Vrijdag 13/12/2019

Viva la diva!

Het gebeurde maandag, tussen het gerinkel van champagnefluiten. De Antwerpse cabaretier Tony Bell gaf de diva van het Vlaamse lied, Jo Leemans, een ring met een leeuw - het sterrenbeeld en symbool van het leven van deze zangeres, die een huldebetoon kreeg in Knokke. 'Ik kruip weg. Ik brul maar kom terug, de staart in de lucht.'

Enkele noten had ze opgevangen bij de voorstelling van haar pas verschenen biografie, Jo Leemans. De vlucht terug, die middag in het casino Knokke. Ze wist dat er iets in de lucht hing. "Een hulde, maar geen afscheidsfeest," vertelt ze. "Want het afscheid van Jo Leemans van de VRT is geen afscheid, maar een heroriëntering naar een andere zender. Ik ben het ermee eens, er moest iets veranderen. Ik ga eind augustus opnieuw de ether in. Op Radio 2, met liedjes uit de jaren dertig tot zestig. Weet je nog? wordt het Het Spiegelpaleis".

Jo, de leeuw, was wel voor een hulde te vinden. Ze nestelde zich maandag achter het tafelboeket van rozen en gipskruid, in de nis van een Radio 1-kamerscherm. Een zwarte avondjurk met witte rozen, de grote onyx ring aan de rechterhand, een streepje schaduw boven haar lavendelblauwe ogen, aan de zijde van presentator René Van der Speeten, de verpersoonlijking van haar succesnummer Que sera, sera. Pas 71 geworden, liet Jo het gala op zich afkomen.

Dat deed ook het publiek, dat in rijen aan lange tafels met witte lakens zat, klaar voor de avond, her en der met de armen in elkaar. Nippend aan Piper Heidsieck-champagne, hoopvol heupwiegend op de VRT-muziek. Gemütlichkeit die zo weggeplukt leek uit de schlagerprogramma's van de ZDF.

Een publiek dat overwegend uit asblonde dames in avondjapon bestond, In imprimé of een witlinnen deux-pièceke, met broche of parelketting over de buste, schoudertasjes aan vergulde kettinkjes en dito sandalen. Hun mannelijke compagnons in pak, lakschoenen, krampachtig een cd van Jo bewarend voor de ultieme handtekening.

Schijnwerpers joegen lichtschichten over de goudfluwelen casinogordijnen. Jo's blonde carré-kapsel wiebelde mee. De diva knipte enthousiast met de vingers, klapte op het arrangement van het VRT-orkest. En terwijl ze meeneuriede of onhoorbaar hardop meezong, sloop een hostess naar de tafel met glaasjes water voor de onaangekondigde gasten. Het verrassingspakket.

Jo, vervoerd door de muziek, viel bijna van haar stoel toen Canzonissima-zangeres Lily Castel plaatsnam. Jo en Lily beleefden samen historische tijden. Castel, de gebronsde chansonnière, leerde Jo Courrèges dragen, de Franse modelijn van de jaren zestig. De witte brillen waren een must. "Weet je het nog, je ging de scène op en krijste van paniek: 'Casteele, ik zie niks meer.'" Castel, vernam het publiek, bracht Jo ook vloeken bij toen ze 'nondedju' haar bustier in de piste verloren was.

Na Castel volgde een andere Jo, scheidsrechter van het hele scala spelletjes die de Vlaamse televisie ooit uitzond, gerechtsdeurwaarder Jo Van Backlé, sinds zijn laatste optreden nog geen haar veranderd. Jo, in kostuum met vlinderdas, en Jo deelden ooit een loge in het Amerikaans theater op de Heizel. Het kwam tot een onverwachte confrontatie toen de gerechtsdeurwaarder de Vlaamse Doris Day poedelnaakt in de kleedkamer aantrof. "Nu ja, confrontatie," pareerde de zangeres. "Ik heb je alleen gevraagd de deur dicht te doen. Het tochtte."

Radio 1 confectioneerde het programma op maat van Jo's leven. Het waren 71 jaren, met evenveel geluk en emotie. De formule werkte: de vonken sloegen over toen het orkest de toon zette voor Erroll Garners klassieker Misty. Ergens in de zaal plengde een 69-jarige vrouw een traan. Jo's geestelijke engelbewaarder en nichtje, later ook producer bij de toenmalige BRT, Yvonne Verelst. Jo wist dat Yvonne huilde. Het werd haar later bevestigd door haar dochter, die de hele avond naast tante Yvonne in de zaal had gezeten.

Yvonne, Wagner-fan, anders dan haar nichtje, droomde er vroeger van dat Jo "volop de internationale toer opging". "Ze was geboren voor de jazz. Ze kon Ella Fitzgerald op kousenvoeten achterna. Rita Reys, de Nederlandse zangeres? Die stak ze in haar zak. Erroll Garner liep over van bewondering. Jo miste een goede impresario. Maar ja, het was het begin van het televisietijdperk. Impresario's waren toen exotisch. In die tijd deed je het gewoon, je sprong op de bühne. Zij durfde dat, ik niet. Het is te laat om de klok terug te draaien. Het enige prettige aan oud worden is dat je je kunt verkneukelen in zoveel opgespaarde herinneringen."

Ontroering op de bühne toen Connie Neefs (zus van Louis) en Jacques Raymond 'Goeiemorgen morgen' ten beste gaven. Louis Neefs en Jo werkten jarenlang samen in Duitsland en Nederland. Jo viel voor zijn gesmoorde stem. Toen Louis met zijn vrouw overleed ten gevolge van een auto-ongeluk, beleefde Leemans de zwartste kerst in jaren.

Het publiek was er voor Jo, maar ook voor haar stem. Omstreeks elven ontvouwde de diva haar vleugels. Alsof de tijd 45 jaar had stilgestaan, zong ze de kaskrakers als Onder Moeders Paraplu, Er is maar een, en dat ben jij in een sonate aan elkaar.

En toen kwam het. Als een engel opende Leemans de handen, sloot ze weer, en zong uit volle borst Que Sera, Sera, de hit die ze maanden voor Doris Day lanceerde. Uit de vergulde tasjes verschenen geborduurde zakdoekjes, het mannelijke gehoor zette de brillen af. Het hek was van de dam. Maar Leemans haalde het waarschuwende vingertje boven en voorspelde wat iedereen wist, maar alleen van haar wilde horen: Wat zijn moet, dat zal zo zijn. De toekomst blijft geheim...

Een staande ovatie honoreerde de engel. Quizmaster Jo De Poortere omdat "deze Jo de perfecte comedienne is, zelfs al donderen de schijnwerpers naar beneden. Ik kan veel van haar leren." Donna-presentator Michel Follet omdat "Jo een koppige, kappige tante is. Een flamboyante vrouw, met het temperament van Charles Aznavour of Charles Trenet. De in zuurstokroze haakwerk gehulde (Tante) Terry Van Ginderen omdat "ze met Jo heroïsche momenten beleefde". De gearmde toeschouwsters Tine Vervaecke (61) en Simone Dierckx (66) uit Herzele omdat "ze de collectie lp's verzamelden. Jo? Een monument is ze, niet waar, Tine?"

De toekomst bleef niet geheim. Jo legde om 2 uur haar moede hoofd te rusten in een hotel in Knokke. De antieke ring met de leeuw lag op het nachkastje. Jo Leemans sliep in een ruk door. De leeuw stond op en reed naar Mechelen, met de staart in de lucht. Gedroomd? "Ik had al gedroomd voor ik ging slapen. Ik hoefde dat niet over te doen."

Anne de Graaf

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234