Woensdag 17/07/2019

De wending

Vital Borkelmans: "Er is iets gebroken in mijn leven"

Hij werd opa en de jongeren van jeugdinstelling De Zande die hij traint, noemen hem 'opi'. Dat geeft vreugde. Maar in het oude jaar verloor Vital Borkelmans ook zijn job als assistent-bondscoach. En hij moest zijn zoon bezoeken in de gevangenis. "De schade kan niemand me terugbetalen, jamais."

Achter zijn huis, in de Lembeekse bossen. "Vier jaar in de mijnen werken heeft me sterk gemaakt." Beeld Jonas Lampens

Dit verhaal verschijnt in 2017, maar niet alle bladeren zijn al gevallen als we Vital Borkelmans (53) in zijn huis in de Lembeekse bossen bezoeken. Wat er al viel, ligt mooi geharkt rond de boom. Toen Marc Wilmots na het mislukte EK voetbal moest opstappen als bondscoach, was dat ook het einde van Vital Borkelmans als hulptrainer. Er is dus tijd nu. Tijd om zelf brood te bakken, tijd om op A4'tjes trainingsschema's uit te tekenen, tijd om door het huis te sloffen op Adidas-badsletsen.

Ooit was dit het huis van Adhemar Vandermeersch, de tuinman van Mobutu Sese Seko. Natuurlijk was hij hier maar sporadisch, de tuin van de president van het toenmalige Zaïre lag immers in Kinshasa. "Maar toch stond ook hier een serre met exotische planten", zegt Borkelmans. "Op een dag hoorde mijn vrouw in haar kapsalon dat het huis was vrijgekomen. Eerst wilde hij niet verkopen. Pas toen ik hem kon uitleggen hoe ik het zou verbouwen, wilde hij toch." Van Congo is niet zoveel meer te merken, maar ruim is het wel. Alleen de naam van het huis is gebleven: 'KWETU'. Dat is Swahili voor 'mooi huis' of 'bij ons'. Iets gezelligs in ieder geval.

Was opa worden in 2016 geen grotere wending in je leven dan de dag waarop je te horen kreeg dat Roberto Martínez een andere assistent-bondscoach wilde en jij dus je job kwijt was?
"Het was 23 juni, ik kwam van het trainingsveld en ik zag op mijn gsm een boel berichten. Ons Chloéetje was geboren. Dat was dus net voor de match tegen Hongarije (op het EK voetbal in Frankrijk, RVP). Maar ik kon daar niet weg, pas net voor de match tegen Wales, een dikke week later, kon ik haar voor het eerst zien.

"We waren voor die match in Rijsel en van daaruit kon ik makkelijk op en af naar Leuven. Tien dagen na haar geboorte moest Chloé een zware hartoperatie ondergaan en ik wilde haar zien. Geloof me: als je in dat ziekenhuis aankomt, is alles relatief. Dan bekijk je alles helemaal anders."

Dat moet vreemd zijn: je kleinkind voor het eerst zien voor zo'n operatie, want je moet beseffen dat het fout kan aflopen en dat je haar misschien meteen voor het laatst ziet.
"Toen ik erheen reed, wist ik nog niet hoe complex en problematisch het écht was. Dat hadden ze me niet willen vertellen. Ik zag vooral mijn zoon en mijn schoondochter: een koppel dat vermoeid en kapot was. Na sowieso een zware periode in hun leven. Natuurlijk krijg je een klop als je dat klein prutske in je armen houdt. Gelukkig had de kinderarts in Sint-Lucas gezien dat iets met de aorta niet oké was en Leuven (het UZ Gasthuisberg, RVP) is de top van de wereld. Ze is er goed doorgekomen en is sterk nu. Al zal controle altijd nodig zijn."

Maar dan moet je terug naar Rijsel, want er moet een voetbalmatch gespeeld worden.
"Ik weet nog dat ik al wenend terug in de auto stapte, maar dat ik ook fier in Rijsel aankwam. Mijn zoon had iets op de wereld gezet en hij was een goede papa."

De Rode Duivels waren al terug in België toen Chloé echt geopereerd werd. Want Wales kruiste het pad van België en toen zat het EK erop. Voor één keer moeten we het toch even over voetbal zélf hebben, in dit verhaal, dat kan niet anders en dat is ook niet erg. Hoe kon dit gebeuren? Hoe kon de 'Gouden Generatie' zo teleurstellen? In die match tegen Wales, maar ook al eerder, tegen Italië. "Als je zelf gevoetbald hebt, weet je: zulke wedstrijden gebeuren", zegt hij. "De sterkste wint niet altijd. Het liep nochtans perfect zoals de coach en ik het wilden: we scoorden, zetten hen goed vast en creëerden kansen. Maar dan gebeurde het onbegrijpelijke: ze trokken zich terug en het kalf was half verdronken. Tijdens de rust probeerden we nog, en de eerste tien minuten van de tweede helft waren goed. Maar dan sloop die faalangst er weer in."

Beeld Jonas Lampens

We spreken over topvoetballers en over een team. Niet over tennis, waar veel in één hoofd kan gebeuren.
"Het onderbewuste is veel sterker dan jezelf. Je wilt wel, maar iets doet je afremmen. Als voetballer heb ik dat zelf vaak meegemaakt. Waarom verliest een eersteklasser in de Beker van België van een vierdeklasser? Dat is wat België overkwam tegen Wales. Allemaal tweedeklassers, plus Bale. Je kunt daar uren over discussiëren. Maar als ik dan de analyse van sommige mensen zie, die dat zélf zeker ook meemaakten..."

Wat gebeurde er tijdens de rust in de kleedkamer?
"De coach gaf uitleg, Fellaini kwam in de plaats van Carrasco, we wilden meer power op het middenveld. Tien minuten ging dat goed en toen zakten ze weer. De coach, ik, Lemmens (keepertrainer, RVP) en Innaurato (fysical coach, RVP) riepen de hele tijd: 'Vooruit!' In het basket kun je op zo'n moment een time-out vragen en herademen, maar in het voetbal kan dat niet.

"En voor de rust werd op een stilstaande fase al een fout gemaakt en viel er een goal. In 49 matchen slikten we één goal op een stilstaande fase: net dan. Iedereen ziet alleen die sterren, maar met Jordan Lukaku, Denayer en Meunier hadden we ook veel onervaren spelers. Zij kropen naar achteren en als één linie dat doet, doen het middenveld en de aanval dat ook. Daar maakten Bale, Ramsey en Allen gebruik van."

Herinner je je het gevoel na affluiten nog?
"Je bent zwaar ontgoocheld en je weet dat bepaalde mensen van de schrijvende pers op dat moment bezig zijn je af te maken. De vraag is: wat heeft met voetbal te maken en wat is persoonlijk?"

Je zegt 'bepaalde mensen'.
"Ik ga geen namen noemen, maar er is één voetbaljournalist die een enorm plezier had in de situatie. Hij is een van de grootste voetbalschrijvers in België. Hij schrijft echt goed. Maar met de coach had hij een probleem. Onlangs zei Thibaut Courtois in Extra Time dat de schrijvende pers zo graag futiliteiten dramatiseert, en Youri Mulder viel hem daarin bij. Blijkbaar vinden ze dat ze macht moeten hebben over de nationale ploeg en alles moeten weten.

"Zelfs na de eerste match van Martínez begon het al. Laat die mens zijn werk doen. Het probleem is dat ze na zeven weken voorbereiding en een EK niet meer weten wat te schrijven. Dan moeten ze gaan schrijven of iemand na het toiletbezoek met een propke of een lapke papier veegt. We waren het enige land dat elke dag een persconferentie gaf. Was dat een fout van de voetbalbond? Ja, dat was niet nodig."

Je noemt Courtois, maar uitgerekend hij gaf na de wedstrijden live op tv ook al kritiek op de tactiek van Marc Wilmots.
"We hebben vier jaar succes gehad en iedereen moest zich aan ons spel aanpassen. Dat was onze kwaliteit. Hebben we tactisch getraind? Ja. Hebben we op stilstaande fases getraind? Ja. Hebben we aanvallend getraind? Ja. Als je ontgoocheld bent, doe je zulke uitspraken. Niet alleen Courtois deed dat trouwens.

"Kijk, als we hadden gewonnen, dan was het de verdienste van de spelers. Verloren we, dan was het de staf. Ik weet dat sommige jongens meepraatten met de pers, maar er zijn er ook die door journalisten in een hoek zijn geduwd. Ik heb zelf meegemaakt hoe journalisten mijn familie hebben gekleineerd. Ik heb er ooit voor naar de hoofdredactie van Het Laatste Nieuws gebeld."

Het wordt 16 januari 2016. Jelle Borkelmans, zoon van, is gearresteerd op verdenking van betrokkenheid bij een aanval van Brugse hooligans op supporters van Napels. Op bewakingscamera's is hij herkend. Het Laatste Nieuws bericht erover op de voorpagina.

Hoe dat ging? Vital Borkelmans: "De journalist had me op voorhand gebeld. Hij wilde een interview met me onder de kop: 'The Good and The Bad'. Hij zei: 'Over jij die in Ruiselede met probleemjongeren werkt en je zoon die op het slechte pad is.' Dan moet je rustig blijven. 'Dat doe ik niet', antwoordde ik, en toen zei hij: 'Dan ga ik toch alles publiceren.'

"Jelle heeft twee maanden vastgezeten, maar is tot vandaag niet één keer verhoord. Hij heeft in het verleden zeker fouten gemaakt (hij werd veroordeeld voor het rijden onder invloed van drugs en voor het toebrengen van slagen en verwondingen, RVP) en daarvoor heeft hij geboet. Maar hij is geen moordenaar. Op een bepaald moment was ik het zo beu dat ik zelf een gesprek gevraagd heb met de commissaris en de hoofd van de hooligancel. Ik heb het hele verhaal van zijn leven verteld en een dag later was hij vrij."

Je verwijt de krant dat ze revanche op jou heeft willen nemen. Waarom zou dat?
"Er was een moeilijke communicatie over de nationale ploeg. De coach en ik wilden niet meer met hen praten. Voor het WK in Brazilië zijn de coach en ikzelf, op ons initiatief, naar Het Laatste Nieuws gegaan om te praten. En tot de kwartfinales daar liep het goed, maar nadien niet meer. We hebben toen niet meer met hen gepraat. Daarna zijn mijn zoon en ik de kop van Jut geworden."

Wat zijn de gevolgen als je op die manier in de krant komt?
"Mijn zoon is, na zijn vrijlating, maanden niet buitengekomen. Hij geraakte bijna niet aan werk en zelfs een huis huren lukte niet: het immokantoor wilde hem niet. Normaal sta je als verdachte ook met initialen in de krant. Wij stonden er met naam én foto in. In het kapsalon van mijn vrouw belden klanten hun afspraak af en ook mijn ouders kregen het er heel moeilijk mee. Nu heeft Jelle wel werk, een huis en een kind. En hij blijft mijn zoon. Ik gun niemand wat ik heb meegemaakt, maar van zulke journalisten kun je niet winnen. De schade die zij hebben aangericht, kan niemand me ooit terugbetalen. Jamais. Weet je dat die journalist die had gebeld twee dagen na die voorpagina nog eens terugbelde en me vroeg: 'Wat vond je van het artikel?'"

Beeld Jonas Lampens

Wat leert je dat?
"Dat sommige journalisten geen schaamte kennen. Er is iets gebroken in mijn leven en dat blijft in mijn lichaam zitten. Iedereen maakt fouten in zijn leven, maar het wordt extra jammer als je een bekende kop hebt."

Op z'n T-shirt staat 'RAW' en de hele tijd speelt hij met een haarspeldje dat op de tafel is blijven slingeren. Het brood moet uit de oven, dat is geen slechte onderbreking. Maar hij komt terug en vertelt, zoals hij in eerdere interviews deed, over de fouten die hij ooit zelf maakte (echtscheiding: "daar zijn kinderen altijd de pineut van"), een rechterlijke beslissing die zijn twee zonen uit elkaar haalde en het feit dat hij er als voetballer te weinig voor die zoon was. "Ik heb gefaald. Ik heb hem niet genoeg gesteund en niet goed opgevolgd. Jelle is zwaar gepest op school en ik was er niet: ik was met voetbal bezig. Ik wil het niet te veel in mijn kop steken. Ook waar een huwelijk wél goed loopt en de vader wel veel thuis is, kan het fout lopen. Maar ik ben toch blij dat hij zich hersteld heeft. Hij werkt als metser in Brugge en heeft het goed met zijn gezin. Hij doet het écht fantastisch nu."

Niemand wil het slecht voor z'n kinderen.

Niemand wil zijn zoon in de gevangenis in Brugge moeten bezoeken.

Vital Borkelmans had die keuze niet en toen was hij er wel voor zijn zoon.

"Dat is moordend", zegt hij. "Je ziet wie er nog zit en wie je bedient. De man die verdacht wordt van de Kasteelmoord schonk me soep en koffie uit. Ik zag er vier gasten die een meisje hadden verkracht. En daar zat mijn zoon op verdenking van feiten waar hij niets mee te maken had. Want Jelle was er níét bij in die gevechten met de supporters van Napels. Ik weet dat van mensen bij de politie. Ze moesten gewoon een naam hebben. Gek genoeg wisten journalisten van die krant dat ook."

Klopt het dat een journalist je belde toen er in Aalst rellen waren tussen supporters van Anderlecht en Club Brugge?
"Absoluut. Ik kreeg telefoon en hij zei me: 'Jelle is mee aan het vechten.' Wat wel raar was: hij zat letterlijk naast mij in de zetel. Ik heb hem nog de telefoon gegeven."

Wat doe je als je uit de gevangenis van Brugge buitenkomt na een bezoek aan je zoon?
"Letterlijk een half uur wenen in de auto. Als een kind. Ik vind het geen schande om dat te zeggen, dat is normaal. Het blijft je zoon. Het was de moeilijkste periode uit mijn leven, maar mijn vier jaar werken in de koolmijnen hebben me sterk gemaakt. Dat is een heel speciale wereld. Je gaat ondergronds en je weet nooit zeker of je weer boven komt. De vriendschap en de teamgeest op één kilometer onder de grond, waar iedereen zwart is, zijn uniek."

Borkelmans, Limburger van origine, ging in de mijn van Eisden werken toen hij voor Patro Eisden speelde. Wat een beetje gek is: hij voetbalde er en kreeg een job in de ongezonde ondergrond. Het leerde hem genieten van het lopen op de groene mat, van trainen en het leerde hem nooit meer schrik te hebben: "Als je een dag onder de grond hebt gezeten en daar met een lift met een snelheid van negen meter per seconde in bent afgedaald, heb je geen schrik meer. Ik heb er veel vrienden verloren, maar heb zelf nooit aan de dood gedacht."

Beeld Jonas Lampens

Hij was 18 toen hij voor het eerst afzakte. Op 30 juni 1986 deed hij dat voor het laatst. "Een dag later, op 1 juli, was ik voetballer bij Waregem. Dat was eigenlijk laat, ik was al 22 en ik was bezeten van voetbal. Al van toen ik 11 was, zat ik bij Patro, en toen ik 17 was, stond ik in het eerste elftal. Maar Winterslag en Waterschei, toen allebei in eerste klasse, kwamen nooit met me praten. Het was Waregem dat me kwam halen bij Patro, in tweede."

Limburgers zijn meestal honkvast, maar jij moest meteen naar West-Vlaanderen. En je bleef er, want nadien volgden je gouden jaren als 'Brommerke' bij Club Brugge.
"Ze zeiden me: 'Vital, dat is daar Dallas. Je gaat nog nooit zoveel Mercedessen gezien hebben.' Dallas kende ik alleen van televisie, maar effectief: ik zag daar de ene Mercedes na de andere. (lacht) Maar ik kreeg bij Waregem een Peugeot."

Vanwaar komt die bezetenheid voor voetbal? Want je hebt die blijkbaar nog altijd.
"Als kind was ik fan van Rainer Bonhof en van Kevin Keegan. Dat waren mijn idolen. En als ik ging scouten voor de Rode Duivels en naast mannen als Ian Rush, Kenny Dalglish of Jürgen Klinsmann op de tribune zat, voelde ik dat respect nog altijd. In Engeland zijn oud-voetballers fenomenen. (glimlacht) Daar zouden ze in België nog wat van kunnen leren. Al vond ik het wel prachtig om bij Club Brugge in het Team van de Eeuw te zitten. En chapeau voor hoe Club ons ontvangen heeft bij het feest voor de 125ste verjaardag."

Jij hebt dat respect ook nog altijd voor Marc Wilmots, die je steevast 'coach' noemt.
"Zo noem ik alle trainers waarmee ik gewerkt hebt, en zeker Marc. Ik heb vier jaar met hem gewerkt, ik heb immens veel respect voor hem en hij was altijd open en eerlijk. Dan ben ik loyaal. Dat is mijn ingesteldheid. De rechterhand van een trainer moet ook zijn vertrouwenspersoon zijn. Veel assistenten zijn egocentrisch, maar dat zal ik nooit zijn. Ik gaf mijn idee, dat deden Lemmens en Innaurato ook, maar hij besliste en dan moesten we daar niet op terugkomen."

Hoor je nog iemand van de Rode Duivels?
"Nog veel. Ik ben niet het type dat ze zelf belt, maar met mensen als Kompany, Eden (Hazard, RVP), Kevin (De Bruyne, RVP) en Courtois heb ik nog contact. En verder chapeau en dank u wel voor Bart Verhaeghe. Hij is iemand met visie voor het voetbal en ook nog eens zeer correct."

Na het ontslag van Wilmots moest hij je wel laten weten dat je geen assistent meer kon zijn. Ben je nog gaan kijken naar de matchen van de Duivels?
"Neen, maar wat zou ik daar ook gaan zoeken? De coach en ik hebben er samen iets opgebouwd. Zijn we ontgoocheld? Ja. Maar we hebben ook twee keer een kwartfinale bereikt en het is nu aan de volgende mensen om beter te doen. Ik hoop dat trouwens, en als het Martínez niet lukt, zal ik hem niet afvallen. Nog eens: laat die man rustig werken nu."

Het nieuwe jaar is begonnen en Borkelmans zoekt een nieuwe job. Er waren al aanbiedingen van eersteklassers, maar die liet hij liggen: "Er moet stabiliteit zijn in de club waar ik wil voor werken, en die was er volgens mij niet. Maar ik ben ook best bereid lager te werken." Ter voorbereiding liggen hier daarom die A4'tjes. Voor als hij zelf 'de coach' zal worden genoemd. Ondertussen doet hij wat PR-werk voor Carro-Bel, een bedrijf in Ternat. "Af en toe ga ik met klanten van hen naar een match van Club."

Nog één vraagje: je werkt vrijwillig met jongeren in de gesloten instelling De Zande in Ruiselede. Hoe noemen zij je?
(met een lachje) "Opi. Ik doe dat nu twee jaar en ik wil verder met die gasten. Vorige maand deden we mee aan een tornooi met tien andere instellingen. En ik heb contact met een uitgeverij om het verhaal van die jongeren in een boek te brengen. Vaak kunnen 'probleemkinderen' beter schrijven dan praten en ik wil hun toekomst kennen. Als ze bij mij komen, is hun hoofd vrij en chapeau voor wat hun begeleiders met hen doen.

"Het zijn jongeren tussen 12 en 18, altijd in een moeilijke situatie. Ik bekijk hen als mijn eigen kinderen en vraag hen vooral respect te tonen. Zo heet ons team ook: 'RESPECT'. Soms wordt het hen te veel en worden ze agressief of hebben ze een aanvalsbui. Maar dan laat ik hen vertellen en achteraf vraag ik hen zich te excuseren bij hun leider. Wat ze doen. Toen ik hier aankwam, speelden ze in het zwart, maar we hebben dat veranderd. Ze mochten zelf een nieuwe kleur kiezen en het werd blauw. Het blauw van Manchester City. Die gasten moeten het gevoel krijgen dat ze iets kunnen bereiken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden