Vrijdag 26/02/2021

AchtergrondNewsweek-rel

Vlaams Parlement schiet zichzelf in de voet met ‘Vlaamsche koppen’ in feestmagazine

null Beeld DM
Beeld DM

Enkele Joodse organisaties zijn boos om het tijdschrift dat het Vlaams Parlement naar aanleiding van zijn 25-jarig bestaan uitbracht in samenwerking met het blad Newsweek. Maar wat staat er nu precies in? En kon het parlement 90.000 euro uitgeven zonder de wet op overheidsopdrachten te volgen? 

Echt feest is het nog niet geweest in de Koepelzaal van het parlement, vijftig jaar na de oprichting van de Cultuurraad, en met het 25-jarig jubileum van het Vlaams Parlement. Corona schrapte alle mogelijke evenementen en het enige geplande initiatief dat over bleef, een magazine over het Vlaams Parlement, is het voorwerp van ophef.

Woensdagochtend moest Vlaams parlementsvoorzitter Liesbeth Homans (N-VA) bellen naar het Forum der Joodse Organisaties om Regina Sluzny, voorzitter van het Forum en Holocaustoverlevende, uit te nodigen voor een gesprek. Het Forum is boos, want in dat magazine van het Vlaams Parlement staan ook twee collaborateurs als ‘‘Vlaamsche koppen’ die de emancipatie van taal en volk (...) hebben vormgegeven’. 

Het gaat in eerste plaats om Staf De Clercq, die in 1933 aan het hoofd kwam van het Vlaams Nationaal Verbond, dat in 1940 de kant van Nazi-Duitsland koos. De tweede is August Borms, die in Wereldoorlog I en II collaboreerde met de Duitse bezetter. In dat ‘Vlaamsche koppen’-lijstje staan hun nazisympathieën correct vermeld. Meer nog, een lang artikel van historicus Bruno De Wever schetst uitgebreid hoe Staf De Clercq en anderen het Vlaams-nationalisme harde klappen hebben toegediend door de collaboratie met de nazi’s. 

Eerste keer

“Het is de eerste keer dat in een publicatie van het Vlaams Parlement de collaboratie zo duidelijk wordt voorgesteld”, zegt historicus Emmanuel Gerard (KU Leuven), die de tekst van De Wever herwerkte voor deze publicatie. Zowel De Clercq als Borms zijn trouwens aanwezig in de permanente tentoonstelling in het bezoekerscentrum van het Vlaams parlement, al twee jaar zonder enig ophef.  

Die ophef barstte los nadat De Standaard-journalist Marc Reynebeau in een stuk schreef dat de twee collaborateurs in de Newsweek-special in een ‘eregalerij’ staan vermeld. Dat woord staat niet letterlijk zo in het tijdschrift, maar die indruk wordt gewekt door de mannen te portretteren tussen ronkende namen als Frans Van Cauwelaert, Hendrik Conscience en Priester Daens. 

Niet doelbewust

“Het is vrij duidelijk dat het Vlaams Parlement niet doelbewust de collaboratie wilde koppelen aan de emancipatie van de Vlaming”, zegt Nico Wouters, directeur van onderzoekscentrum Cegesoma. “Het was een ongelukkige beslissing om deze twee koppen in die portretgalerij op te nemen, want de democratische Vlaamse instellingen schieten zich daarmee in de voet. Dit was voorspelbaar. Het spook van de collaboratie komt telkens boven.”

Oppositielid Hannelore Goeman, die voor sp.a in het uitgebreid bureau zit van het Vlaams Parlement dat de opdracht voor dit magazine goedkeurde, vindt in een opiniestuk in deze krant dat er excuses moeten komen. Net zoals Antwerps burgemeester en N-VA-voorzitter Bart De Wever in 2015 excuses aanbood voor de collaboratie en toenmalig premier Guy Verhofstadt in 2005 in Israël.

“Excuses voor het leed dat onder het mom van de Vlaams ontvoogding is aangedaan aan zovelen”, schrijft Goeman. “En voor de nieuwe pijn die – onbedoeld – is veroorzaakt door de publicatie.”

In het nummer van ‘Newsweek’ staat Staf De Clercq, die in 1933 aan het hoofd kwam van het Vlaams Nationaal Verbond, dat in 1940 de kant van Nazi-Duitsland koos. Beeld rv
In het nummer van ‘Newsweek’ staat Staf De Clercq, die in 1933 aan het hoofd kwam van het Vlaams Nationaal Verbond, dat in 1940 de kant van Nazi-Duitsland koos.Beeld rv

Bij het Vlaams Parlement is te horen dat Newsweek ‘redactionele vrijheid’ had, maar dat het magazine die collaboratie duidelijk kadert. “Je moet de geschiedenis recht in de ogen durven kijken”, zegt parlementsvoorzitter Liesbeth Homans (N-VA). “Je kan geen passages weggommen. Ook nieuwe generaties moeten uit de fouten van het verleden kunnen leren.”

90.000 euro

Het is Liesbeth Homans die na haar aantreden als parlementsvoorzitter in 2019 een stuurgroep oprichtte die enkele evenementen voor de verjaardag van het parlement moest uitdenken. Een van de ideeën was een historisch boek, maar ook een meer toegankelijkere publicatie die de burger zou kunnen en willen aankopen in de krantenwinkel, werd geopperd. “We zijn dan gecontacteerd geweest door Newsweek, die net een themanummer wilden maken rond 50 jaar Vlaams Parlement”, aldus Homans’ woordvoerder.

Het Vlaams Parlement betaalde Newsweek, een nieuwkomer in Vlaanderen, daarvoor 90.000 euro, in ruil voor 20.000 exemplaren. Daarvoor zijn geen offertes bij meerdere spelers gevraagd. De redenering was dat de wet van overheidsopdrachten niet gevolgd moest worden omdat Newsweek het initiatief nam, het risico droeg en het Vlaams Parlement enkel 20.000 exemplaren overnam.

Maar hoe groot is dat risico eigenlijk? Hoe spontaan was het initiatief van Newsweek? Volgens meerdere onafhankelijke bronnen was het idee van de communicatiecel van het Vlaams Parlement aanvankelijk om een samenwerking op te zetten met Knack, dat regelmatig speciale edities uitbrengt onder de naam ‘Artis Historia’. Er kwam zelfs een verkennend gesprek met Knack daarover. Tot een offerte is het echter nooit gekomen. 

In januari 2020 staat het zo als een voetnoot in de laatste vergadering van de stuurgroep: “Voorzitter Homans vindt het een goed idee om daarvoor in zee te gaan met Newsweek, een frisse nieuwe speler”.

Wouter Verschelden, de verantwoordelijke uitgever van deze special, wilde geen woord kwijt over de totstandkoming van het blad, maar enkel uithalen naar de 175,7 miljoen euro subsidies die BPost krijgt om papieren kranten rond te delen.  

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234