Maandag 30/11/2020
Bart Maddens.Beeld Eric de Mildt

Opinie

Vinden we zakkenvullers niet gewoon slim?

Bart Maddens is politicoloog aan de KU Leuven.

Kennelijk heeft de burger elke week recht op een portie verontwaardiging en opgeklopte emotionaliteit. Twee weken geleden was het al Trump wat de klok sloeg. Vorige week hield de wereld even op met draaien omdat minister Homans een daling in de armoedecijfers per vergissing als een trendbreuk omschreef. En deze week worden we verondersteld in alle staten te zijn over de te hoge verloning die bestuurders in intercommunales opstrijken. Politici lijken ineens kippen zonder kop die wild door elkaar rennen. Ze overtroeven elkaar in het formuleren van de meest radicale hervormingsvoorstellen. De begroting, de belastinghervorming, de vliegwet, het lijkt ineens allemaal bijzaak.

Waarom laten de politici zich zo opjagen door dat gedoe rond de intercommunales? Omdat ze bang zijn voor de kiezers natuurlijk. In Wallonië wordt er nu al over gespeculeerd dat de PTB dankzij Publifin misschien wel de tweede grootste partij wordt. In Vlaanderen zijn het Groen en Vlaams Belang die wel eens een zuiverheidsbonus zouden kunnen opstrijken. Als dat al zo zou zijn, dan zal de plotse transparantiedrift van de andere partijen daar niet veel aan veranderen. Integendeel zelfs, want op die manier blazen ze het probleem enkel maar verder op.

Maar misschien maken de gevestigde partijen zich nodeloos zorgen. Want politieke schandalen leiden zelden tot electorale aardschokken. Publipart verzinkt in het niets in vergelijking met de Agusta- en Dassault-schandalen van de jaren negentig. Om maar iets te zeggen: vooralsnog heeft geen enkele Publipart-hoofdrolspeler zelfmoord gepleegd. Er lijkt dan ook niets illegaals te zijn gebeurd. In de jaren negentig daarentegen ging het om regelrechte corruptie. Tot overmaat van ramp barstte het schandaal los in de aanloop naar de verkiezingen van 1995. Heel ons partijsysteem gaat op de schop, voorspelde iedereen. Maar wat bleek ? Er bewoog nauwelijks iets in het electoraat.

Krek hetzelfde scenario bij de regionale verkiezingen van 2009. De jaren daarvoor werd de PS haast constant achtervolgd door schandalen. Klap op de vuurpijl was het ontslag van minister Didier Donfut, amper een maand vóór de verkiezingen, omdat hij bijkluste als consultant bij een intercommunale (!). Dit is het einde van de PS, dacht men. Alleen, de PS stak de MR weer voorbij als grootste partij van Wallonië. Een laatste voorbeeld: het visaschandaal in Antwerpen. De commentatoren gaven geen cent meer om het overleven van de socialisten. Een Vlaams Belang-tsunami was nu echt onvermijdelijk. Behalve dat Patrick Janssens in 2006 de verkiezingen won.

Als puntje bij paaltje komt, laat de kiezer zich niet snel op sleeptouw nemen door schandalen. Hoe zou dat komen? Er is natuurlijk een zekere gelatenheid. Het beeld van de politicus als ‘zakkenvuller’ zit diep ingebakken in de collectieve verbeelding. Als dan eens blijkt dat politici effectief hun zakken vullen, dan zijn de burgers misschien wel minder verrast en verontwaardigd dan de journalisten. Ze halen gewoon even de schouders op. Dat wisten we al langer. Wie weet is er zelfs sprake van een zekere bewondering. Uiteindelijk leggen de politici enkel maar dezelfde financiële inventiviteit aan de dag als elke burger betracht in zijn privézaken. Zeker, bij de politici gaat het om publieke middelen. Maar geldt dat niet even goed voor al wie belastingen ontduikt of bijklust in het zwart?

En zo eindigen we toch weer bij Trump. “That makes me smart”, was zijn reactie toen bekend raakte dat hij jarenlang zero belastingen betaalde. Schandalig, luidde het unisono in de media. Maar de kiezers waren een en al bewondering voor zoveel slimmigheid, en stemden hem naar het Witte Huis.   

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234