Dinsdag 07/04/2020

Vlaamse doven en slechthorenden zijn met 800.000

Twee jaar lang bogen onderzoekers van de drie grote Vlaamse universiteiten zich over de gemeenschap van doven en slechthorenden in Vlaanderen. Ze wilden in de eerste plaats zicht krijgen op de heterogene groep van doven en slechthorenden maar namen ook de Vlaamse gebarentaal en het onderwijs ervan onder de loep.

Brussel

Van onze medewerker

Kris Hendrickx

Vlaanderen telt maar liefst 800.000 doven en slechthorenden. Binnen die groep bestaan twee volledig gescheiden categorieën: een kleine groep doven, die dat meestal van bij de geboorte zijn, en een grote meerderheid van slechthorenden, die pas op latere leeftijd met gehoorproblemen geconfronteerd worden. Dat is een van de opvallendste conclusies uit het demografische onderzoek dat VUB-professor Gerrit Loots gisteren presenteerde. "Voor beide groepen moet een specifiek beleid gevoerd worden", benadrukt Loots.

Hardhorigheid is de meest voorkomende langdurige lichamelijke aandoening. Dat verklaart het bijzonder hoge aantal doven en slechthorenden in Vlaanderen. Van het totaal van 800.000 zijn amper 6.000 echt doof, ruim 99 procent van de groep is in minder of meerdere mate slechthorend. Nog een opvallende vaststelling: meer dan de helft van de 800.000 Vlamingen met gehoorproblemen is ouder dan 65 jaar. Dat betekent dat ruim de helft van de 65-plussers doof of slechthorend is.

Belangrijker dan de absolute cijfers vindt Loots het uiteenvallen van de groep in twee categorieën, die in de praktijk niets met elkaar te maken hebben. Er is een kleine groep van mensen die al van bij de geboorte met gehoorproblemen kampen en heel vaak doof zijn. Bij de overgrote meerderheid van de gevallen gaat het echter om verworven problemen, die bovendien beperkt blijven tot een gedeeltelijk gehoorverlies. Dat soort verlies neemt exponentieel toe vanaf de leeftijd van 40 jaar. Uit het onderzoek blijkt dat de groep met aangeboren problemen het meest gebruik maakt van de gebarentaal, terwijl mensen die op latere leeftijd gehoorproblemen krijgen meer de neiging hebben bij orale communicatie te zweren. De veel kleinere groep van vroegtijdig doven en slechthorenden blijkt anderzijds stukken beter georganiseerd: ze maken circa 62 procent van het verenigingsleven voor mensen met gehoorproblemen uit. De overgrote meerderheid - personen met een verworven stoornis op volwassen leeftijd - is slechts goed voor 33 procent van de leden van het verenigingsleven.

Het onderzoek ging ook na hoe toegankelijk het huidige Vlaanderen is voor doven en slechthorenden en wat die gemeenschap verwacht van het beleid. "Op dit moment is Vlaanderen absoluut niet toegankelijk voor mensen met een gehoorstoornis", vindt Loots. "Maar door een reeks van relatief kleine maatregelen zouden we wel een enorme stap vooruit kunnen zetten. Eigenlijk is het vooral een kwestie van goodwill, niet zozeer van centen." De concrete eisen van de slecht- of niet-horende gemeenschap zijn veelvuldig. Een basiseis is dat zowel in gebarentaal wordt geïnvesteerd als in het toegankelijk maken van de gesproken taal: zo moet er meer ondertiteling komen op televisie en moet een campagne het gebruik van een verstaanbare en zichtbare spreekstijl promoten. Verder wordt er gewezen op de noodzaak van investeringen in gebarentaaltolken en een informatiecampagne die het unieke karakter van de doventaal en -cultuur onderstreept.

De gemeenschap van doven en slechthorenden benadrukt dat ze in het dagelijkse leven tegen heel wat onnodige communicatiebarrières moet opboksen. Glazen loketten verminderen bijvoorbeeld het geluid, bemoeilijken liplezen en zorgen voor een erg onaangenaam meeluistereffect. Een kamertje apart kan soelaas brengen. De slechthorenden vragen ook aangepaste telefoontoestellen en visuele aankondigingen in stations en winkels. Op die manier moet iemand die doof is niet door een grimmige blik begrijpen dat het nu écht wel sluitingstijd is. Hetzelfde geldt voor alarmsystemen. Je krijgt een brandmelding nu eenmaal liever per lichtflits meegedeeld dan door rookontwikkeling.

VUB-professor Gerrit Loots: 'Op dit moment is Vlaanderen absoluut niet toegankelijk voor mensen met een gehoorstoornis'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234