Donderdag 17/10/2019

Jemen

Vier jaar oorlog in Jemen, ook met Belgische wapens

Een gewapende groep toont zijn steun voor de strijders tegen de Houthi-rebellen. Beeld REUTERS

Op 25 maart 2015 begon Saudi-Arabië zijn luchtaanvallen op Jemen. Exacte cijfers ontbreken, maar op vier jaar tijd zouden meer dan 60.000 doden zijn gevallen. Acht miljoen Jemenieten zijn bedreigd met hongersnood. De Vlaamse en Waalse regeringen beloven al geruime tijd om geen licenties toe te staan voor wapens naar het conflict. Maar hielden ze ook woord? 

Actievoerders hebben deze ochtend bij wapenfabrikant CMI Defence in Seraing een spandoek ontrold met de slogan ‘Jemen: 60.000 doden. Stop het bewapenen van de Saudi’s’. Ook sinds het staakt-het-vuren in december zou nog altijd naar schatting elke acht uur een burger sterven ten gevolge van de oorlog. De Saudi’s bombardeerden net nog een basis van de Houthi’s in de buurt van de Jemenitische hoofdstad, meldde Al Arabiya. 

België steunde het staakt-het-vuren in de VN-veiligheidsraad, maar Oxfam wijst op de dubbelzinnige houding. “Zolang er Belgische wapens aan actoren in het conflict worden geleverd, hebben de diplomatieke inspanningen van België binnen de VN weinig effect.”

Een bekend voorbeeld zijn de MINIMI-wapens van FN Herstal die via de Verenigde Arabische Emiraten bij milities in Jemen zijn beland. Begin 2018 zei Waals minister-president Borsus (MR) dat export naar VAE niet langer kon. En de Waalse export aan Saudi-Arabië was enkel bedoeld voor hun Nationale en Koninklijke Garde, zei Borsus. De leveringen zijn “op geen enkele manier bedoeld om militaire operaties uit te voeren buiten Saudi-Arabië.” 

Nationale garde in Jemen

Een rapport van vzw Vredesactie schetst een ander beeld. De Saudische Nationale Garde kocht via Canada gepantserde voertuigen waarvan de geschutskoepels in ons land gemaakt zijn door CMI Defense. Een ander Waals bedrijf, Mecar, levert de munitie. Regelmatig duiken beelden op van die voertuigen in Jemen en dat zou de Waalse regering niet mogen verbazen. Al in 2015 gaf de Saudische koning het bevel aan de Nationale Garde om deel te nemen aan de oorlog in Jemen. In januari dit jaar sloot CMI Defense een nieuwe wapendeal met de Saudi’s.

Uit gegevens van de Nationale Bank blijkt bovendien dat het Waals Gewest in 2018 voor 14,9 miljoen euro aan wapens en munitie uitvoerde naar de Emiraten. Alleen al in december ging het om 6,8 miljoen euro.

“Dat valt ongetwijfeld te verklaren door licenties die in 2016 al waren goedgekeurd en pas in 2018 in werking traden”, reageert Waals minister-president Borsus. De geschutskoepels van CMI Defense die via Canada naar Saudi-Arabië gingen, zijn “een levering aan een gevoelig derde land (...) in overeenstemming met nationale en internationale rechtsregels.”

Vlaamse wapenexport

Vlaanderen heeft een voorzichtiger exportbeleid. Volgens minister-president Bourgeois (N-VA) weigert Vlaanderen sinds 2014 de wapenuitvoer naar het Saudische koninkrijk. Al keurde hij in 2016 nog de export van vizieren goed, maar die waren volgens hem bestemd voor civiel gebruik. Vredesactie wijst er echter op dat in Vlaanderen bij 60 tot 70 procent de eindgebruiker ongekend is. Zo kunnen onderdelen toch in Saudi-Arabië terechtkomen en ingezet worden in Jemen. Om die reden weigert de Duitse regering nog onderdelen te leveren voor Eurofighter-gevechtsvliegtuigen die via het Verenigd Koninkrijk naar Saudi-Arabië gaan. Het Vlaamse Advionics maakte de radarsystemen van dit vliegtuig. 

“Ons rapport toon hoe België rechtstreeks betrokken is bij een van de brutaalste en meest bloedige oorlogen wereldwijd, zowel door wapenleveringen in het verleden als in het heden”, zegt Bram Vranken van Vredesactie. “Er moeten effectieve wapenembargo’s komen en de Belgische regering moet ook op Europees niveau pleiten voor een embargo.”

Minister-president Bourgeois (N-VA) heeft een voorstel uitgewerkt voor een EU-embargo van wapens naar Saudi-Arabië, waar ook de Waalse regering zich achter zou scharen. Aan minister van Buitenlandse Zaken Reynders (MR) is gevraagd om dit op de Europese agenda te zetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234