Zaterdag 25/06/2022

NieuwsVerkeer

Vijf jaar na het verguisde circulatieplan is Gent ‘een referentiepunt geworden’

De storm over het Gentse circulatieplan lijkt te zijn gaan liggen. Beeld Wouter Van Vooren
De storm over het Gentse circulatieplan lijkt te zijn gaan liggen.Beeld Wouter Van Vooren

Vijf jaar geleden koos Gent de vlucht vooruit, met de invoering van een circulatieplan dat even ambitieus als omstreden was. Heeft het de verwachtingen kunnen inlossen?

Jorn Lelong

“Ik denk dat ik niet overdrijf als ik zeg dat we op de vroege ochtend staan van een historische dag voor de stad”, zei toenmalig burgemeester van Gent Daniël Termont (Vooruit), bij het ochtendgloren op 3 april 2017. Die dag werd het fameuze Gentse circulatieplan ingevoerd. Honderden ambtenaren, onderzoekers en politici hadden er tweeënhalf jaar aan getekend. Nog voor de eerste ‘knips’ in het Gentse stratennetwerk gemaakt werden, gingen Gentenaars de straat op, werden haatmails en zelfs doodsbedreigingen naar bevoegd schepen Filip Watteeuw (Groen) gestuurd.

Die storm lijkt vandaag, vijf jaar na dato, te zijn gaan liggen. Het circulatieplan moest de leefbaarheid in de binnenstad verhogen en vooral mensen overtuigen om de auto vaker te laten staan voor de fiets of het openbaar vervoer. Afgaande op de twee grootschalige studies van onderzoeksgroep Transport & Mobility Leuven die de impact van het circulatieplan onder de loep namen, lijkt Gent in die opzet geslaagd.

Meer fietsers

Sinds de invoering van het plan werden in de tweede evaluatiestudie uit 2019 bijvoorbeeld 60 procent meer fietsers geteld van en naar de binnenstad. Ook het openbaar vervoer werd populairder. Het aantal reizigers op de tram of op de bus ligt minstens 6 procent hoger dan voor de invoering van het circulatieplan. Tijdens de avondspits zijn er zelfs een kwart meer reizigers.

Het is weinig verrassend dat het autoverkeer in de binnenstad dan weer sterk gedaald is. Gemiddeld 17 procent minder autoverkeer wordt er geteld tijdens de ochtend- en avondspits op de wegen naar en vanuit de binnenstad. Ook de verguisde knips, die het doorkruisen van de binnenstad onmogelijk maken, hebben hun effect niet gemist. Het aantal wagens dat niet in de binnenstad moet zijn, maar er wel doorrijdt, is sinds het circulatieplan met 85 procent gedaald.

Ook de luchtkwaliteit ging erop vooruit in Gent.  Beeld Wouter Van Vooren
Ook de luchtkwaliteit ging erop vooruit in Gent.Beeld Wouter Van Vooren

Evenmin verrassend is dat ook de lucht in de Arteveldestad daardoor verbeterd is. Uit metingen van de Vlaamse Milieumaatschappij bleek dat de concentraties stikstofdioxide er gemiddeld gedaald zijn met bijna een vijfde, met uitschieters tot 30 procent op sommige plaatsen. Die daling is dubbel zo snel als het gemiddelde in Vlaanderen.

Al betekent dit niet dat sinds het circulatieplan alles op wieltjes loopt. Aan de Gentse Dampoort blijft het nog vaak aanschuiven. Langs een aantal verbindingswegen is er nu zelfs veel meer verkeer dan ervoor. Zo passeren er nu langs de Rozemarijnstraat zo’n 2 miljoen auto’s per jaar: het dubbele van ervoor, tot onvrede van de bewoners.

Een fundamenteler probleem is dat Gent nog steeds met een imagoprobleem kampt. Hoewel uit de evaluatierapporten blijkt dat het autoverkeer niet echt stroever verloopt dan ervoor, denken mensen dat Gent lastig te bereiken is met de auto en parkeren er te duur geworden is. Marktonderzoek toont aan dat vooral mensen boven de 45 die op 20 tot 30 minuten rijden van de stad wonen daardoor vaker wegblijven.

‘Activatiecampagne’

Speciaal voor deze groep plant het stadsbestuur een grote ‘activatiecampagne’, die uitgesteld werd door de coronapandemie. “We merken bijvoorbeeld dat heel wat mensen niet op de hoogte zijn dat we over Park & Rides beschikken van waaruit je een gratis shuttlebus naar het centrum kunt nemen”, zegt schepen van Handel Sofie Bracke (Open Vld). “Met campagnes willen we deze mogelijkheden extra in de verf zetten.”

Volgens mobiliteitsexpert Kris Peeters ligt het gebrekkige succes van de Park & Rides aan iets anders. “Zolang de grote parkings in het centrum er zijn, vrees ik dat die Park & Rides buiten de stad weinig succes zullen hebben. Bovendien zorgen deze parkings ervoor dat er toch nog heel wat autoverkeer richting het centrum aangezogen wordt.”

Toch ziet hij, net als de meeste experts, de invoering van het Gentse circulatieplan vooral als een succesverhaal. “Gent is een referentiepunt geworden, een voorbeeld waar naar verwezen wordt in tal van andere mobiliteitsplannen in binnen- en buitenland.” Verschillende gemeenten als Aalter of Aalst hebben nu eigen circulatieplannen uitgevoerd, in Brussel moet het circulatieplan het autoverkeer in de Vijfhoek weren. Gent staat volgens Peeters dan ook symbool voor een nieuw mobiliteitsmodel, een tegenreactie op het jarenlange beleid dat vooral op Koning Auto toegespitst was.

Draagvlak

De uitdaging voor Gent wordt om het succes van het circulatieplan in het centrum door te trekken naar de andere wijken. Zo laten de ‘wijkmobiliteitsplannen’ in bijvoorbeeld Ledeberg of Wondelgem langer op zich wachten dan aanvankelijk voorzien was. “In deze wijken is de afhankelijkheid van de auto nu eenmaal groter”, zegt Peeters. “In het centrum wonen meer mensen die sowieso al minder de auto gebruiken, wat het draagvlak voor autobeperkende maatregelen groter maakt.”

Schepen van Mobiliteit Filip Watteeuw (Groen) geeft toe dat er in de wijkmobiliteitsplannen meer tijd kruipt dan verwacht. “Bij de circulatieplannen voor het centrum konden we relatief makkelijk autovrije gebieden uittekenen, omdat je altijd de ring errond had om auto’s naar te verwijzen. Die luxe hebben we in deze wijken niet, en niemand heeft graag snel autoverkeer in zijn straat. Maar de weerstand tegen het eerste circulatieplan was ook niet min, en dat is ons ook gelukt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234