Vrijdag 30/09/2022

NieuwsPolitiek

Vivaldi probeert violen te stemmen: waartoe is regering nog in staat voor de zomervakantie?

Belgische troepen op de luchtmachtbasis Mihail Kogalniceanu in Roemenië. Premier De Croo wil het defensiebudget verhogen, de groenen staan op de rem. Beeld AP
Belgische troepen op de luchtmachtbasis Mihail Kogalniceanu in Roemenië. Premier De Croo wil het defensiebudget verhogen, de groenen staan op de rem.Beeld AP

Is Vivaldi nog in staat om de gapende ideologische kloof binnen de coalitie te overbruggen? De komende dagen zullen we al – ietsje – meer weten.

Jeroen Van Horenbeek

Na het staatsbezoek aan Congo afgelopen week wil premier Alexander De Croo (Open Vld) deze week snelheid maken met het ‘zomerakkoord’, een reeks langverwachte maatregelen rond de arbeidsmarkt, koopkracht, fiscaliteit, defensie, pensioenen. Een eerste vergadering van de kern, maandagavond, heeft nog geen doorbraak opgeleverd. Woensdag zit de regeringstop opnieuw samen. Ook vrijdag staat overleg ingepland.

De Croo is niet van plan alle dossiers tegelijk te behandelen. Bovenaan zijn agenda lijkt momenteel het defensiebudget te staan. Op 30 juni wordt de premier in Madrid verwacht voor een NAVO-top. Als het van De Croo afhangt, dan zal hij daar een verhoging van het Belgische defensiebudget aankondigen, naar 2 procent van het bbp tegen 2035. Maar binnen de regering bestaat hier geen eensgezindheid over. Groen en vooral Ecolo staan al weken op de rem. Tijdens de vergadering maandag opnieuw.

Klimaat

Onder druk van hun pacifistische flank oordelen de groenen dat de regering al meer dan genoeg doet, met een stijging van het defensiebudget naar 1,54 procent van het bbp tegen 2030. Een verdere verhoging van het budget kan voor Groen en Ecolo alleen als er een gelijkaardig financieel engagement tegenover staat voor de strijd tegen de klimaatopwarming. Wat dat moet zijn, is nog niet echt duidelijk. Het kan bijvoorbeeld gaan om extra investeringen in hernieuwbare energie. In het voorstel van De Croo zit sowieso al een verhoging van het budget voor ontwikkelingssamenwerking vervat.

“Er is nog wat tijd nodig om tot een akkoord te komen”, aldus Ecolo-vicepremier Georges Gilkinet dinsdag aan RTBF. “De NAVO-top is pas eind deze maand. Ik zal het beleid van de toekomst nu niet hypothekeren met ondoordachte keuzes. Daarom denken wij na over een reeks voorwaarden om de uitgaven voor defensie te verhogen.”

De liberalen lijken echter niet van plan om nog veel toe te geven. Ze zijn bezorgd om de staatsfinanciën, zeker nu de sociaal-economische barometer van België stormweer aangeeft. Naast het leger ook zwaar investeren in klimaatbeleid is onrealistisch, klinkt het. Vrijdag staat het defensiebudget wellicht opnieuw op de agenda van de kern. De stille hoop is dat er dan een beslissing genomen kan worden. Niemand stuurt aan op een crisis. Een groene bron: “Aan onze kant zijn we zeker: er komt een oplossing.”

21 juli

Voor de andere dossiers heeft De Croo meer tijd, tot 21 juli, wanneer de Wetstraat met vakantie gaat. Die tijd zal hij ook nodig hebben. In de dossiers rond koopkracht, arbeidsmarkt, fiscaliteit en begroting – een viereenheid – gaapt een ideologische kloof binnen de coalitie. Terwijl de linkse coalitiepartijen, met PS op kop, aansturen op een betere bescherming van de koopkracht van gezinnen, kijken de rechtse partijen vooral naar de arbeidsmarkt, naar hervormingen om meer mensen aan de slag te krijgen.

Woensdag zit de regering alvast een eerste keer samen over het studiewerk van de expertengroep Koopkracht en Concurrentievermogen. Die expertengroep, onder leiding van Pierre Wunsch, de gouverneur van de Nationale Bank, werkt sinds eind april aan een reeks sociaal-economische aanbevelingen voor de regeringstop. Voorlopig lijkt het resultaat eerder teleurstellend. “Ik hoor dat die werkgroep alle kanten op gaat. Een paar leden denken dat geld iets gratis is uit Monopoly”, reageert een hoge liberale bron.

Veel wordt er dan ook niet verwacht van de vergadering van woensdag. En al zeker geen beslissingen. Binnen de coalitie groeit intussen wel een stilzwijgende consensus over de verlenging van het sociaal energietarief tot na de winter van 2022-2023. Idem voor de btw-verlaging op elektriciteit: ook die wordt wellicht verlengd. Iedereen beseft dat komende winter erg moeilijk wordt. De energieprijzen dreigen nog te stijgen. Cd&v koppelt hier wel de komst van een ‘slim’ systeem voor de accijnzen aan vast. Dat is nodig om de operatie betaalbaar te houden en het verbruik te sturen, luidt het.

OESO

“De komende dagen zullen we een aantal belangrijke beslissingen nemen. Enerzijds tijdelijke maatregelen, om de impact van de energiecrisis te temperen. Maar anderzijds ook structurele”, zei De Croo dinsdagmiddag, tijdens een persmoment rond het nieuwe rapport van de OESO over België. In dat rapport schrijft de samenwerkingsorganisatie van westerse landen dat de Belgische economie de coronacrisis relatief goed heeft doorstaan, maar de inflatie, de tekorten op de arbeidsmarkt en de toeleveringsproblemen nopen wel tot stevige hervormingen.

Met een werkgelegenheidsgraad van zowat 70 procent hinkt België achterop ten aanzien van Duitsland en Nederland. In die buurlanden is ongeveer 80 procent. “Maar ik zie geen enkele reden waarom België niet dezelfde werkgelegenheidsgraad zou kunnen bereiken”, benadrukte de Australische OESO-topman Mathias Cormann.

Muziek in de oren van de liberalen, die binnen Vivaldi al langer aandringen op de uitvoering van de bestaande arbeidsdeal, en meer. Op Radio 1 pleitte Egbert Lachaert, voorzitter van Open Vld, dinsdagochtend al voor een ‘tweede arbeidsdeal’. “Bedrijven moeten hun productie stilleggen, kamers in woon-zorgcentra blijven leeg, je moet lang wachten op een bestelling. We hebben een historische kans om te hervormen”, zo zei hij.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234