Zaterdag 04/02/2023

'Vlaams Parlement heeft historische kans op gelijke vertegenwoordiging gemist'

Schotse voorbeeld illustratie van politieke wil om vrouwen in het parlement te krijgen

brussel.

eigen berichtgeving

De Britse Labour-partij grijpt de verkiezing van het eerste Schotse parlement aan om de helft van haar zitjes voor te behouden voor vrouwen. Dit voorbeeld illustreert dat de politieke wereld bij ons een historische kans heeft gemist om hetzelfde te doen bij de rechtstreekse verkiezing van het Vlaams Parlement. Dat bleek gisteren op het symposium 'Van onevenwicht naar evenwicht'.

België scoort internationaal zeer slecht wat de vertegenwoordiging van vrouwen in het parlement betreft. In de Europese Unie laten we enkel Ierland, Griekenland en Frankrijk achter ons. Als er na de volgende verkiezingen meer vrouwen naar de diverse parlementen zullen kunnen trekken, zal dat het resultaat zijn van de wet-Smet/Tobback, die de politieke partijen verplicht minstens een derde van de plaatsen op de lijsten voor te behouden voor vrouwen. Veel zal echter afhangen van de plaatsen die die vrouwen krijgen op de lijsten en van de voorkeurstemmen.

Ons land is het enige dat naar een wet greep om iets te verhelpen aan dit democratische deficit. In de landen die op dat vlak veel beter scoren, met Noorwegen, Zweden en Nederland op kop, waren het de partijen die zichzelf ertoe verplichtten. Volgens professor Alison Woodward van de Erasmus Universiteit (VUB), die het symposium mee organiseerde, is dit de beste weg. Wettelijk opgelegde quota beschouwt ze als een "schandaal voor de democratie", omdat het de partijen als het ware ontslaat van de plicht te werken aan een maatschappelijke consensus. Ze riep de politieke partijen op dit keer verder te gaan dan wat wettelijk verplicht is.

De tijd is er volgens haar rijp voor. De viering van vijftig jaar vrouwenstemrecht creëert een maatschappelijke goodwill en de oude generatie politici die het niet gewoon is om te gaan met maatschappelijk actieve vrouwen is stilaan aan het verdwijnen.

Het Schotse verhaal van de Britse Labour-partij kan tellen als illustratie van de politieke wil om in het parlement een gelijk aantal vrouwen en mannen te bereiken. Labour, de partij van premier Tony Blair, heeft een systeem uitgewerkt dat ervoor moet zorgen dat de helft van haar verkozenen in het nieuwe Schotse parlement, vrouwen zijn.

Door het meerderheidskiessysteem dat Groot-Brittannië hanteert, is dat geen eenvoudige oplossing geworden. Temeer daar Labour in '96 al eens veroordeeld werd omdat het zetels wilde voorbehouden aan vrouwen. Deze keer is ervoor gekozen het lijsttrekkerschap afwisselend aan een man en een vrouw toe te kennen in kieskringen die aan elkaar grenzen.

Om af te rekenen met de corruptie ('sleaze') die de Britse politiek verziekte, koos Labour ook voor een open selectie van de kandidaten. Iedereen die zich kandidaat wilde stellen, moest als het ware gaan solliciteren. Dat gold zelfs voor de huidige staatssecretaris voor Schotse Zaken Donald Dewar. Dit systeem en de mogelijkheid om zich individueel kandidaat te stellen (voorheen moest men zich laten voordragen door bijvoorbeeld de vakbond) zorgden voor een toevloed van vrouwelijke kandidaten. "Er meldden zich zeshonderd kandidaten, van wie 40 procent vrouwen. We hebben er driehonderd geïnterviewd en 165 geselecteerd", legde de Britse professor Alice Brown uit in de marge van het symposium.

Het leidde ook tot enorme gevechten tussen kandidaten. Opvallend was ook dat de media berichtten over de mannen die het niet haalden, maar niet over de vrouwen die het wel haalden.

Een en ander is het resultaat van een lange campagne van de Vrouwencoördinatiegroep, die in Schotland over de partijgrenzen heen was ontstaan tijdens de lange periode van conservatief bewind. De conservatieven gaven geen uitzicht op meer autonomie voor Schotland, waardoor de roep om een eigen Schots parlement alsmaar luider was gaan klinken. De Labour-vrouwen grepen dit aan om tegelijkertijd te timmeren aan een systeem om de gelijke vertegenwoordiging te verkrijgen voor vrouwen. "Omdat het soms delicaat was om over de partijgrenzen aan iets te bouwen, kwamen wij vaak in het geheim bijeen", vertelt Brown. "Daarna gingen de vrouwen naar hun respectievelijke partijen om de zaak te bepleiten."

Toen de regering-Blair besliste dat Schotland zijn parlement zou krijgen, stond Labour dan ook klaar. "De andere partijen volgen niet, maar de eerste verkiezingen zullen hoe dan ook baanbrekend zijn voor de vrouwen", aldus Brown.

Labour behoudt dit systeem voorlopig voor voor de verkiezing van het Schotse parlement. Deze verkiezing heeft immers als voordeel dat het allemaal nieuwe kandidaten zullen zijn en niemand uit de weg moet om plaats te maken voor een vrouw. Op de keper beschouwd betekent dit dat de politieke wereld in België met de vorige verkiezingen een historische kans heeft gemist om de gelijke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen te realiseren in de deelstaatparlementen. Die werden toen voor het eerst rechtstreeks verkozen.

(SD)

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234