Maandag 18/10/2021

Vizier IS vol op België gericht

Alles wijst erop dat de terreur in Brussel maandenlang op voorhand is gepland. Maar de arrestatie van Salah Abdeslam vrijdag heeft de uitvoering waarschijnlijk in een stroomversnelling gebracht.

Hoewel ze voorlopig nog in de voorwaardelijke wijs spreken, leggen Belgische inlichtingenbronnen een verband tussen de arrestatie van Abdeslam en de aanslagen. De kans is groot dat IS al een actie aan het plannen was en dat de arrestatie de voorbereiding en de uitvoering heeft versneld, vertellen de bronnen. In dat geval zou het kunnen gaan om een wraakaanslag. Een andere hypothese is dat de aanvallers hun timing aanpasten uit vrees dat de speurders hen via Abdeslam op het spoor zouden komen.

Abdeslam ging verbazingwekkend snel - in zijn eerste verhoor zaterdag - over tot bekentenissen. Zowel de Parijse procureur François Molins als vicepremier Didier Reynders (MR) verspreidde meteen details over zijn verklaringen.

Wel is nog niet duidelijk of de terreurcel die de aanslagen gisteren uitvoerde rechtstreeks gelinkt is aan die van Abdeslam. Inlichtingendiensten gaan ervan uit dat er verschillende cellen actief zijn in Europa.

Een van de verklaringen voor de wraak van IS is dat de terreurorganisatie absoluut wilde bewijzen dat ze na de arrestatie van een van haar strijders nog steeds in staat is om dood en vernieling te zaaien. Een nederlaag betekent niet dat IS is uitgeteld. De terreurorganisatie wilde haar continuïteit en hardnekkigheid demonstreren.

De Amerikaanse terreurexpert Clint Watts vertelt aan het blad Business Insider dat er hier waarschijnlijk sprake is van de IJsberg-theorie: Abdeslam is volgens hem het topje van de ijsberg. "Voor elke aanvaller zijn er meestal drie of vier personen die de aanval hielpen plannen. Dit betekent dat we na Parijs en Brussel op zoek zijn naar een veertigtal verantwoordelijken. Dit netwerk is waarschijnlijk nu al bezig met andere aanslagen."

Loslippigheid

Bijna alle internationale terreurexperten zijn het erover eens dat de aanslagen in Brussel weken op voorhand zijn gepland. "Om zoiets voor te bereiden heb je meerdere weken of maanden nodig", zegt Michael Weiss, auteur van het boek ISIS: Inside the Army of Terror. "Als de aanvallers zijn geassocieerd met Abdeslam, dan hebben ze hun timing waarschijnlijk aangepast om te vermijden dat ze zouden worden gepakt."

Wat deze kenners zeggen, loopt gelijk met de verklaringen van MR-vicepremier Reynders zondag. Hij waarschuwde toen dat Abdeslam bezig was met de opbouw van een nieuw netwerk rond zich en de planning van nieuwe aanslagen. In de safehouses werden kalasjnikovs en ontstekingsmechanismen gevonden. Binnen de regering was men niet te spreken over de loslippigheid van Reynders, omdat men bang was dat Abdeslam zou dichtklappen en belangrijke informatie verloren zou gaan. Via bekentenissen van Abdeslam wilden de speurders nieuw onheil voorkomen.

In tegenstelling tot andere Europese hoofdsteden als Londen, Madrid en Parijs bleef Brussel lange tijd buiten het schootsveld van het internationale terrorisme. Naast de arrestatie van Abdeslam kwam ons land ook in het vizier door de deelname van Belgische F-16's aan de operaties tegen IS in Irak. De bedoeling is dat Belgische piloten vanaf juli hun Nederlandse collega's vervangen en naast IS-doelwitten in Irak ook IS-stellingen in Syrië zullen bombarderen. Hierdoor zal België niet langer een gewone medespeler zijn, maar komt het terecht in de voorhoede van de coalitie tegen IS. "Voor IS staat België nu op hetzelfde niveau als de VS en Frankrijk", zegt een inlichtingenbron. "Voor hen is België een vijand."

Superioriteit

Komt daar nog bij dat België extra kwetsbaar is omdat het procentueel de belangrijkste exporteur is van Syrië-strijders. De Franse terreurexpert Gilles Kepel vertelde vorige week nog aan deze krant dat België een hotspot is geworden voor jihadisering: door het groeiend belang van het salafisme, de sociale exclusie van grote groepen jongeren en het feit dat in Brussel echte getto's konden ontstaan. "België is bijzonder kwetsbaar. Het aantal Syrië-strijders bewijst dat."

Ook de Belgische terreurexpert Bilal Benyaich waarschuwde onlangs in deze krant. "We mogen het niet langer onderschatten: al die jongeren die rondlopen met samenzweringstheorieën en ideeën over de eigen superioriteit. Die geloven dat geweld à la Al Qaida en IS geoorloofd is om een utopische heilstaat te verwezenlijken. Dit gaat om vele duizenden jongeren, niet om vijfhonderd Syrië-strijders. We zijn die aan het verliezen, omdat we ze niet socialiseren via de klassieke structuren als onderwijs, het gewone welzijnswerk, jeugdhulp, de arbeidsmarkt en moskeeën van goede wil. Meestal grijpen we pas in als het te laat is."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234