Donderdag 22/08/2019

Diplomatie

Vier grootmachten veroordelen Rusland: "Eerste offensief gebruik van zenuwgif sinds Tweede Wereldoorlog"

Emmanuel Macron, Angela Merkel en Donald Trump - hier nog samen op de G20 van vorig jaar - onderschrijven de veroordeling van Rusland door Brits leider Theresa May. Beeld AFP

De leiders van de Verenigde Staten, Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië hebben in een strenge mededeling gezamenlijk het gebruik van een op militaire leest geschoeid zenuwgif, gelinkt aan Rusland, veroordeeld als "het eerste offensief gebruik van een zenuwgif in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog". Rusland zegt zelf represaillemaatregelen te bekijken.

Ze stellen in een verklaring dat de aanslag met een chemisch wapen ook een aanslag op de soevereiniteit van het Verenigd Koninkrijk is geweest en dat Rusland erachter moet zitten.

Theresa May, Emmanuel Macron, Angela Merkel en Donald Trump spreken met 
één stem over een grove schending van het internationale recht en roepen Rusland op volledige openheid te geven over het novitsjok-programma, het zenuwgas dat gebruikt is om de ex-spion Sergei Skripal en zijn dochter te vergiftigen.

De Britse premier Theresa May bezocht vanmiddag de locatie waar Skripal en zijn dochter vergiftigd werden. Beeld AP

Rusland ontkent elke betrokkenheid bij de moordaanslag op 4 maart op de voormalige Russische dubbelspion Sergej Skripal en zijn dochter Joelia. De twee zijn in coma en voor hun leven wordt gevreesd.

Represailles

"We reageren beheerst", zei viceminister van Buitenlandse Zaken Sergej Rjabkov, "we zijn begonnen met het voorbereiden van represaillemaatregelen".

Volgens Rjabkov zijn de door Washington uitgevaardigde sancties "direct verbonden" met de Russische presidentsverkiezingen van volgende zondag.

Om Londen gepast van antwoord te dienen, heeft president vladimir Poetin vandaag de Russische veiligheidsraad samengeroepen. Aan de vergadering nemen premier Dmitry Medvedev, minister van Defensie Sergej Sjojgoe, minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov, de leiders van de Buitenlandse Veiligheidsdienst en van de FSB, de voorzitters van de Doema en de Federatieraad en verscheidene andere topfunctionarissen deel.

"Programma bestaat niet"

Noch ten tijde van de Sovjet-Unie noch in Rusland is er ooit een 'novitsjok'-programma geweest, een programma om chemische wapens onder die naam, het Russisch voor "nieuw spul", te ontwikkelen, zegt Rjabkov. 

'Novitsjok' zou in de jaren '70 en '80 van de vorige eeuw in het grootste geheim zijn ontwikkeld door Sovjet-wetenschappers. Dat zou gebeurd zijn in Rusland en Oezbekistan. Het veronderstelde bestaan ervan werd onthuld door een van de "vaders" van het zenuwgas, de nu 83-jarige en al een tijd in de VS levende Vil Mirzajanov. Volgens hem maakte hij deel uit van een geheim defensieprogramma met als codenaam 'foliant'. 

NAVO

Naar aanleiding van de aanslag heeft de Britse minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson maandag overleg op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel. De Britten hebben voorlopig geen beroep gedaan op artikel 5 van het NAVO-verdrag, dat andere lidstaten verplicht te helpen, zei topman Jens Stoltenberg. De 28 andere lidstaten zeiden gisteren pal achter Londen te staan. "Twijfel niet, de NAVO zal alle bondgenoten beschermen tegen dreigingen van buiten", aldus de Noor.

Het gebruikte zenuwgas is een van de giftigste ooit ontwikkeld, aldus Stoltenberg. "Onaanvaardbaar, dit kan niet in een beschaafde wereld." De topman zei een patroon te zien in het "roekeloze en confronterende" gedrag van de Russen in de laatste jaren, verwijzend naar de agressie in Oekraïne, pogingen verkiezingen te beïnvloeden en nieuwe wapens te ontwikkelen.

"Destabiliserend en gevaarlijk, maar de NAVO blijft defensief", vervolgde Stoltenberg. "We willen geen nieuwe Koude Oorlog of wapenwedloop. Zoiets is duur, riskant en heeft geen winnaar."

België

In een persbericht betuigt premier Charles Michel zijn solidariteit met het Verenigd Koninkrijk en hij veroordeelt de aanval. "Dit is niet zomaar een moordpoging, maar een ernstige aanval op de veiligheid van de bevolking. Dit is onaanvaardbaar", aldus de eerste minister. Hij roept Rusland op tot samenwerking tijdens het onderzoek van deze zaak en vraagt voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk om in naam van de 28 lidstaten van de EU een gepast antwoord te formuleren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden