Vrijdag 17/01/2020

Vintage Menkes

De Britse Suzy Menkes is op haar zeventigste nog steeds een van de meest gezaghebbende figuren van de modewereld. In juni was ze te gast als jurylid van de Antwerpse modeacademie, volgende week gaat bij Christie's haar eigen garderobe onder de hamer. Een uitzonderlijke closet sale.

Toen bekend werd dat de International Herald Tribune later dit jaar de International New York Times wordt, begon men her en der te speculeren dat Suzy Menkes, dit jaar zeventig, dan toch haar laptop aan de wilgen zou hangen. Zou ze met pensioen gaan, nu de 'Trib', zoals ze haar krant noemde, zou verdwijnen? Zou ze na 25 jaar dienst een mooie afscheidspremie in ontvangst nemen en zich in haar Parijse appartement terugtrekken met een paar katten? Niets daarvan blijkt waar. Suzy Menkes blijft voorlopig op post bij de International New York Times om er met evenveel ijver over het reilen en zeilen in de modewereld te rapporteren.

Het enthousiasme van Suzy Menkes is redelijk legendarisch. Menkes verslaat nog zo goed als alle modeshows, schrijft haar stukken op haar laptop in taxi's en hotelkamers en heeft genoeg aan een paar uur slaap. Wanneer er ergens een gaatje in de defilé-agenda valt, trekt ze naar kleine showrooms van nog onbekende ontwerpers om als eerste over nieuw talent te kunnen berichten. Menkes is op die manier de Belgische scene altijd van nabij blijven volgen. Ze is altijd op zoek gegaan naar veelbelovende afgestudeerden die een eigen collectie in Parijs toonden, van een piepjonge Raf Simons tot Cathy Pill en Jean-Paul Lespagnard.

Haar beschrijvingen en commentaren op de mode zijn immer vinnig, vaak lyrisch, razend scherp in analyse en zeer vermetel qua kritiek. Menkes breekt nooit zomaar iets af. Ze wikt en ze weegt, ze danst met woorden en zinnen tot ze de lezer heeft duidelijk gemaakt dat ze een collectie of een tentoonstelling in wezen ontoereikend of slecht vond, maar op een uiterst fijnzinnige manier. Menkes hanteert nooit een botte bijl (zoals haar collega Cathy Horyn van The New York Times), maar een chirurgisch mesje. Modeontwerpers hebben oprecht ontzag voor haar. Ze is veel meer dan een gewone moderecensente. Velen zien haar als een soort van moederfiguur die haar kuikens in de juiste richting duwt, die af en toe berispend spreekt, maar die ook toelaat dat haar kroost af en toe fouten maakt.

Half Belgisch

In tegenstelling tot de jongste generatie journalisten, stilisten en bloggers die bij modeshows aanwezig zijn, moet Suzy Menkes het niet hebben van haar eigen ravissante verschijning, maar wel van haar dwingende oordeel, haar schrijfstijl en haar inzicht in tendensen en stromingen. Op sommige ontwikkelingen van de laatste jaren in de modewereld heeft Menkes vaak onverbloemd kritiek gegeven. Het hele modebloggebeuren kan haar beslist gestolen worden. Ze vindt ook de 'corporatisation' van de mode verschrikkelijk: "Modebedrijven vragen ontwerpers om trunk shows(een modeshow, vaak in een boetiek, gericht op een select publiek van winkeleigenaars/-personeel en welgestelde klanten, edp) te doen en persoonlijk aanwezig te zijn op evenementen, te tweeten en wat nog meer. Ik vraag me af wanneer ze nog tijd hebben om te ontwerpen".

Suzy Menkes' gevoel voor humor en haar zwierige taalgebruik zijn oer-Brits, maar er stroomt ook Belgisch bloed door haar aderen. Haar vader, een Belg van joodse afkomst, werd als officier in 1940 geëvacueerd uit Duinkerke en vluchtte naar Groot-Brittannië, waar hij Menkes' moeder ontmoette. Een paar maanden voor Suzy's geboorte kwam hij om nabij Malta in een vliegtuig van de Royal Air Force. Menkes bracht haar jeugd door in Londen en daarna in Brighton.

Al van kindsbeen af was Menkes geïnteresseerd in mode. Na haar middelbare school trok ze naar Parijs, waar ze een jaar couture studeerde aan de Esmod, de school van de Chambre Syndicale de Couture. "Ik weet dus perfect hoe je kleren maakt", aldus Menkes, "maar ik was ook verstandig genoeg om te beseffen dat het voor mij veel makkelijker was om over kleren te schrijven dan om ze te maken."

Tijdens haar jaar in Parijs kreeg ze de smaak van de modeshows te pakken. Omdat ze noch klant, noch reporter was, vond ze andere manieren om binnen te glippen. Zo heeft ze zich zelfs ooit vermomd als poetsvrouw om een show van Karl Lagerfeld voor Chloé te kunnen zien.

Recenseren in een rolstoel

Menkes liet haar plannen vallen om couturière te worden en ambieerde een baan in de journalistiek. Terug in Groot-Brittannië kreeg ze een beurs om geschiedenis te gaan studeren in Cambridge. Ze werd er de eerste vrouwelijke hoofdredacteur van de universiteitskrant Varsity en mocht meteen daarna aan de slag bij The Times, waar ze algemene thema's aanpakte voor een speciale vrouwenpagina in de krant. Ze werkte nadien ook voor The Independent en voor The London Evening Standard. Daar werd ze binnengehaald door Charles Wintour, de vader van Anna Wintour, de beruchte hoofdredactrice van de Amerikaanse Vogue. Vanaf dat moment verdiepte ze zich volledig in de modescene. In 1988 begon ze te schrijven voor de International Herald Tribune. Ze heeft er daar intussen al 25 jaar trouwe dienst opzitten.

De gedrevenheid van Menkes is verbluffend, zeker op haar leeftijd. Weinig kan haar van de defilés weghouden. Zelfs toen ze een aantal jaren geleden haar knie brak, versloeg ze de defilés vanuit een rolstoel. In Antwerpen trok ze met haar wandelstok van hot naar her om de collecties van studenten te jureren, keek ze toe bij het defilé dat vier en een half uur duurde, en trok ze vervolgens diep in de nacht naar haar hotelkamer om haar verslag te schrijven en door te sturen naar de krant.

Modedefilés worden speciaal voor haar het liefst niet gepland op joodse feestdagen, omdat dat de enige dagen zijn waarop ze niet komt opdagen. Met haar wordt rekening gehouden. Menkes' mening weegt voor ontwerpers immers zwaarder door dan die van om het even welke andere journalist ter wereld. Waarom hechten ze de meeste waarde aan Menkes' opinie? Omdat ze nooit vanuit haar eigen smaak oordeelt. Ze kijkt evenzeer naar een bredere sociale context als naar de signatuur van een ontwerper. Ze zoekt boven alles naar vernieuwing, naar een opvallende evolutie, omdat ze meent dat goede ontwerpers, net zoals andere kunstenaars, net datgene capteren wat voor de meeste mensen nog niet zichtbaar is in de maatschappij.

"Something can be abhorrent but yet brilliant", meent ze. Een goede collectie is niet noodzakelijk 'mooi', maar kan voor een zichtbare verschuiving in het hele modegebeuren zorgen. Ze zoekt naar mode met een krachtige boodschap. Dat is meteen ook een boodschap die iets vertelt van wat er aan de hand is in de wereld, aldus Menkes.

Zelf is ze absoluut voorstander van slow fashion, mode die in aard en tempo de klemtoon legt op vakmanschap. Van de zogenoemde 'cruise collections' en 'pre-fall'-collecties moet ze niets weten. Mode aan dumpingprijzen vindt ze verschrikkelijk: "We moeten beseffen dat er moreel gezien iets ergs fout is met een badpak of een jurk die evenveel kost als een cappuccino". Erg dure mode vindt ze trouwens even fout.

In een wereld waar kwistig met cadeautjes wordt gestrooid, blijft Menkes bovendien onvermurwbaar. Ze is niet hecht bevriend met ontwerpers en gaat nooit in op uitnodigingen voor reizen. Ze aanvaardt geen cadeaus. Wat toch per post op haar bureau belandt, stuurt ze terug of doneert ze aan een goed doel.

In haar kleerkast heeft ze bijgevolg geen enkel stuk hangen dat ze niet zelf heeft gekocht. Waarom ze nu afstand doet van het grootste deel van haar eigen modegeschiedenis? Plaatsgebrek, simpelweg. De meeste kleren heeft ze jaren geleden in koffers weggeborgen, maar ze krijgt regelmatig de vraag om stukken te verkopen. En nu heeft ze eindelijk de knoop doorgehakt. De ratio heeft het van de emotie gewonnen. De gelukkige bieder die de volgende weken een stuk uit Menkes' kleerkast te pakken krijgt, koopt letterlijk een stuk modegeschiedenis.

Wie blijvend genot wil van unieke vintage-stukken met een indruk-wekkende stamboom, kan van 11 tot 22 juli bieden via christies.com/ suzymenkes. Prijzen vanaf £ 200. Zoekt u een goed excuus? Voor één keer is de term investment piece wellicht op zijn plaats.

De closet sale van Suzy Menkes

La Menkes heeft altijd een voorkeur gehad voor kleurrijke kleren met prints. Zelfs toen het volledige modejournaille zich in de jaren negentig als een zwerm kauwen voortbewoog, van top tot teen in het zwart, droeg Suzy Menkes altijd kleur. Ze was steeds een opvallende verschijning op de beruchte front row, met haar opgestoken haarrol of pompadour, en haar soms ietwat vreemde combinaties, zelfs in de jaren van dwingend minimalisme.

De aangeboden collectie van Suzy Menkes omvat zo'n tachtig stuks: kledingstukken, waaronder seventiesjurken van Emilio Pucci en Ossie Clark, stukken van Yves Saint Laurent, Zandra Rhodes en Mary Quant, en tassen en andere accessoires. Verder verkoopt ze een bonte verzameling stukken van Christian Lacroix, Chanel, Versace en van Comme des Garçons, Issey Miyake en Yohji Yamamoto uit de jaren tachtig en negentig, met een voorliefde voor zijde en velours. Stijlkenmerk? "Kleren die mijn gevoelens aanwakkeren zijn kleurrijk en anders", aldus Menkes. Van het laatste millennium doet ze voorlopig niets weg, zo verklaart ze, aangezien ze een voorstander is van slow fashion. En van het blijvend genot dat kleren kunnen geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234