Zondag 27/09/2020

Vissers over haaienvangst: "We leveren de vinnen, maar kom soep is te duur"

Honderden haaienvinnen liggen te drogen in de zon.Beeld EPA

Haaienvinnensoep, het is een gerecht dat een volledige diersoort naar de ondergang aan het brengen is. Op sommige plaatsen is de zeebodem in een kerkhof veranderd, aangezien de haaien na het afsnijden van de vinnen terug in zee worden gesmeten. Afrikaanse vissers getuigen over hun lucratieve handel. Haaienvinnen zijn goud waard voor hen, hoewel ze niet eens genoeg verdienen om één kom haaienvinnensoep te kopen.

Visser op rust Sada Fall glundert wanneer zijn twee zonen hun boot aanmeren. Ze hebben een uitstekende vangst achter de rug en hebben een "lading vol goud" mee. "Dit is het grote haaienkerkhof", zegt Fall, terwijl hij met zijn hand naar het strand wijst. In het zand liggen stukken haaienvlees opgestapeld en een zure geur is bijna even verstikkend als de hitte. We zijn in Saint Louis, één van de belangrijkste haaiencentra in Senegal. Zo zijn er nog wel meer langs de West-Afrikaanse kust, waar de haaien aan een gigantisch tempo aan het verdwijnen zijn, zo merken de vissers zelf.

Dure investering
Voor Fall en zijn zonen is een goede vangst belangrijk, want een tripje op zee is niet goedkoop. Deze keer duurde hun reis twee weken en dat kost al snel 750 euro aan voedsel, water, brandstof en zout om de vinnen te bewaren. Maar voor de Afrikaanse vissers is het een waardevolle en aanlokkelijke investering. Oorzaak is de Aziatische honger voor haaienvinnen. In Hong Kong, Taiwan en Japan worden de vinnen tegen enorme prijzen verkocht.

"De vinnen zijn niet voor ons, ze zijn veel geld waard", legt Fall uit, terwijl hij de boot uitlaadt. Het haaienvlees dat de boten meebrengen, wordt uiteindelijk wel in eigen land verkocht. Maar de vinnen moeten nog een lange weg naar hun bestemming afleggen. "De vinnen zijn goud voor ons. Soms bewaren we ze in onze woonkamer met de air conditioning." De handel gebeurt meestal in een hotel in Dakar. "Je brengt de zakken mee, gaat naar een hotel, geeft de zakken af en je krijgt een zak met geld in de plaats."

Kleine garnalen
Afhankelijk van de grootte van de vinnen kan je al gauw 150 euro per kilo verdienen. Maar uiteindelijk blijven de Afrikaanse vissers de kleine garnalen in de handel van haaienvinnen. Ze beseffen niet altijd dat ze eigenlijk nog meer kunnen eisen. Eén kom haaienvinnensoep kost gemakkelijk 100 dollar. "We vangen de haaien, maar zelfs een kleine kom soep kan ik niet betalen", zegt Fall.

De haaienvangst wordt steeds erger. In West-Afrika werden de eerste haaienvinnen in de jaren 70 verhandeld. In de jaren 90 werd de handel plots veel groter, aangezien de vraag op de Aziatische markt groeide. Sinds 2003 neemt de vangst af, maar dat is niet noodzakelijk goed nieuws. Het is een teken dat er veel minder haaien te vangen zijn. Daarom moeten vissers ook langer op zee verblijven, omdat ze voor de kust niet veel haaien meer vinden.

Haaien zijn een erg kwetsbare diersoort. Het duurt ongeveer tien jaar voor de dieren vruchtbaar zijn om zich voort te planten. Ze kunnen zich dus niet herstellen van overbevissing. Fall heeft in zijn 30-jarige carrière als visser gemerkt hoezeer de haaienpopulatie gekrompen is. Een andere boot heeft hem net laten weten dat ze de volgende dag zonder haaien aan boord zullen moeten terugkeren. "We moeten nu veel kleinere haaien vangen", zegt hij. "We weten dat het niet goed is, maar als wij het niet doen, zal iemand anders er wel mee gaan lopen."

73 miljoen haaien
Ooit werden hier hamerhaaien van zes meter gevangen. Er moet dus dringend iets gebeuren en in veel West-Afrikaanse landen wordt aan wetten gewerkt. In Senegal zit een verbod op haaienvangst nog in de pijplijn. De vangst is ook gruwelijk voor de dieren. De vinnen worden aan boord afgesneden, waarna de haaien vaak levend terug in zee worden gegooid. Op de oceaanbodem wacht hen een ongelijke en pijnlijke strijd met de dood.

Haaien zwemmen al honderden miljoenen jaren rond in de oceanen en ze vormden al die tijd een belangrijk onderdeel van het ecosysteem. Jaarlijks worden naar schatting 73 miljoen haaien gedood en liefst 30 procent van de soorten zijn met uitsterven bedreigd.

De ongeruste Fall ziet een lege boot aankomen en moet Dakar laten weten dat de trip mislukt is. Met nieuwe brandstof aan boord moet de boot meteen weer uitvaren voor een nieuwe dure trip op zoek naar het goud van de oceaan. (gb)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234