Zaterdag 03/12/2022

AchtergrondBegroting

Vlaamse begrotingsgesprekken moeten nog starten, maar N-VA en Open Vld bikkelen al over de centen

Vlaams minister-president Jan Jambon.  Beeld BELGA
Vlaams minister-president Jan Jambon.Beeld BELGA

Pas vandaag schieten de Vlaamse begrotingsgesprekken uit de startblokken, en toch waren coalitiepartners Open Vld en N-VA al publiekelijk aan het bikkelen over de centen. Nog een discussiepunt: komt de regering deze week al met een energiepakket of trekt Jan Jambon (N-VA) pas binnen twee weken met een globaal plan naar het Vlaams parlement?

Fleur Mees

“Op een moment dat bakkers en slagers zo veel verlies maken dat ze ermee dreigen te stoppen, vind ik het vreemd dat N-VA zegt dat de zakken dichtgenaaid zijn.” Na een wekenlange stilstand op het Vlaams niveau - of zo leek het toch - voerde Open Vld-voorzitter Egbert Lachaert maandagavond in ‘Terzake’ de druk op: de Vlaamse regering heeft volgens hem wel degelijk de middelen om bedrijven en zelfstandigen door deze winter te loodsen. Ook Vlaams viceminister-president Bart Somers (Open Vld) ijverde er al voor om de ‘overwinsten’ - volgens hem goed voor ‘honderden miljoenen euro’s’ - die de Vlaamse begroting binnenrijft door de inflatie, te laten terugvloeien naar de burger.

Dat pleidooi viel bij Vlaams minister van Financiën Matthias Diependaele (N-VA) op een koude steen. Hij wees wederom op de begrotingsdiscipline. “Wie deze crisis wil aangrijpen om onze Vlaamse begroting in Belgische kleuren te dopen, dwaalt. We zullen de Vlamingen helpen met gerichte en zinvolle maatregelen, maar we kunnen het ons niet permitteren om zomaar met geld te strooien voor iedereen.”

Begrotingsevenwicht

Zowat elke N-VA’er klopt al weken op die nagel, met voorzitter Bart De Wever op kop. Begin deze maand noemde hij België nog het ‘nieuwe Griekenland’ en gisteren schoot hij nog eens op de slechte Waalse financiële toestand. Dat is geen toeval: een begrotingsevenwicht - of toch eentje dat snel in zicht is - moet bij de verkiezingen van 2024 het paradepaardje van de regering-Jambon worden, als contrast met de andere regeringen.

Op de liberalen maakt dat voorlopig weinig indruk. “Een begrotingsevenwicht ten koste van wat? Gaan we in 2024 trots zwaaien met een begrotingsevenwicht, maar wel met een economie die compleet aan de grond zit en honderdduizenden burgers die in armoede leven?”, sneerde Somers eerder.

Door de hete aardappel door te schuiven naar de Vlaamse regering, zet Open Vld ook ‘hun’ premier Alexander De Croo even uit de wind. De frustratie leeft al langer dat er steeds naar het federale niveau wordt gekeken als de portemonnee open getrokken moet worden, terwijl de Vlaamse regering ook heel wat instrumenten in de gereedschapskist heeft zitten om te helpen in deze energiecrisis.

Eén globaal plan of toch in twee keer?

Naast de centendiscussie - die vandaag van start gaat met de laatste begrotingstabellen - lopen de meningen binnen de Vlaamse regering uiteen over de deadline om te beslissen. CD&V en Open Vld, die al een tijdje hameren op ‘snelle beslissingen’, hopen dat de Vlaamse ministers vrijdag met een eerste energiepakket kunnen uitpakken. Andere beleidsbeslissingen die impact kunnen hebben op de begroting - zoals investeringen in onderwijs - moeten dan later, tegen de Septemberverklaring op 26 september, beklonken worden.

Bij N-VA zien ze dat anders: zij willen het liefst dat Vlaams minister-president Jan Jambon dan het spreekgestoelte kan opklimmen met één globaal plan onder zijn arm. “Je wil geen dure energiemaatregelen beslissen en dan een week later tot de conclusie te komen dat er geen geld meer over is om te investeren in pakweg de jeugdzorg”, is te horen op een kabinet. Sommige zaken kan je ook moeilijk los van elkaar zien, klinkt het. “Neem bijvoorbeeld het kindergeld: CD&V wil dat volledig indexeren, om de koopkracht van gezinnen te versterken. Maar behoort dat dan tot het energiepakket of het bredere begrotingsverhaal? Die volledige indexatie kost ook al snel enkele tientallen miljoenen, die je dan in principe ergens anders moet zoeken.”

Wachten op federaal?

Over een aantal zaken groeit nochtans nu al eensgezindheid. Over de huurindexering, bijvoorbeeld. Diependaele stelde voor dat verhuurders alleen hun huur mogen indexeren als de woning qua energielabel in orde is. Kort gezegd zou de huurprijs voor woningen met EPC-label E of F bevroren kunnen worden, terwijl de huur voor woningen met label A of B wel volledig geïndexeerd zou worden. De vraag is of de indexering voor label C of D-woningen ook beperkt aan banden gelegd moet worden. “Maar het gaat nooit gebeuren dat één minister met één maatregel voor één sector mag uitpakken. Er zal pas een akkoord zijn als al de rest ook in kannen en kruiken is”, is te horen binnen N-VA.

Bij de Vlaamse coalitiepartners leeft het gevoel dat de Vlaams-nationalisten nog niet durven doorpakken en de urgentie daar niet echt lijkt door te dringen. Die afwachtende houding heeft echter ook een strategische reden. Omdat de Waalse regering in slechte papieren zit, is de kans reëel dat de federale regering met geld over de brug komt om de bedrijven te ondersteunen. Ook de Vlaamse regering zou van die maatregelen kunnen profiteren, waardoor ze niet te veel in haar eigen vel moet snijden. De Croo en co zitten ook vandaag samen - onder meer over een uitgebreid sociaal tarief en een basispakket energie - maar beslissingen worden vandaag niet verwacht.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234