.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234