Woensdag 02/12/2020

Villa's bedreigen beschermd bos

Bouwen in het prachtige Kluisbos? Het kan, ondanks het verzet van de gemeente en buurtbewoners. De eigenaars zwaaien met een stokoude verkavelingsvergunning van 53 jaar geleden en krijgen steun van de Oost-Vlaamse deputatie. Vlaams minister Joke Schauvliege (CD&V) belooft in te grijpen.

Het Kluisbos, topje van de Kluisberg. Nu de herfst een prachtig kleurentapijt heeft gelegd, wordt er op de heuvels van de Vlaamse Ardennen volop gewandeld en gefietst. Met zijn 300 hectare is het Kluisbos een van de meest waardevolle stukken natuur in Vlaanderen. Daarom wordt het gebied sinds 1977 beschermd. Sinds 2006 maakt het ook deel uit van het Europees beschermde natuurnetwerk.

Maar die bescherming is niet opgewassen tegen de Vlaamse bouwwoede. Onlangs werd er een verkavelingsvergunning goedgekeurd door de Oost-Vlaamse deputatie, met daarin onder meer Geert Versnick (Open Vld), verantwoordelijk voor ruimtelijke ordening. Daarmee schaart de provincie zich achter de eigenaars van de grond. Zij beroepen zich op een verkavelingsvergunning die meer dan vijftig jaar geleden werd uitgereikt, maar nooit werd gebruikt.

"Het Kluisbos wordt vernietigd door een stokoude vergunning", vertelt Elisabeth Meuleman, Vlaams Parlementslid voor Groen. Ze legt uit hoe de gemeente Kluisbergen in 1963 een verkaveling vergunde voor een oppervlakte van 15 hectare. "Drie keer groter dan het gemiddelde bos in Vlaanderen." Intussen werd een dertigtal loten al bebouwd met villa's, de andere bleven onaangeroerd.

Nu dreigt opnieuw een stuk te verdwijnen. Grondeigenaars willen een villa neerpoten met een tuin van 3.000 vierkante meter. Daarvoor moeten ze twee kavels samenvoegen, maar het gemeentebestuur weigert dat op basis van een negatief advies van het Agentschap voor Natuur en Bos en de provinciale administratie.

De eigenaars, van hun kant, gingen in beroep bij de provincie Oost-Vlaanderen. De deputatie zou de adviezen en de Europese natuurtoets naast zich neer hebben gelegd en leverde de gevraagde vergunning af.

De Europese natuurtoets is normaal bindend. Er kan enkel van afgeweken worden om redenen van groot maatschappelijk en economisch belang. "Voor een riante villa in een van de mooiste bosgebieden van Vlaanderen kan dat argument bezwaarlijk worden ingeroepen", reageert Meuleman. "De vergunning van de bouwloten is dan ook onwettig."

Gelijkaardig dossier in Rotselaar

Enkele natuurverenigingen, waaronder Natuurpunt, trekken ten strijde. Zij tekenden beroep aan bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen, waar een procedure loopt. Hun petitie werd intussen door 10.320 personen ondertekend. "Als het kan met deze twee percelen, dan ook met de achttien andere die nog openliggen", klinkt het. "We moeten de zeldzame stukken natuur die Vlaanderen nog heeft beschermen."

Zo'n vaart loopt het niet. Zolang het dossier vastzit in een juridische carrousel, kunnen de graafmachines niet aanrukken. Een welles-nietesspel dat maanden, zo niet jaren, kan aanslepen. Als de Raad voor Vergunningsbetwistingen hen gelijk geeft, dan moeten de eigenaars nog een stedenbouwkundige vergunning aanvragen. Gezien de eerdere negatieve beslissing van de gemeente zal die de vergunning wellicht weigeren.

Volgens de groenen maakt het Kluisbos pijnlijk duidelijk hoe beschermde bossen in Vlaanderen toch worden vernietigd. Ze verwijzen naar een gelijkaardig dossier in Rotselaar. Daar heeft de Vlaamse regering op basis van een verkavelingsvergunning uit 1967 gevraagd om een natuurgebied om te vormen in een woongebied. Ook dat gebied is op Vlaams en Europees niveau beschermd, maar dreigt te wijken voor villa's.

"Als minister Joke Schauvliege de geschiedenis niet wil ingaan als de minister van ontbossing, dan moet ze nu haar verantwoordelijkheid nemen", waarschuwt Meuleman. "Schauvliege moet de verkavelingsclaim definitief naar de prullenmand verwijzen. Dat kan perfect door de eigenaars een andere bouwgrond te geven in ruil voor de huidige."

Kluisbergen roept minister erbij

In augustus trok minister Schauvliege de handen af van dit dossier. "De gemeente beslist autonoom over vergunningsaanvragen", zo luidde haar antwoord op een parlementaire vraag van Meuleman.

Nu grijpt Schauvliege toch in. "Ik wil het Kluisbos niet zien verdwijnen", laat ze weten aan De Morgen. Op vraag van de gemeente Kluisbergen trekt Schauvliege het dossier naar zich toe. De minister gaat alle belanghebbenden rond de tafel te brengen zodat ze samen een oplossing kunnen zoeken. "Voor het einde van dit jaar wordt het overleg opgestart onder leiding van een coördinator", belooft de minister, die zich beroept op het vrij recente decreet 'complexe projecten'.

De CD&V-minister wil niet vooruitlopen op de beslissing, maar de kans is reëel dat het bos niet hoeft te verdwijnen. Een van de denkpistes is een planologische ruil, waarbij de bouwgronden weer worden ingekleurd als natuurgebied.

"Dit is zeer verrassend nieuws", klinkt het bij Meuleman. De groenen reageren verheugd op het overleg, maar willen nu ook resultaten zien. Ze waarschuwen dat er in Vlaanderen nog honderden 'Kluisbossen' liggen die ondanks hun bescherming worden bedreigd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234