Dinsdag 30/11/2021

Vlaams viceminister-president

'Het feit dat je discussieert, betekent niet dat je niets doet. Niets beter dan een goede discussie waarop een valabale oplossing volgt. Dat is toch het wezen zelf van de politiek?''Als je als vrouw je mond opendoet, wordt dat nog altijd anders gepercipieerd. Wij kunnen niet voor onszelf denken, we worden altijd vooruit gestuurd door iemand anders'

Fientje Moerman

'Leterme afmaken zou een foute strategie zijn'

'De inhoud, dat is waarover het gaat. Niet de ruzie tussen Pier en Pol.' Vlaams viceminister-president Fientje Moerman (VLD) schaart zich volmondig achter haar partijgenoten die de afgelopen week het beeld van een ruziënde Vlaamse regering wilden bijstellen door te hameren op het inhoudelijke werk. 'Verkiezingen win je door je werk te doen, niet door boel te maken. We moeten stoppen met de man of de vrouw te spelen.'

Gorik Van Holen / Foto Filip Claus

Ze zou liever praten over haar economisch beleid. Neem nu het ARKimedesfonds. "Wist je dat de Vlaming in vijf dagen tijd 110 miljoen euro op tafel heeft gelegd om te investeren in de Vlaamse economie? Tel daarbij de 110 miljoen euro die de institutionele beleggers hebben verzameld, en je hebt een mooi potje waarmee ondernemingen hun uitbreidings- of investeringsplannen kunnen uitvoeren. Het gebrek aan financiering is de grootste rem op het Vlaamse ondernemerschap. Mijn hele eerste jaar in de Vlaamse regering heb ik gewerkt aan een stabiel financieringskader. En het werpt vruchten af."

Maar helaas wordt de inhoud de laatste tijd overschaduwd door coalitiepartners die elkaar constant in de haren vliegen. Het botert niet meer in de Vlaamse regering. Hoe komt dat toch?

Moerman: "Luister eens. Je zit in een Vlaamse regering met drie kartels en vijf partijen. Logisch toch dat er gediscussieerd wordt? Maar het klopt niet dat er constant ruzie is. Er zijn meningsverschillen, maar dat is normaal. Het klopt ook niet dat de Vlaamse regering in de touwen hangt. Kijk naar wat er de afgelopen weken beslist is. Dat is niet niks: de lastenverlaging, de wooncode, de invoering van de ondernemerschapsportefeuille, de vriendenlening... Dat je discussieert, betekent niet dat je niets doet. Niets beter dan een goede discussie waarop een valabale oplossing volgt. Dat is toch het wezen zelf van de politiek?"

En toch is er de afgelopen weken veel meer gekibbeld dan normaal. Toeval bestaat niet.

"Enkele dossiers waarover de meningen binnen de meerderheid verschillen, zijn op hetzelfde moment in het nieuws gekomen. Die hebben zelfs niet allemaal voor discussie gezorgd in de Vlaamse regering. De snelheidsbeperking tot 80 km/u voor vrachtwagens is niet ter sprake gekomen op een ministerraad. De dienstencheques zijn een uitvoering van het regeerakkoord en het jeugdsanctierecht is in grote mate de bevoegdheid van de federale regering."

Hoe dan ook vallen parlementsleden, ondanks het zwijgakkoord, leden van de eigen meerderheid aan. Dat wijst op een zekere spanning.

"(onverstoorbaar) Ik onderschrijf wat minister-president Leterme in het parlement heeft gezegd. Je moet een voorstel afwegen aan zijn voor- en nadelen, een besluit nemen en dat doorvoeren. Dat gaan we dus doen."

Ministers en partijvoorzitters vonden het plots nodig om elkaar brieven te schrijven. Het lijkt nog wat vroeg, maar begint de verkiezingskoorts al op te spelen?

"De gemeenteraadsverkiezingen van 2006? Daar lig ik in elk geval niet wakker van. Er zijn per toeval een aantal zaken samengekomen. Bovendien nadert het jaar zijn einde, iedereen wordt moe en loopt iets geïrriteerder rond dan normaal. De stemmen worden sneller verheven en je krijgt sneller dit soort toestanden. Trouwens, de beste manier om verkiezingen te winnen, is je werk doen zonder te veel boel te maken."

Dat is de afgelopen weken nochtans wel gebeurd. De verwijten vlogen over en weer. U werd zelfs voor geit en slang versleten.

"Dat is de fout die we gemaakt hebben. We moeten stoppen met op de man of de vrouw te spelen. We moeten inhoudelijk werken. Discussie is inherent aan de politiek, maar door de persoonlijke toer op te gaan dragen we zelf bij tot het beeld van politici als een bende ruziemakers. Het is niet mevrouw x of meneer y die idioot is, maar het is een voorstel dat misschien nog moet worden bijgestuurd'."

Geen van de drie dossiers die voor onenigheid zorgden, is intussen afgerond. Worden de zaken vooruitgeschoven om ze te ontmijnen?

"Nee. Het zou mooi worden, mochten we alles zomaar beslissen zonder de pro's en de contra's te bekijken."

De snelheidsbeperking voor vrachtwagens wordt verder bestudeerd, maar over het jeugdsanctierecht blijft de VLD van mening verschillen met de coalitie- partners.

"In het federaal regeerakkoord is afgesproken dat bepaalde jongeren, een harde kern voor wie de jeugdbescherming niet werkt, moeten kunnen worden gestraft zoals volwassen criminelen. Een deel van de omkaderende maatregelen is de bevoegdheid van de gemeenschappen. Daarom moet er worden gepraat over het wetsontwerp van minister van Justitie Onkelinx."

Daar gaat het net over. Als de gemeenschappen het eens raakten, wilde Onkelinx haar ontwerp aanpassen. De gemeenschappen waren het eens, maar plots fluit de VLD CD&V-minister Vervotte terug.

"Plots, plots... In het federale regeerakkoord is afgesproken dat de straffen die je minderjarigen oplegt, moeten kunnen gelden tot ze 23 jaar worden. Zo niet kun je een zeventienjarige maar een jaar straffen. Maar de Franstaligen zijn daar tegen. In het akkoord tussen Vervotte en haar Franstalige collega zat dus een duidelijk verschil met wat de VLD wou. Bovendien wilden ze de strafmaat voor minderjarigen beperken tot drie vijfde van de normale straffen. De VLD vindt dat de rechter daar autonoom over moet kunnen oordelen. Vande Lanotte heeft gelijk als hij zegt dat we geen ruzie moeten maken over details, maar het gaat om twee essentiële aanpassingen."

Waarom poogt de regering het dan als een consensus te verkopen?

"Er is consensus om advies te vragen aan de Unie van jeugdmagistraten om duidelijkheid te krijgen over die twee punten. Kijk, we moeten de discussie over dat soort dingen zo snel mogelijk achter ons laten. Wat belangrijk is, is dat jongeren die misdrijven plegen zoals volwassenen ze plegen en voor wie praten niet meer helpt, gestraft kunnen worden."

Het derde probleemdossier: de dienstencheques voor kinderopvang. Ook daar blijft een akkoord uit.

"We hebben beslist dat Kathleen Van Brempt en Inge Vervotte samen een voorstel uitwerken flexibele en occasionele kinderopvang uitwerken. We wachten af."

Dat zei Leterme een maand geleden al. Hoe komt het dat sommigen zich op die discussie blijven profileren en er niet gewoon in stilte aan gewerkt wordt?

"Dat proberen we nu, dus ik ga er niet te veel over zeggen. In het Vlaams regeerakkoord staat duidelijk dat we moeten antwoorden op de behoefte aan flexibele en occasionele kinderopvang, onder meer via dienstencheques. Collectieve opvang en dienstencheques hoeven elkaar overigens niet uit te sluiten."

Waarom zijn die cheques zo belangrijk voor de VLD? Het lijkt erop dat het een symbool wordt, los van het doel dat je ermee wilt bereiken.

"Dat komt door die discussie, omdat je in zo'n debat nooit nuances kan leggen. Er bestaan nu al dienstencheques. Die worden vooral gebruikt voor poetshulp, maar de wet voorziet dat er andere taken aan het systeem kunnen worden toegevoegd. Zoals kinderopvang. Het is toch absurd dat je een goedwerkend systeem niet zou kunnen uitbreiden? Er zijn in 2004 12.000 voltijdse banen gecreëerd door de dienstencheques. Het is toch te gek dat je iemand met dienstencheques kunt betalen om thuis te komen strijken, maar die persoon niet mag vragen om honderd meter verderop je kind af te halen in de opvang?"

Dienstencheques zijn te duur, zeggen de tegenstanders. Vervotte zegt dat ze met hetzelfde budget tien keer zoveel plaatsen in de reguliere opvang kan creëren.

"Dat klopt niet. Als dienstencheques voor poetshulp niet te duur zijn, waarom dan wel voor kinderopvang? Bovendien ga je voorbij aan het belang van de kinderen. Als een dienstenchequer bij je thuis komt oppassen, dan hoef je je kind niet om tien uur 's avonds nog naar huis te brengen, terwijl het misschien al sliep."

CD&V-minister Kris Peeters zegt dat de Vlaamse regering visie mist. Klopt die analyse?

"Ik ervaar dat niet niet zo. We hebben een evenwichtig regeerakkoord en proberen dat uit te voeren. Maar misschien is het voor de mensen soms moeilijk te begrijpen waar de samenhang zit. We moeten beter duidelijk maken hoe elke afzonderlijke maatregel in een globale strategie past."

Die strategie komt nogal wollig over. 'Een investeringsregering', 'Vertrouwen geven, verantwoordelijkheid nemen'... Erg wervend is het allemaal niet.

"Maar de maatregelen die we nemen zijn niet wollig. Honderdduizend nieuwe bouwkavels in Vlaanderen, dat is redelijk concreet. Net als het Arkimedesfonds, de lastenverlaging, de investeringen in onderzoek en ontwikkeling... Dat past allemaal in één plaatje: we willen van Vlaanderen een regio van de eenentwintigste eeuw maken. Een creatieve kennisregio."

Over die marsrichting lijkt zelden onenigheid te bestaan. Is het omdat de partijen zich op dat vlak niet meer van elkaar kunnen onderscheiden dat ze zich meer en meer profileren op zaken in de marge, zoals een snelheidslimiet voor vrachtwagens of dienstencheques voor kinderopvang?

"Nee. Het gaat wel degelijk om een verschillende maatschappijvisie. Dienstencheques zijn voor ons een essentieel instrument. Kies je voor collectieve oplossin- gen, ook als de individuele problemen verschillend zijn? Of geef je de ouders het vertrouwen om te kiezen wat voor hun kind en in hun eigen situatie het beste is? Dat is een totaal ander uitgangspunt. Hetzelfde met het jeugdrecht. Natuurlijk wil iedereen de jeugd beschermen, maar als een groep zich gedraagt als criminelen, die misbruikt worden door criminele bendes die zien dat die jongeren toch niet bestraft kunnen worden, dan mag je daar je ogen niet voor sluiten. Dat zijn geen ruzietjes, maar fundamenteel verschillende manieren om naar de wereld te kijken."

Verrast zo'n uitspraak als die van Peeters u?

"Ik vind dat een minister het recht heeft om zijn mening te zeggen. Maar ik zou ze niet hebben gedaan"

Vorig jaar kreeg u er nochtans van langs omdat u aan de redactie van Terzake liet weten dat Leterme niet namens de regering sprak.

"(geërgerd) Wilt u daar nu nog eens op terugkomen?"

Ik vergelijk maar met de uitspraak van Peeters, die blijkbaar passeert zonder dat iemand er erg in heeft. U kwam toen wel onder vuur te liggen.

"Ik wil geen klaagzang aanheffen, maar als je als vrouw je mond opendoet, wordt dat nog altijd anders gepercipieerd. Jullie politieke journalisten zijn bijna allemaal mannen."

Niet dat we daar zelf iets kunnen aan doen...

"Maar het is toch zo? Wij kunnen niet voor onszelf denken, we worden altijd vooruit gestuurd door iemand anders. Een man staat voor zijn mening en zegt waar het op staat. Dat is gewoon een verschillende perceptie. Ik maak me er niet druk meer in, het is nu eenmaal zo, maar het maakt wel dat je dubbel op je tellen moet passen."

Is dat de reden waarom iedereen u altijd beschouwt als de vertegenwoordiger van Verhofstadt in de Vlaamse regering? 'Die vrouw heeft een oortje in waarin Verhofstadt zijn bevelen schreeuwt', schreef een krant onlangs.

"Als dat zo was, was ik al lang doof. Nee, ernstig. Ik ben viceminister-president in de Vlaamse regering en dat maakt dat ik de blauwe lijn moet bewaken. Mijn partij heeft een standpunt en dat moet ik verdedigen. Maar dat ik dat zelf zou kunnen bedenken, nee, dat gaat er niet in. Dat is toch godgeklaagd?"

De jongste weken werd de VLD meer dan eens met de vinger gewezen. Te veel profileringsdrang, klonk het.

"De VLD wil tonen waarvoor ze staat. De VLD is weer een partij die eensgezind standpunten verdedigt. Dat legt ons geen windeieren, hoe jammer sommigen dat ook vinden."

Maar Leterme blijft wel de populairste politicus. Is het zo vreemd om te veronderstellen dat met name Verhofstadt dat niet zo leuk vindt en zijn partij de aura van degelijkheid dat rond Leterme hangt, onderuit probeert te halen.

"Van iemand anders af te maken, is nog nooit iemand beter geworden. Dat zou een foute strategie zijn. De beste manier om je te profileren naar de verkiezingen toe, is door je werk goed te doen."

Hoe is uw relatie met Leterme eigenlijk? Klopt het dat jullie het niet met elkaar kunnen vinden?

"Absoluut niet. Dat is echt niet juist. Wij werken goed en loyaal samen. Na onze economische missie in Azië werden we in de kranten inderdaad tegen elkaar uitgespeeld, maar lees er die artikels maar op na: op geen enkel moment ben ik een collega afgevallen. In Morgen beter probeerden ze me tegen Freya Van den Bossche op te zetten. Sorry, ik doe daar niet aan mee."

Binnen de VLD is het intussen opvallend rustig. Een mens zou zich bijna zorgen beginnen te maken.

"Het gaat duidelijk beter met de VLD, dat klopt. We hebben daar rustig naartoe gewerkt. Het kon zo niet langer verder, dat heeft iedereen op een bepaald moment ingezien."

Hoe komt het dat het nu plots wel lukt? Tot voor de zomer was elk vonkje voldoende om voor een explosie te zorgen.

"Omdat we er samen aan werken, met zijn allen de beslissing hebben genomen dat het anders moest. Omdat we veel met elkaar praten. En omdat we met Bart Somers een voorzitter hebben die er tijd en energie in investeert. Hij is nu al enkele maanden Vlaanderen aan het rondtrekken. Onder het motto 'Pel een eitje met de voorzitter' gaat hij met alle lokale afdelingen spreken. Dat is vrij arbeidsintensief, maar het is wel van goudwaarde voor de cohesie in de partij."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234