Donderdag 06/08/2020

Vigneronne

Bierstijlen ontstaan niet zomaar. Zo ligt de oorsprong van kriekenbier in en rond Brussel waar men lambiek brouwt en waar Schaarbeekse krieken groeien. Deze zure vruchtjes zijn niet geschikt als tafelfruit maar ooit moet een herbergier of brouwer ontdekt hebben dat wat Schaarbeekse krieken op een vat lambiek gestoken een licht parelend, mooi gekleurd en fruitig bier opleverden. In de Belgische druivenstreek ontstaat zo ook het gebruik om druiven toe te voegen aan bier. Het wordt nooit een wijd verbreide gewoonte, maar de in 1973 gelanceerde Vigneronne van de Anderlechtse lambiekbrouwer Cantillon houdt de traditie in ere.

Geuze en lambiek associëren we graag met het Pajottenland en de Zennevallei, maar juister is de streek van herkomst af te bakenen tot een cirkel met een straal van een 20-tal kilometer rond Brussel. Vroeger werd ook in de vallei van de IJse flink wat lambiek gebrouwen en geuze gestoken. Dit riviertje ontspringt in het Zoniënwoud en stroomt via Neerijse en Overijse richting Leuven om er in de Dijle uit te monden. Langs de IJse ontwikkelt zich ook de teelt van tafeldruiven onder glas. Enkele telers bieden trouwens nog steeds Belgische serredruiven aan, duur betaald maar overheerlijk.

Jean-Pierre Van Roy, die in 1968 van zijn schoonvader de gerespecteerde en compromisloze Anderlechtse lambiekbrouwerij Cantillon overneemt, is zelf afkomstig van Jezus-Eik, een gehucht van Overijse. Uit zijn jonge jaren herinnert hij zich het nog steeds bestaande restaurant (toen ook biersteker) Denayer gelegen aan de Brusselsesteenweg. Boven de zaak hing een reclamepaneel met de tekst 'Lambic aux Raisins'. Nader contact in 1972 leert dat men er inderdaad druiven op lambiek gestoken had maar dat de productie gestopt was. Jean-Pierre kan toch nog een overgebleven fles proeven en is meteen overtuigd van het potentieel van een druivenbier. Eind 1973 biedt hij zelf zijn eerste Vigneronne aan.

In de eerste brouwsels gaat de Belgische blauwe Royale, later schakelt Cantillon over op witte druiven. Nog later worden het (omwille van de prijs) Italiaanse muskaat waar het tot nu toe bij blijft. De druiven worden eind september-begin oktober geoogst zodat ze zeer rijp en bijna bruin in Anderlecht aankomen. Ze gaan samen met lambiek van gemiddeld twee jaar oud op vat waarin ze een viertal maanden macereren. De vruchten komen er plat, bleek en smakeloos uit. Cantillon gebruikt hele druiven, dus weken ook de pitten in het bier. Gevolg is dat wat druivenpitolie vrijkomt, wat de schuimstabiliteit negatief beïnvloedt. Jean-Pierre Van Roy maalt er niet om, het hoort er volgens hem bij (hij heeft gelijk).

We proeven een 37,5-centiliterflesje gebotteld in 1999. De brouwer raadt trouwens aan de fles één jaar na aankoop op te drinken. Bij het openen valt de hoge kwaliteit (bijna geen holtes) van de massieve kurk op. De Vigneronne kleurt als een mooie geuze, het schuim is wit maar trekt inderdaad snel weg. Het bier geurt zeer complex fruitig. Zuivere druiven zijn niet te detecteren, wel vele andere fruitige componenten waar het moederbier lambiek zo rijk aan is. Vooral pompelmoes valt op. Proeven leert dat die ook de aanzet overheerst in smaak en aroma. Deze gewaarwording is bijzonder aangenaam: pompelmoes smaakt en ruikt friszurig maar voegt extra zoet fruit toe die citroen moet missen. Daarbij eindigt het wrangig zonder storend hangend zoet. Een tweede proefronde bevestigt deze notities: deze Vigneronne draagt vooral pompelmoes mee maar doet dat met brio. Druiven vallen ternauwernood te bespeuren. Conclusie: het gebruikte basisbier getuigt van grote klasse, maar fruitbier aangemaakt met vooral aromatische vruchten wordt inderdaad het best snel gedegusteerd. Vergelijk met het aardbeienbier Oudbeitje van lambiekbrouwer Hanssens: ook dat verliest snel zijn delicate aroma.

Naast de gewone Vigneronne biedt Cantillon een tweede druivenbier aan. Via contacten in de Bordelese Saint-Emilion koopt de brouwer blauwe merlot- en cabernet sauvignon-druiven aan die ook op lambiek gestoken worden. Het resultaat wordt gebotteld onder de naam Saint-Lamvinus waarbij de 'sint' verwijst naar Saint-Emilion, de 'lam' naar lambiek en 'vinus' een vrije interpretatie is van het Latijnse woord voor wijn (vinum). De St.-Lamvinus is een verrukkelijk bier dat de kwaliteiten van de gebruikte edele wijndruiven en de al even edele lambiek perfect verenigt. Helaas blijft de productie beperkt, in 2001 verlieten amper 600 flessen de brouwerij. Mocht u geïnteresseerd zijn, Cantillon stelt ze bij voorkeur ter beschikking van goede klanten.

Ter vervollediging moet nog gezegd dat ook Armand De Belder van brouwerij-stekerij Drie Fonteinen in Beersel oefent met druiven. Tot nu toe verwerkte hij lambiek en pinot noir tot een rosékleurig, fruitig bier met een sterk druivenaroma terwijl experimenten met chardonnay een delicater en tanninerijk bier opleverde.

De brouwerijwinkel is elke weekdag open van 8.30 tot 17.00 uur, 's zaterdags van 10.00 tot 17.00 uur. Na reservering worden groepen rondgeleid. Cantillon huist dichtbij het Zuidstation.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234