Vrijdag 13/12/2019

Vlaams Belang heeft nieuwe communicatiestrategie nodig om te overleven in de 21ste eeuw

Beeld kos

Marc Hooghe is hoogleraar politieke wetenschappen aan de KU Leuven.

Het Vlaams Belang is dan toch een politieke partij zoals alle andere. Decennialang is die partij erin geslaagd om, tenminste naar buiten toe, een schijn van eenheid op te houden. Woelige partijcongressen, betwiste verkiezingen voor een nieuwe voorzitter, een openlijke fractiestrijd: bij andere politieke partijen wordt dat soort interne machtsstrijd meestal uitgevochten voor het oog van de camera's. Het Vlaams Belang heeft dat soort interne twisten tot nu toe relatief goed kunnen verbergen, met uitzondering dan van de saga rond Frank Vanhecke.

Het is daarom des te opmerkelijker dat de partij nu net zoals alle andere politieke partijen reageert op haar zware verkiezingsnederlaag van afgelopen zondag. De partijleider die tot voor kort bejubeld werd, krijgt vakkundig messen in de rug geplant van alle trouwe partijkameraden, en zal moeten opstappen.

In de media verdringen de mandatarissen zich om te verklaren dat het tijd wordt voor een nieuwe generatie en dat de partij zich dringend moet bezinnen over haar profiel en communicatie. Het is het normale ritueel dat je aantreft bij elke politieke partij die gedecimeerd werd door de kiezer.

Een achteruitgang van 15 naar 6 procent van de stemmen is inderdaad ongehoord, en het is moeilijk ons voor te stellen dat het nauwelijks een decennium geleden is dat een kwart van alle Vlamingen een voorkeur uitsprak voor die partij. Dat enorme pak kiezers heeft nu blijkbaar een efficiënter kanaal gevonden om uiting te geven aan hun ongenoegen. Sic transit gloria mundi - zo vergaat de politieke roem nu eenmaal bijzonder snel.

Het zou echter een vergissing zijn te denken dat het Vlaams Belang nu samen met de Lijst Dedecker definitief kan weggezet worden als een marginaal fenomeen. Ten eerste gaat het hier om misnoegde kiezers, en die zijn per definitie moeilijk tevreden te stellen. Als de N-VA er niet in slaagt de beloofde verandering snel door te voeren, dan zullen de nieuwe kiezers ook daar snel weer afhaken. Maar ten tweede zien we dat extreem rechts elders in Europa de wind in de zeilen heeft.

In Frankrijk is het Front National voor het eerst in de geschiedenis de grootste partij geworden, met een kwart van de stemmen. In de noordelijke departementen weet Marine Le Pen zelfs één derde van de kiezers naar haar partij te lokken.

De voedingsbodem voor extreem rechts blijft dus zeer duidelijk aanwezig, en uit eerder onderzoek kunnen we perfect voorspellen wanneer extreem rechts het goed doet. Aanhoudende economische onzekerheid, werkloosheid, toenemende diversiteit en allerlei schandalen bij de overheid zijn telkens koren op de molen van die partijen. Hoewel we nu een pril economisch herstel zien, kunnen we ervan uitgaan dat ook in de toekomst heel veel mensen geconfronteerd zullen worden met onzekerheid over hun job. En we weten eveneens dat onze samenleving er in de toekomst een stuk kleurrijker zal uitzien dan mensen als Filip Dewinter zouden willen.

Er zijn twee grote verschillen tussen de situatie in Frankrijk en die in Vlaanderen. Ten eerste is Marine Le Pen geslaagd in haar grote ambitie, namelijk om van het Front National een 'normale' partij te maken. Ze wordt uitgenodigd op televisie, wordt daarbij met de nodige égards behandeld en mag over alles en nog wat haar mening geven. Ook voor extreem rechts geldt dat perceptie en communicatie tegenwoordig alles bepalen. Marine Le Pen blijkt meesterlijk in staat om de media rond haar vinger te winden, net zoals sommige andere grote stemmentrekkers dat bij ons doen.

Erfopvolging
In vergelijking daarmee is de communicatiestrategie van het Vlaams Belang niet anders dan archaïsch te noemen. Het grote probleem voor extreemrechtse partijen is dat ze meestal erg autoritair geleid worden, en dat het daarom bijzonder moeilijk is om intern vernieuwing in het apparaat te brengen. Het Front National heeft dat opgelost door een middeleeuws systeem van erfopvolging, waardoor een nieuwe, meer communicatieve generatie aan de macht kon komen die niet meer voortdurend verwijst naar de Tweede Wereldoorlog. Het tweede element is uiteraard de sterkte van democratisch rechts. De rechtse partijen in Frankrijk gaan ten onder aan corruptie en interne vetes, terwijl de N-VA er hier in geslaagd is alle conservatieve krachten te hergroeperen. Ook dat is echter geen formule die tot in de eeuwigheid zal blijven duren. De voedingsbodem voor het Vlaams Belang zal dus blijven bestaan, omdat een deel van de bevolking op een negatieve manier zal blijven reageren op de gevolgen van een economische en culturele globalisering. Wat betreft communicatie is het Belang echter nog altijd een partij van de vorige eeuw en de partijtop staat voor de schier onmogelijke opdracht dat roer op korte tijd om te gooien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234