Donderdag 27/01/2022

Vierkant achter elke frase staan

Zacharias wil te graag cool zijn

klassiek l pianist christian zacharias speelt chopin en liszt HHH

Rudy Tambuyser

'Het was interessant.' Geen enkele musicus vindt het een compliment als je je appreciatie van zijn concert met die woorden uitdrukt. Toch bestaat er een vervelender commentaar: 'Het was niet interessant.'

Eerlijk is eerlijk: met de visie van pianist Christian Zacharias hebben we altijd al moeite gehad. Dat is een louter persoonlijke kwestie. Hij is immers een virtuoos, komt altijd voorbereid op het podium, heeft een eigenzinnige, dus welomschreven kijk op muziek in het algemeen en de stukken die hij speelt in het bijzonder.

Hij profileert zich vaak met redelijk vroege muziek: Scarlatti, Haydn, Mozart, Schubert... Zulke heren hebben met elkaar gemeen dat het basismateriaal van hun muziek uiterst helder is en van een bedrieglijke eenvoud. Juist en geestrijk gespeeld verdragen ze veel, zelfs het soort arbitraire of gratuite interpretatieve ingrepen die Zacharias er vaak op na houdt. Zo'n componisten hebben niks te verbergen: iedereen hoort wat ze doen en ziet meteen het kaliber van hun genie in. Niet alleen zijn ze inventief en ingenieus, die kwaliteiten liggen ook besloten in de kiem van hun werken.

Anders wordt het bij Schumann of, sterker nog, bij Chopin en Liszt, wier werk Zacharias woensdagavond bij BOZAR onder handen nam. Bij hen hoeft een thematische inval niet meer de hele clou van een stuk te bevatten. Hun genie is suggestiever, hun vondst vaker van instrumentale, harmonische of zelfs anekdotische aard. Concreet betekent dat dat je Chopin - met late Liszt ligt het misschien anders - niet geloofwaardig kunt spelen als je het niet over de communicatieve boeg gooit. Je moet vierkant achter deze of gene frase gaan staan, je kunt er niet koel of cool bij blijven, want dan werkt het niet.

Wat ons betreft, is dat Zacharias' probleem: hij wil te graag cool zijn. Hij wil op een eventuele bedenking van een koudbloedige criticus van Chopins lyrische ontboezemingen té graag kunnen antwoorden: 'Ik ben het eigenlijk met u eens.' Je hoort het aan zijn onderkoelde versieringen, aan de manier waarop hij het rubato als ritmische leepheid doet klinken; aan de haast nadrukkelijke onthouding van het pedaal in sommige ingewikkelde passages; aan de manier waarop hij een frase kan aansnijden, maar nog voor ze volbracht is vervelend vindt en nagenoeg inslikt; aan enkele zonder meer waanzinnige tempokeuzes in de sonate van Liszt.

Het is niet toevallig in dat laatste werk, het meest architectonisch opgevatte, dat Zacharias het meest overtuigde. Een andere indrukwekkende passage: de reprise van het spinnewielthema in Liszts Gretchen, naar Goethe, waarin Zacharias niks meer deed, maar gewoon liet gebeuren. Met schitterend resultaat.

Chopins Nocturne opus 48/1, Polonaise-Fantaisie en vijfde polonaise waren in deze lezing zoals gezegd niet ons kopje thee. Waar toewijding en empathie desnoods juiste noten niet dragen, moet je Chopin niet uitnodigen. Idem dito voor Schumann, van wie - of naar wie - Zacharias de Arabeske als toegift speelde.

WIE Christian Zacharias WAT pianowerken van Chopin en Liszt WAAR EN WANNEER woensdag 10 november, PSK, Brussel. Op 25 november speelt Zacharias met het Leipziger Streichquarttett werk van Beethoven, Schubert en Dvorák in het Koninklijk Conservatorium van Brussel. www.bozar.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234