Vrijdag 18/10/2019

Brexit

Vijf vragen over eerste brexitdoorbraak: "Dit was het makkelijke gedeelte"

Jean-Claude Juncker en Theresa May tijdens de persconferentie over hun akkoord. Beeld AP

“Het moeilijkste moet nog komen”, als er iets duidelijk is over het akkoord dat Theresa May en Jean-Claude Juncker hebben gesloten, is het dat. “Op punten waar wel een beslissing is genomen, heeft de EU duidelijk haar slag thuis gehaald”, zegt professor Hendrik Vos.  

Wat houdt het akkoord in? 

Na een ontbijt in Brussel zijn May en Juncker naar buiten gekomen met een akkoord. "Het was geven en nemen aan beide kanten", verklaarde May daarover, maar het lijkt erop dat de Britten stilaan meer beginnen te geven. Zo merkte de krant The Guardian ook op dat er met dit akkoord nauwelijks iets in huis komt van Mays eerdere brexit-beloftes.

Concreet zijn er beslissingen genomen om de rechten van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk te garanderen, komt er een financiële regeling tussen het VK en de EU en zal er geen ‘harde’ grens worden ingesteld tussen Noord-Ierland en de Ierse Republiek. Ook herhaalde May dat de Britten eind volgend jaar uit de EU zullen vertrekken. 

De Britse premier Theresa May. Beeld AFP

Wat is er precies beslist over Noord-Ierland? 

Geen ‘harde grens’ betekent dat er geen tastbare scheidingslijn komt tussen het VK en Ierland langs de enige landsgrens die Groot-Brittannië heeft met een EU-land. Ieren die na de brexit naar Noord-Ierland willen reizen, zullen dat dus kunnen doen zonder door douaneambtenaren gecontroleerd te worden. 

Maar, zo heeft de Britse premier ook herhaald, Noord-Ierland zal samen met de rest van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese eenheidsmarkt stappen en uit de douane-unie. Hoe die zachte grens er dan in de praktijk zal uitzien, is op dit moment nog helemaal niet duidelijk.

Volgens professor Hendrik Vos (EU-studies, UGent) is het akkoord op dit punt niet veel meer dan "woordengoochelarij". Voor hem zijn er uiteindelijk twee mogelijkheden, die onverzoenbaar zijn met elkaar. "Ofwel geef je Noord-Ierland een apart statuut zodat het dichter aansluit bij de Republiek Ierland, ofwel zeg je dat Noord-Ierland 'een en ondeelbaar is' met de rest van het VK. Op dit moment heeft men echt nog geen oplossing voor deze kwestie."

Verandert er iets voor de Europese expats in het VK? 

Nee. May verklaarde dat zowel de EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk als de Britten in de EU "gewoon kunnen voortgaan met hun leven". De rechten die Europese burgers nu in het VK hebben, zullen opgenomen worden in de Britse wetgeving. Omgekeerd zullen de Britten die nu in de EU verblijven ook hun rechten behouden.

Heel belangrijk is dat die EU-burgers in het VK nog tot acht jaar na de brexit een beroep kunnen doen op het Europees Hof van Justitie. Daarmee blijft van de oorspronkelijke belofte van het brexit-kamp om Groot-Brittannië volledig van de Europese rechtspraak te bevrijden niet veel meer over.

“Want ook nadien zal de Europese wetgeving nog tot op zekere hoogte in het VK gelden”, zegt Vos. “Zeker voor alles wat met handel te maken heeft, anders kan je gewoon geen handel drijven met de EU.”

Wat met de openstaande rekening? 

Volgens de tekst zal het Verenigd Koninkrijk nog steeds bijdragen aan de Europese begroting in de jaren 2019 en 2020. Hoewel er in het akkoord geen precieze bedragen vermeld zijn, vertelde May wel dat er een deal gesloten is "die eerlijk is voor de Britse belastingbetalers". Dat is al heel wat anders dan wat buitenlandminister Boris Johnson onlangs nog zei. Hij verklaarde dat de EU naar haar geld “kon fluiten”. 

De bedragen die tijdens de gesprekken wel zouden genoemd zijn, variëren ook behoorlijk. De Britten schatten dat ze nog iets van een 40 tot 45 miljard euro aan de EU verschuldigd zijn, terwijl de EU het zelf op 55 miljard euro houdt. 

Hoe gaan de onderhandelingen nu verder? 

De Europese president Donald Tusk gaf na afloop ook een korte persconferentie. Daarin blikte hij vooruit op de overgangsperiode na de brexit (het VK wil bijvoorbeeld nog tot 2021 in de eenheidsmarkt blijven) – en vroeg hij de Britten om uitleg over hoe zij de uiteindelijke uitkomst van de scheiding zien.

"Van elkaar scheiden is al moeilijk, maar dan ook nog eens een nieuwe verstandhouding uitbouwen is nog lastiger", zei Tusk. "Dit was het makkelijke gedeelte en daar hebben we anderhalf jaar over gedaan. We hebben nog een jaar over om veel moeilijkere thema’s als handel, veiligheid en defensie aan te pakken."

Ook professor Vos ziet dat de moeilijkste uitdagingen nu nog moeten komen. "Je losrukken van Europese regels en toch vlot handel drijven met de EU kan gewoon niet", zegt hij. "Dat is een spreidstand, die in de toekomst onhoudbaar zal blijken. Misschien blijft die overgansperiode dan ook wel eindeloos duren."

Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad, tijdens zijn persconferentie. Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234