Woensdag 16/06/2021

Vlaamse film zoekt alleskunner

Wie wordt de nieuwe baas van het Vlaams Audiovisueel Fonds? Na twaalf jaar zet Pierre Drouot er een punt achter en moet iemand anders het filmbeleid uitstippelen. De Morgen vroeg enkele tientallen producenten en regisseurs wie de geknipte opvolger is. En vooral: wat hij moet aanpakken. Jan Debackere

De wettelijke pensioenleeftijd mag dan al 65 jaar zijn, Pierre Drouot trekt er zich geen bal van aan. 73 is hij ondertussen en nog steeds praat hij vol vuur over film en het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF). Maar na twaalf jaar het VAF geleid te hebben - hij kwam er na de crisis met het ontslag van Luckas Vander Taelen - is het tijd voor iets anders. En tijd voor een nieuwe baas bij het VAF.

Kandidaten hadden tot vrijdag om hun motivatiebrief en cv op te sturen naar het VAF. Meteen is dit ook het startpunt van een procedure met selecties, assessments en jobinterviews die wellicht ergens in juni moet uitmonden in de benoeming van een nieuwe directeur-intendant. Maar bij De Morgen wilden we niet wachten op het resultaat van deze procedure. We polsten bijna vijftig mensen uit het film- en tv-vak wie volgens hen het meest geknipt is om het VAF te leiden. Ruim de helft antwoordde, op voorwaarde dat hun mening anoniem zou blijven.

Op hun lijstjes passeerden een tiental namen de revue, met enkelen die wel heel vaak terugkwamen: Erwin Provoost, Frank Van Passel, Jan Huyse en Reinhilde Weyns bijvoorbeeld (lees hiernaast meer over hen). Maar, merkten enkele producenten en regisseurs terecht op, misschien is het vooral ook belangrijk om eerst te kijken wat het VAF de volgende jaren moet doen in een film- en tv-wereld die in ijltempo verandert. Pas als dat vastligt, heeft het zin om een naam te kiezen.

Distributie

En er blijken nogal wat werven te zijn die het VAF moet aanpakken, zo blijkt. Het beleid van Drouot krijgt bijna van iedereen lof - hij haalde het filmfonds uit een diepe crisis en zorgde mee voor de uitbouw van een bloeiende audiovisuele industrie - maar nu moeten we vooruitkijken, geven verschillende mensen aan. "Het VAF moet de 21ste eeuw binnengeloodst worden."

Een van de belangrijkste punten dat steeds terugkeert is distributie. De niet ophoudende piraterij, de opkomst van nieuwe mogols als Netflix, het slabakkende bioscoopbezoek,... In enkele jaren tijd is een sector overhoopgegooid, terwijl diezelfde sector nog steeds films uitbrengt volgens het klassieke systeem uit het pre-internettijdperk. Ondertussen wordt het voor veel Vlaamse films ook moeilijker om een distributeur te vinden die de film in de cinema's brengt.

"Het VAF moet de verwarde en chaotische distributierealiteit aanpakken", zegt een regisseur. Het VAF zette daar al wat stappen, maar lijkt vooral in te zetten op culturele centra om een groter publiek te bereiken. Dat is goed, merkt een producent op, maar je moet veel verder gaan. "Het VAF moet loskomen van het 'grootschermsyndroom'. Waarom zou je een film die geen distributeur vindt ook niet onmiddellijk via video-on-demand beschikbaar maken, zodat mensen die thuis gewoon kunnen opvragen? Op dat vlak zul je moeten durven experimenteren."

Export

Durven dus, en lef hebben. Iets wat ook terugkomt als het gaat over de internationalisering. Met de films van Michaël Roskam en Felix Van Groeningen en recent ook een tv-reeks als Beau Séjour krijgt de Vlaamse fictie redelijk wat aandacht in het buitenland. Voor Drouot was het lang geen prioriteit, maar ook de minister van Media en Cultuur Sven Gatz (Open Vld) wil op die export inzetten. Het Mediafonds zal in die zin hervormd worden, met extra financiële steun voor zulke ambitieuze tv-reeksen.

Maar ook bij de film moet er nog meer ingezet worden op die internationalisering, zeggen verschillende regisseurs en producenten. En daarvoor moet je meer gerichte keuzes maken, en misschien ook sommige projecten niet meer steunen. "Waarom niet ieder jaar of om de twee jaar een film extra subsidiëren zodat die met een budget kan werken waarmee je internationaal potten kunt breken?" Een evenwichtsoefening, want als VAF moet je ook meer experimentele en arthouseproducties blijven ondersteunen.

Om extra geld roepen is altijd makkelijk, alleen is de realiteit dat de middelen van het VAF niet oneindig zijn. Het Filmfonds moet het jaarlijks met iets meer dan 17 miljoen euro doen, het Mediafonds met 5 miljoen en het Gamefonds met 730.000 euro. "Als we naar het beschikbare budget kijken en dan naar de inflatie, gaan we er alleen maar op achteruit", geeft een producent aan.

De middelen moeten dus omhoog, maar daarvoor reken je het best niet alleen op de Vlaamse overheid. Gatz zal bij de begroting al drie miljoen euro extra proberen te versieren voor het Mediafonds, maar daar is de filmsector niets mee. Je hebt dus iemand nodig die kennis heeft van en een visie op financiering van fictie en alternatieve geldbronnen.

Jong talent

De audiovisuele sector kende de voorbije jaren een boom, met een grote groei in het aantal films en series, maar ook met veel jonge regisseurs die dromen van hun eigen film. Alleen is de vraag vele keren groter dan de middelen. "Hoe zal je die toestroom managen?", vraagt een producent zich af.

Voor het VAF ligt daar een belangrijke rol weggelegd, en daarbij moet het ook eens durven kijken naar de filmscholen. Nu zijn er vijf die elk jaar een karrenvracht afgestudeerden op de markt zetten. "In Denemarken heb je één filmschool, waar ook het nationale filminstituut een zeg in heeft. Moeten we hier ook naar zo'n model gaan? Het debat moet zeker gevoerd worden."

Bovendien mag je de oudere garde niet vergeten, merkt een regisseur op. "Je moet oud talent naar waarde weten te schatten en de culturele en artistieke merites uit het verleden weten te valoriseren."

Wie het VAF wil leiden, moet dus een strategie kunnen uitstippelen over de distributie, financiering en productie van fictie en documentaires en een visie over hoe je al dat jong talent niet verloren laat gaan. De job lijkt dus meer geknipt voor iemand met een zakelijk profiel. "Enkel een producent heeft de ervaring om als baas van het VAF de complexe mix van creativiteit, financiën, productie, internationale exploitatie, politiek en diplomatie aan te sturen."

De laatste twee in bovenstaande opsomming zijn niet onbelangrijk. Als VAF-baas kom je er niet met alleen maar een grote kennis van de film- en tv-wereld. Je moet ook een diplomaat zijn, want je moet onderhandelen en lobbyen met de politiek. Wie niet on speaking terms is met de minister, graaft op de duur zijn eigen graf en dat van het VAF. Want waarom zou een minister dan nog het VAF geld geven? Al betekent dat niet dat je een jaknikker moet hebben. "Het moet iemand met ballen zijn, iemand die net zoals Pierre Drouot zijn mening durft zeggen."

Als minister van Cultuur en Media heeft Sven Gatz het laatste woord over wie vanaf 1 januari 2018 aan het hoofd van het VAF komt te staan. De schrik zit er bij sommigen nog in dat de opvolger een politieke benoeming wordt, iemand met de juiste kleur en/of de goede politieke connecties. Maar die vrees is onterecht, valt te horen. "Het VAF is de VRT niet. Daarvoor is het filmfonds net niet belangrijk genoeg."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234