Donderdag 02/12/2021

Vingers vol verf

M in Leuven en het Noordbrabants Museum in 's Hertogenbosch hebben veel gemeen. Een fraaie en diverse collectie zonder stukken van wereldniveau, maar even goed een dynamisch expositiebeleid en ambitieuze bouwplannen. In Leuven zijn die grotendeels gerealiseerd, maar in zusterstad Den Bosch staat alles nog in de steigers. Goed nieuws, want tijdens de verbouwing is een groot deel van de verzameling uitgeleend aan M.

In het Leuvense museum blijkt hoe complementair deze twee collecties zijn. Tussen de Noord-Brabantse bruiklenen heeft het team van de onlangs overleden conservator Veronique Vandekerchove zelden getoonde stukken uit eigen bezit opgehangen, en dat werkt perfect. Af en toe is er sprake van beeldrijm en blijken bepaalde werken uit beide steden van dezelfde kunstenaar te zijn, of zijn ze op elkaar geïnspireerd. Blauwe en rode panelen met bijschriften maken meteen duidelijk in welk museum de schilderijen en sculpturen thuis zijn. Beide verzamelingen zijn ongeveer even breed van opzet: van renaissance en barok tot romantiek en expressionisme.

Pronkstuk uitgeleend

De oudste objecten dateren van omstreeks 1500. Het zijn houten beeldengroepen: fragmenten van een Brussels passieretabel en het gehavende maar nog altijd indrukwekkende uithangbord van een instelling voor armenzorg in Den Bosch. In de volgende zaal zal blijken dat leven en dood in de steden van het oude hertogdom Brabant erg dicht bij elkaar lagen. Leuven werd in 1578 geteisterd door een pestepidemie, in Den Bosch ging het calvinistische schermersgilde rond die tijd met katholieke tegenstanders op de vuist. In lichtjes naïeve afbeeldingen worden de feiten herdacht. Aardig zijn ook de variaties op De verzoeking van de heilige Antonius in de stijl van Jeroen Bosch door navolgers als Jan Mandijn, en op het eeuwige conflict tussen carnaval en vastentijd.

In de zaal met barokke symboliek blijkt dat de musea vaak grossieren in werk van het tweede garnituur. Zij kunnen met weinig grote namen uitpakken, al suggereert de titel van de tentoonstelling Van voor Teniers tot na Ensor natuurlijk graag het tegendeel. De allegorieën van Theodoor van Thulden zijn hooguit bekoorlijk. De vier seizoenen die David Teniers in zijn riante landgoed bij Vilvoorde situeerde, mogen gezien worden. Toch is het een zelfportret van Thomas Willeboirts Bosschaert dat de show steelt. Een welgekomen afwisseling in het defilé van vakkundig uitgevoerde maar inwisselbare bloemstukken en landschappen. Niet alleen het palet maar ook de vingers van de schilder zitten onder de verf, en zo hoort het.

De laatste zaal zou de kroon op het werk moeten zijn, en dat lukt niet helemaal. Dat heeft alles te maken met het kleine doek Spittende boerin, een vroeg werk dat Vincent van Gogh in de zomer van 1885 in Nuenen schilderde. Dit pronkstuk van het Noordbrabants Museum is uitgeleend voor een expositie in het Chinese Nanjing en zal slechts vanaf 25 mei in Leuven te zien zijn. Dan zal blijken dat de etsjes en de houtskooltekening van Ensor, Meuniers portret van een dame, een expressionistische Tytgat en een typisch landschap van Permeke veeleer een toevallige omkadering vormen - zij behoren immers tot de Leuvense reserves, maar zijn geen partij voor Vincent. Zo belanden we bij Sluijters, wiens populaire en lieflijke Liesje het tot affichebeeld van de expositie heeft geschopt. Met Zes badende vrouwen uit 1955 lijkt het alsof iets nieuws begint, maar de kunstenaar sterft twee jaar later en ook de tentoonstelling is afgelopen. Gaan kijken is de boodschap, en misschien wachten tot Van Gogh aangekomen is. Of toch niet: tot 22 april is Patrick Van Caeckenberghs existentiële rariteitenkabinet nog open, en een week later sluit de presentatie van de Mies van der Rohe Award voor architectuur, met maquettes en fotomateriaal van de genomineerde projecten. In M gebeurt altijd wat, maar dat was al lang duidelijk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234