Donderdag 24/06/2021

"Vijf vermiste Hongkongse boekhandelaars gelinkt aan zes vrouwen Chinese president"

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

De vijf vermiste boekhandelaars uit Hongkong hebben allemaal banden met uitgeverij Mighty Current, dat een pikant boek over het liefdesleven van de Chinese president in de pijplijn zou hebben zitten. Organisaties die ijveren voor democratie uitten hun ongerustheid over de verdwijningen en spreken van ontvoeringen in opdracht van de Chinese overheid.

Gui Minhai, een Zweed van Chinese afkomst, verdween in oktober op mysterieuze wijze tijdens zijn vakantie in Thailand. Gui is uitgever van boeken die vaak kritisch zijn voor het regime en voor prominenten van China. Na Gui werden nog eens vier collega's vermist in Hongkong. Vijf boekenmensen in totaal dus, allen gelinkt aan dezelfde uitgeverij, die een doorn in het oog is voor China. Volgens de Hongkongse academicus en politicus, Willy Wo-lap Lam, ligt een manuscript over de Chinese president Xi Jinping aan de basis van de verdwijningen. Lam verklaarde aan Quartz dat de titelkeuze nog niet vastlag. Het ging tussen: 'De liefdespartners van Xi Jinping' en 'Xi Jinping en zijn zes vrouwen'. Andere bronnen zeggen dat het boek over een ex-minnares van Xi Jinping gaat.

Uitgever Gui Minhai heeft ook belangen in een kleine maar populaire boekhandel in Causeway Bay in Hongkong. Daar zijn heel wat boeken verkrijgbaar die op het Chinese vasteland verboden zijn. Titels als 'Het verval van Xi Jinping in 2017' en 'Het ware verhaal van de grote explosie in Tianjin' viseren duidelijk het Chinese dictatoriale regime. Andere publicaties behandelen dan weer roddels over het privéleven van China's high society, inclusief leiders van de Communistische Partij. Onder andere over het seksleven van Xi Jinping dus, volgens Lam. Chinese toeristen in Hongkong zijn gretige afnemers van de boeken, maar na de verdwijningen is de boekenwinkel nu gesloten.

Vrouw op rand van zenuwinzinking

De vermiste Gui Minhai heeft inmiddels wel contact opgenomen met zijn familie om te zeggen dat alles oké is, maar niemand weet waar hij zit of waarom hij onbereikbaar is. Na hem verdwenen dezelfde week nog drie andere Chinezen die verbonden zijn aan de boekhandel: algemeen directeur Lui Bo, zaakvoerder Cheung Jiping en winkelmanager Lam Wing-kei.

Op 30 december dan voegde de 65-jarige Lee Bo - aka Paul Lee - zich bij het lijstje. Het was Lee die alarm had geslagen over de verdwijning van zijn vier collega's. Lee was op weg naar de opslagplaats in Hongkong en kwam nooit meer thuis. Hij belde zijn vrouw vanuit Shenzhen in China, terwijl hij helemaal geen plannen had om naar het vasteland te reizen. Hij zei dat hij "met betrokkenen meewerkte aan een onderzoek". Lee klonk erg zenuwachtig aan de telefoon en zijn vrouw, Sophie Choi, gaf hem als vermist op. Gisteren trok ze die verklaring weer in na een fax van haar echtgenoot aan een collega. "Dit kan even duren", stond er in de fax. "Mijn huidige situatie is prima. Alles is normaal." Zijn vrouw zou op het punt staan om in te storten, volgens een vriend van Lee die als vrijwilliger in de boekhandel werkt. Ook hij vreest voor zijn veiligheid en vraagt zich af of hij de volgende zal zijn.

Lee is een Britse onderdaan en het Verenigd Koninkrijk wil graag antwoorden van Hongkong én van China op de vele vragen. Ook Zweden neemt de zaak heel serieus en nam ze al op met de Thaise overheid tot op het hoogste niveau. Hongkong beweert dat de politie alles in het werk stelt om de zaak uit te pluizen. China houdt traditiegetrouw de lippen stijf op elkaar.
LEES HIERONDER VERDER OVER DE VERMEENDE ONTVOERINGEN

Lee Cheuk Yan (L), Albert Ho (M) en Richard Tsoi (R) ijveren voor democratie en persvrijheid op een persconferentie. Beeld AFP
Lee Cheuk Yan (L), Albert Ho (M) en Richard Tsoi (R) ijveren voor democratie en persvrijheid op een persconferentie.Beeld AFP
De 65-jarige Lee Bo is de laatste die mysterieus verdween. Beeld AFP
De 65-jarige Lee Bo is de laatste die mysterieus verdween.Beeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP

Veel verbeelding is er echter niet nodig voor de families en de publieke opinie om de Chinese Communistische Partij te verdenken van het ontvoeren van de vijf regimekritische figuren. Dat zou wel een primeur zijn, volgens The Economist. China moeide zich ongetwijfeld in het verleden al vaker met Hongkong, maar geheime agenten die Hongkongse burgers ontvoeren naar het vasteland, dat is nieuw.

Dit kan de relatie tussen Hongkong en China serieus verzuren en zou een keerpunt kunnen betekenen in het politieke akkoord van 1997, toen de Britten het eiland terugschonken aan de Chinezen. Hongkong maakt sindsdien deel uit van China, maar behoudt wel juridische, politieke en economische autonomie onder het motto "één land, twee systemen".

Hongkongse vrijheid bedreigd
De zaak van de boekverkopers vormt een bedreiging voor de vrijheden van de Hongkongse bevolking. Tot grote ergernis van velen. Zo heeft hackerscollectief Anonymous al wraak gezworen voor de ontvoeringen en dreigt het ermee Chinese overheidssites te hacken.

Leung Chun-ying, regeringshoofd van Hongkong, riep begin deze week inderhaast een persconferentie bijeen om de rust te bewaren. Hij beweerde "hoogst bezorgd" te zijn over de verdwijningen, maar zei tevens dat er geen indicaties zijn dat China er zou achterzitten. "Als Chinese agenten taken zouden uitvoeren in Hongkong, dan zou dat onaanvaardbaar zijn omdat het ingaat tegen de Basiswet", zei hij. Leung wordt vaak weggezet als de marionet van Peking.

Hongkongs regeringsleider Leung Chun-ying riep inderhaast de pers bijeen. Beeld AFP
Hongkongs regeringsleider Leung Chun-ying riep inderhaast de pers bijeen.Beeld AFP
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234