Zondag 16/05/2021

InterviewJohan Neyts

Viroloog Johan Neyts: ‘Met reizen brengen we nieuwe virusvarianten binnen, en dat gaat snel’

Johan Neyts. Beeld Thomas Sweertvaegher
Johan Neyts.Beeld Thomas Sweertvaegher

Vanaf nu worden duizend positieve coronastalen per week onderzocht om te zien om welke variant van het virus het gaat. Daar hoopte viroloog Johan Neyts (KU Leuven) op. ‘We willen absoluut niet dat de Engelse of Zuid-Afrikaanse mutant zich bij ons gaat verspreiden.’

Johan Neyts maakte zich tot gisteren zorgen over een welbepaald aspect van ons coronabeleid. Bij amper 0,5 procent van de positieve stalen werd gekeken met welke variant van het virus de drager besmet was. Dat was te weinig om met zekerheid te zeggen in welke mate bijvoorbeeld de Britse variant in België circuleert. “Pas als je 10 procent van de stalen onderzoekt, heb je een compleet betrouwbaar beeld”, zegt Neyts. “Maar met 3 of 4 procent zou ik ook al tevreden zijn.”

Niet veel later liet het kabinet van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) weten dat vanaf nu wekelijks 1.000 stalen onderzocht worden. Afgelopen week raakten 16.000 mensen besmet, dus dat komt neer op iets van een 6 procent.

Neyts: “Die extra testen kost een paar miljoen euro, maar als je weet dat de Britse variant 50 tot 70 procent besmettelijker is, dan besef je algauw dat je een hoop geld uitspaart. Ook al is die variant op zich niet gevaarlijker, meer besmettingen leiden hoe dan ook tot meer ziekenhuisopnames. Het komt er nu vooral op aan om aan goede tracing te doen en die bronnen te isoleren.”

De Britse variant zou ook kinderen veel makkelijker besmetten. Maar wie jonger is dan 10 gaan we niet vaccineren. Zou het niet verstandiger zijn dat wel te doen?

“Absoluut, maar op dit moment kan het simpelweg niet. Er is nog niet onderzocht wat het effect van het vaccin op kinderen is. Vermoedelijk is het veilig, maar pas als dat klinisch is aangetoond, kunnen we het toedienen. Een reden te meer om er alles aan te doen om die Britse variant buiten te houden. En ook de Zuid-Afrikaanse, die nog besmettelijker zou zijn. Bij geen van beide is dat al wetenschappelijk aangetoond, maar de cijfers in die twee landen laten eigenlijk geen twijfel bestaan. Ook dat kinderen er vaker ziek van worden, is nu al zeker.”

Hou je die varianten niet het best buiten door reizen te verbieden?

“Ik ben geen beleidsman, ik zeg niet of iets verboden moet worden of niet. Maar niet-essentiële reizen raad ik ten zeerste af, ja. Zo brengen we nieuwe varianten binnen en dat gaat snel. Deze zomer is in Spanje een variant opgedoken bij seizoensarbeiders, die is overgesprongen op toeristen en binnen de kortste keren zat hij in Engeland. Die variant was niet besmettelijker, maar je schrikt wel als je ziet hoe snel zo’n virus reist.”

Bieden de vaccins die er nu zijn bescherming tegen die Britse en Zuid-Afrikaanse varianten?

“Vermoedelijk wel, maar dat weten we nog niet met 100 procent zekerheid. Het is mogelijk dat er straks een variant opduikt die zodanig is gemuteerd dat de vaccins er geen of onvoldoende vat op hebben.”

Wie denkt dat we bijna klaar zijn met het virus nu het vaccineren is begonnen, vergist zich?

“Het is absoluut niet mijn bedoeling de mensen bang te maken, maar je bent met een virus nooit helemaal klaar. Er zijn nu inderdaad vaccins, maar er zijn ook nog heel veel onbeantwoorde vragen. We weten bijvoorbeeld niet of het vaccin er ook voor zorgt dat je het virus niet meer overdraagt. Het enige wat we met zekerheid kunnen zeggen, is dat een gevaccineerde minder besmettelijk is.”

Is het dan ook onmogelijk om te zeggen vanaf welke vaccinatiegraad we kunnen versoepelen?

“Helaas wel. Maar die 70 procent moet een streefdoel blijven. Hoe meer, hoe beter.”

Is iedereen die gevaccineerd is even goed beschermd of hangt dat van persoon tot persoon af?

“Het laatste. Ik zou kunnen uitleggen hoe dat komt, maar dan moet ik een lezing van twee uur geven. Het is een beetje zoals met spieren: de ene mens ontwikkelt die makkelijker dan de andere. Er zijn ook mensen bij wie het vaccin totaal niet werkt en hoe dat komt, weten we niet. Als een product 95 procent bescherming biedt, wil dat zeggen dat het bij 5 procent van de gevaccineerden toch niet aanslaat.”

Klopt het dat wie besmet is geweest, beter beschermd is dan wie één inenting heeft gekregen?

“Dat is nog niet wetenschappelijk bewezen, maar vermoedelijk klopt het wel, ja. De eerste vaccinatiedosis noemen we de prime: die activeert het immuunsysteem. Je kunt die eerste prik vergelijken met een besmetting, alleen is de dosis lager. Wie echt besmet is geweest, is dus normaal gezien beter beschermd. De tweede dosis, die we de boost noemen, doet ons immuunsysteem nog een versnelling hoger schakelen en stimuleert het geheugen van dat systeem. Met die boost erbij ben je wel beter beschermd dan iemand die de ziekte heeft doorgemaakt.”

Waarom is er dan nog twijfel of we de tweede inenting wel zouden geven?

“We gaan sowieso twee inentingen geven, we twijfelen alleen over het tijdstip van de tweede. Als je die een paar maanden na de eerste toedient, is ze nog altijd effectief. Die tweede inspuiting hoeft niet eens van hetzelfde merk te zijn als de eerste. Uit onderzoeken is gebleken dat je met één inenting een paar maanden safe bent, dus lijkt het ons mogelijk en wenselijk om eerst zo veel mogelijk mensen de eerste prik te geven. Maar die knoop moet nog worden doorgehakt. Ik pleit er wel voor om de bejaarden, die we nu aan het inenten zijn, meteen een tweede dosis toe te dienen, omdat zij het kwetsbaarst zijn.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234