Dinsdag 12/11/2019

Vier titels mogen met elk drie Oscars naar huis, kroniek over alledaags racisme is beste film

'Crash'-regisseur Paul Haggis: 'Niemand van ons had dit verwacht. We hadden een kleine film en die werd dan nog op het verkeerde moment uitgebracht'

'Brokeback' crasht op de valreep

De verrassing was groot en ook Jack Nicholson kon zijn verbazing niet verbergen toen hij zondagavond in Los Angeles de ultieme enveloppe van de 78ste Oscarceremonie openscheurde. Luttele minuten eerder was Ang Lee bekroond als beste regisseur voor Brokeback Mountain, maar de laatste en belangrijkste Academy Award, die voor de beste film, ging naar Crash van scenarist-regisseur Paul Haggis.

Los Angeles / Brussel

Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

Het is zeker niet de eerste keer dat de Oscars voor beste film en beste regisseur niet samenvallen, maar het is toch vrij uitzonderlijk. De voorbije vijftien jaar was dat slechts drie keer eerder gebeurd: in 2003, toen Chicago de Oscar voor beste film kreeg terwijl Roman Polanski als beste regisseur bekroond werd voor The Pianist, in 2001, toen Gladiator won en Steven Soderbergh gelauwerd werd voor Traffic, en in 1999, toen Shakespeare in Love als beste film uit de stembus kwam, terwijl Steven Spielberg als regisseur een Oscar kreeg voor Saving Private Ryan.

Met acht nominaties was Brokeback Mountain de grootste Oscarfavoriet, maar vooral het feit dat die homowestern voordien zowat alles gewonnen had wat er te winnen viel (Golden Globe, BAFTA, talrijke Critics Awards...), maakte de verrassing compleet. Alle pronostieken en voorspellingen ten spijt bewijst dat nog maar eens dat een Oscarwedstrijd, net als een voetbalmatch, pas definitief beslecht is als het eindsignaal weerklinkt.

En net als bij een voetbalmatch wordt er ook op de Oscarrace gewed. Alhoewel ook daar Brokeback Mountain de gedoodverfde winnaar was, hadden de bookmakers de laatste dagen vastgesteld dat Crash aan een soort inhaalmaneuver bezig was. In feite was Crash al een outsider op het moment dat de nominaties bekendgemaakt werden. De film begon in de Amerikaanse bioscopen al in het voorjaar van 2005 aan zijn carrière, wat de kansen op Oscarnominaties sowieso hypothekeerde. Doorgaans brengen de filmverdelers die titels waarvan ze hopen of vermoeden dat ze Oscarpotentieel hebben zo laat mogelijk op het jaar uit. Vandaar dat Crash-regisseur Paul Haggis na afloop van de Oscarceremonie verklaarde dat "niemand van ons dit verwacht had. We hadden een kleine film en die werd dan nog op het verkeerde moment uitgebracht". Toch was hij vol lof voor distributeur Lions Gate: "Door alles verkeerd te doen hebben ze alles goed gedaan. Ze hebben alle regels gebroken en dit blijkt het jaar te zijn dat Hollywood regelbrekers wil belonen." Ook Crash-producente Cathy Schulman had het over "een van de adembenemendste, verbluffendste en eigenzinnigste jaren in de Amerikaanse cinema".

Een gedoodverfde favoriet wordt op de valreep geklopt. Er zijn geen zekerheden meer, zal regisseur Ang Lee wellicht gedacht hebben. Wie of wat kan men nog vertrouwen? En eigenlijk is dat een bedenking die perfect bij de winnende film past. Crash is een ijzersterke mozaïekfilm, waarbij de levens van diverse personages elkaar kruisen en onvermijdelijk ook beïnvloeden. Een blank echtpaar (Brendan Fraser en Sandra Bullock) wordt het slachtoffer van een carjacking. Twee jonge zwarten (Larenz Tate en Chris 'Ludacris' Bridges) gaan er met hun dure SUV vandoor. In hun vlucht door de verlaten straten van een industriewijk van LA rijden ze een Aziatische man overhoop. Even later houden de blanke agenten Ryan en Tom (Matt Dillon en Ryan Philippe) eenzelfde soort SUV tegen, met daarin de zwarte televisieregisseur Cameron (Terrence Howard) en zijn mooie vrouw Christine (Thandie Newton). Agent Ryan onderwerpt de vrouw aan een wel zeer grondig 'lijfonderzoek'. Haar vernederde man kan alleen maar toekijken.

Dat zijn nog lang niet alle personages in deze hedendaagse stadskroniek over de City of Angels, waar men, ondanks een ietwat hoopvol einde, niet bepaald vrolijker van wordt. Er wordt in Crash veel gedreigd en gescholden, veel geweend en gevloekt. Mensen wantrouwen elkaar en laten dat ook duidelijk merken. Er worden wapens getrokken en ze worden ook gebruikt. Wat van deze ensemblefilm zo'n ongewone en indringende kijkervaring maakt, is de onverbloemde en intelligente maar hoe dan ook confronterende manier waarop de film dagelijks racisme, vooroordelen en discriminatie behandelt, los van rang of stand, los van ras of religie. Iedereen wordt als het ware verplicht in eigen hart te kijken. En wat men daar te zien krijgt, is niet altijd even opwekkend of geruststellend.

In een jaar waarin de Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS) bij haar Oscarnominaties een duidelijke voorkeur voor ernstig, al dan niet politiek of maatschappelijk geëngageerd filmwerk (Munich, Good Night, and Good Luck, The Constant Gardener, Syriana...) aan de dag heeft gelegd, zullen er slechts weinigen zijn die de bekroning van Crash, ondanks de verrassing, niet terecht vinden.

Ook de rest van het palmares is opvallend gelijkmatig. Zo werden de vier vertolkingsprijzen aan vier verschillende films toegekend, waarbij ook nog eens twee gelijklopende koppeltjes werden gevormd. Met beste acteur (Philip Seymour Hoffman voor Capote) en beste actrice (Reese Witherspoon voor Walk the Line) werden twee degelijke biopics bekroond en met de bijrollen (George Clooney voor Syriana en Rachel Weisz voor The Constant Gardener) werden twee expliciet politieke en geëngageerde films gelauwerd. Zelfs de zogenaamd 'technische' Oscars werden evenredig verdeeld: drie voor King Kong en drie voor Memoirs of a Geisha. Daarmee werd tegelijk duidelijk gemaakt dat de Academy ook wel oog heeft voor de artistieke verdiensten van meer commerciële en/of 'publieksvriendelijke' films.

Zoveel maatschappelijke betrokkenheid van Hollywood vraagt uiteraard om een tegenreactie en die kwam er dan ook van gastheer Jon Stewart, die enkele plaagstoten uitdeelde naar het progressieve filmestablishment. Na een montage, waarin een overzicht werd gegeven van allerlei geëngageerde films uit de Hollywoodgeschiedenis, zoals Guess Who's Coming to Dinner (racisme), Norma Rae (vakbond), The Front (McCarthyisme), The Grapes of Wrath (economische depressie), All the President's Men (politieke corruptie), To Kill a Mockingbird (racisme), Coming Home (Vietnam), Erin Brockovich (milieuvervuiling), Philadelphia (aids), The Day after Tomorrow (opwarming van de aarde)... klonk de sarcastische samenvatting van Jon Stewart: "En geen van deze thema's bleek naderhand nog een probleem!"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234