Dinsdag 01/12/2020

Analyse

Vlaamse klimaattop: iedereen doet mee, nu de regering nog

De Vlaamse ministers Tommelein, Schauvliege, Weyts, Bourgeois en Crevits tekenen het Klimaat- en energiepact. Maar op een écht totaalplan blijft het wel nog wachten.Beeld Wouter Van Vooren

De tweede Vlaamse klimaattop is voorbij. De 'betonstop' is een lichtpunt, maar of de regering intussen veel dichter staat bij een langetermijnplan? Een beetje misschien. Maar het gaat zo traag.

Eerste vaststelling: Echt swingen doet het - ondanks een pianist in de hoek van de zaal - niet op de tweede Vlaamse klimaattop in de Gentse Ghelamco Arena. Tijdens de eerste toespraken van Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) en van het Vlaams hoofd van het Europees milieuagentschap Hans Bruyninckx zitten al een paar van de vijfhonderd aanwezigen in de zaal puffen.

Zoveel cijfers, percentages en moeilijke woorden als ontbijt. In de loop van de dag wordt het er niet beter op. Alleen wanneer milieuminister Joke Schauvliege (CD&V) een handvol groen glitterpoeder over haar hoofd heen krijgt van de klimaatactivsten van Climaxi, ontwaakt de zaal voor een paar seconden. Er lijkt dan ook iets vreemds aan de hand met de verzamelde klimaatspecialisten: soms krijg je het gevoel dat ze het bewust ingewikkeld houden, zodat het brede publiek zich niet komt moeien. Liever preken voor eigen kerk.

Het blijft een probleem zo groot als een ijsschots: de klimaatkwestie behapbaar maken lukt zo moeilijk. Dat is nochtans zo belangrijk.

Dan doen we maar zelf even een poging, want die moeilijke woorden over klimaatverandering zijn terug te brengen tot één simpele stelling: de definitie van fossiele brandstoffen zoals olie en gas is dat ze eindig zijn. Het is onvermijdelijk dat we uit het fossiele tijdperk komen.

De vraag is wanneer. Het antwoord: zo snel mogelijk. Als we wachten, komen er meer vluchtelingen en oorlogen dan ooit voorheen. Daar zijn 97 procent van de wetenschappers het over eens. Langer wachten zou dan ook het domste experiment ooit zijn.

Bedrijven en middenveld

Tweede vaststelling: De oproep van de Vlaamse regering aan de bedrijfswereld, de universiteiten en het middenveld is verhoord. Op de top worden tweehonderd engagementen voorgesteld van mensen en organisaties die elk op hun manier vechten tegen de opwarming van het klimaat - samen goed voor een besparing van zes miljoen ton schadelijke uitstootgassen, al geeft iedereen toe dat dit getal met de natte vinger is berekend.

Hoe dan ook: dit toont wel duidelijk aan hoe de klimaatverandering economisch stilaan onontkomelijk is geworden. Wie in de toekomst nog veel centen wil verdienen, moet zich aanpassen. Omgekeerd, bij business as usual lopen de facturen op. Dat besef is er nu echt wel.

Om maar een paar voorbeelden te geven: Volvo Gent zal zijn uitstoot met bijna de helft verminderen door gebruik van een warmtenet. De UGent wil zijn energieverbruik met 20 procent verlagen. Drukkerij Van der Poorten drukt alleen nog klimaatvriendelijk. Antwerpen zal inzetten op 'klimaatpsychologie' om het gedrag van de sinjoren te vergroenen. Limburg wil zijn uitstoot met 30 procent verminderen binnen vier jaar. Van onderuit beweegt er bijzonder veel in Vlaanderen. Vraag is of dat volstaat.

Muizenstapjes

Derde vaststelling: Dat bedrijven en gemeenten hun beste beentje voorzetten, is goed, maar uiteindelijk moet de regering wel de lijnen uittekenen. Het nieuwe Beleidsplan Ruimte Vlaanderen - met daarbij de 'betonstop' in 2040 - is een heel belangrijke stap.

Het plan krijgt dan ook terecht veel aandacht op de top. Maar los daarvan is het ver zoeken naar nieuwe maatregelen. Vlaams energieminister Bart Tommelein (Open Vld) pakt uit met het nieuws dat banken groene leningen willen aanbieden met een rente onder 2 procent.

Maar wie naar het geheel kijkt, kan niet anders dan zeggen: het blijven te vaak muizenstapjes van de regering, terwijl we kangoeroesprongen nodig hebben. Eén van de belangrijkste punten in het Akkoord van Parijs dat de wereldleiders vorig jaar hebben ondertekend, is dat elk land snel een eigen langetermijnplan tegen de klimaatopwarming moest opstellen. In onze federale staat betekent dit dat elk niveau - Vlaanderen, Brussel, Wallonië en het federaal niveau - een eigen groene weg voorwaarts moeten uitstippelen.

Het blijft voorlopig wachten op zo'n coherente langetermijnvisie in Vlaanderen. Symptomatisch is dat ook op deze top niet wordt geraakt aan de heilige huisjes. Over een kilometerheffing op personenwagens en lichte vrachtwagens wordt met geen woord gerept. Over een doelstelling om tegen 2050 voor de helft groene auto's te verkopen ook niet. Dit zijn nochtans twee punten die alle partijen - zowel meerderheid als oppositie - onlangs hebben neergeschreven in de slotresolutie van de speciale klimaatcommissie in het parlement.

Op een totaalverhaal rond groene energie blijft het eveneens wachten. Het beleid van het laatste decennium kan nog het best worden omschreven als een slechte bloopershow. Van het beloofde 'energiepact' tussen de regio's is niet eens een begin te bespeuren.

Wanneer komt dit dan? De Vlaamse regering belooft, aan het einde van de top wanneer (bijna) alle ministers zich samen op het podium verzamelen, om tegen 2018 dan écht een volledig klimaat- en energieplan uit te werken. Afwachten maar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234