Dinsdag 07/04/2020

Vier clipregisseurs verklaren de slagkracht van hun werk

Van visuele popcorn tot artistieke delicatessen

'Ik ben al tevreden als mijn videoclips kleine pluimpjes zijn die de muziekwereld kietelen.' Mark Romanek stelt met enige trots vast dat hij het imago van de videoclips mee heeft opgepoetst. Het befaamde Directors Label pakt uit met een dvd-serie die zijn werk dat van Anton Corbijn, Stéphane Sednaoui en Jonathan Glazer bundelt en belicht. De Morgen onderzoekt hoe visuele popcorn een delicatesse werd.

Londen / Brussel

Van onze medewerker

Gunter Van Assche

'Videoclips zijn te lang het kleine broertje van cinema geweest. Het werd hoog tijd dat daar verandering in kwam." Stéphane Sednaoui is ervan overtuigd dat er in verhouding meer spannende videoclips bestaan dan vernieuwende bioscoopfilms. Om die opmerkelijke minifilmpjes te inventariseren, bracht het Directors Label twee jaar geleden al een dvd-collectie uit met het werk van Michel Gondry, Spike Jonze en Chris Cunningham, alle drie prominente regisseurs in het wereldje. Newsweek riep de serie uit tot "de beste cinema van de laatste tien jaar". Een nieuwe serie zat er dan ook aan te komen. Die toont het werk van Corbijn, Romanek, Sednaoui en Glazer. Om die reden ging De Morgen met alle vier mee in het oog van de beeldenstorm. Aan de hand van vier factoren vatten we samen waarom het creatieve kwartet de clipwereld zo doeltreffend wist te kietelen.

Volgens Stéphane Sednaoui kun je maar best zo weinig mogelijk invloeden van buitenaf binnen laten sijpelen. "Laat je vooral door de muziek inspireren. Zo niet krijg je in het beste geval een maniëristisch meesterwerkje. De vorm moet natuurlijk niet ondergeschikt zijn aan de inhoud, maar de beelden mogen zich zeker niet als een straathoertje tegen je gezicht aan schurken. (lacht)"

"Muziek blijft telkens weer het finale uitgangspunt", beweert ook Anton Corbijn. "Ik denk dat ik het heel moeilijk zou vinden om zo intensief en lang te werken met een artiest die me niet ligt." Muziek was bijzaak voor Romanek toen Trent Reznor hem vroeg om de clip voor 'Closer' te draaien: "Ik mocht van Nine Inch Nails helemaal over de rooie gaan. Ze dachten dat de song toch nooit op MTV gespeeld zou worden vanwege de scabreuze tekst. Ik verzon dus een gruwelijke hommage aan mijn favoriete cultartiesten, de een al choquerender dan de andere. Zo zijn er de scènes van rottend slachtafval, nadat ik een schilderij van Francis Bacon had gezien. Het rook op de set slechter dan bij The Texas Chainsaw Massacre. (lacht)"

Glazer liet in zijn werk ook het liefst zoveel mogelijk impulsen toe. Zo speelt Nietzsche een rol in 'Rabbit in Your Headlights' ("wat de protagonist in de clip niet doodt, maakt hem sterker"). Maar vooral zijn bewondering voor regisseur Stanley Kubrick blijkt groot: de clip voor 'Karma Coma' is een kopie van The Shining, terwijl Blurs 'The Universal' een doorslagje is van A Clockwork Orange. Ook Romanek werd beïnvloed door die roemruchte filmmaker. "Het beste advies dat ik jonge regisseurs kan geven is er een van Kubrick. Die zei in de sixties al: 'Films die even gedurfd zijn als oprecht zijn briljant.' Scherper kan ik het niet stellen. Don't try to bullshit anyone. Als je dat onthoudt, kom je er wel."

Een wel heel bescheiden Corbijn wijt zijn carrière voornamelijk aan een onevenwichtige verdeling van toeval en talent: "Ik heb het geluk gehad om met mensen te werken die nadien heel groot werden, zoals Joy Division, of net op dat ogenblik een andere weg wilden inslaan, zoals Nirvana. Ik bood hen gewoon die andere invalshoek."

Ook Romanek meent dat hij zijn naam te danken heeft aan een perfecte timing: met de clip van 'Hurt', een Johnny Cash-cover van Nine Inch Nails, werd hij overstelpt met prijzen. "In de vijftien jaar dat ik videoclips draai, was 'Hurt' de mooiste toevalstreffer. Cash was zo'n grote ziener dat hij zijn eigen grafschrift bedacht. Die clip draaien was emotioneel heel zwaar: ik mocht de aandacht niet te veel naar mezelf trekken, want de song is zo naakt en kwetsbaar. Aan de beelden zie je de perfecte eerlijkheid van ons beiden. Ik denk dat ik nooit eerder zo dicht bij de essentie van een song kwam als bij Cash. Hij is het moment suprême in mijn carrière."

Sednaoui lacht dan weer met huiver als hij terugdenkt aan de opnames van Björks 'Big Time Sensuality': "Een van mijn bekendste shots is gebaseerd op toeval: hij had er niet in gezeten als ik niet bijna was verongelukt! Ik struikelde tijdens de opnames in een open rioolrooster. Je ziet Björk in paniek haar handen voor haar mond slaan, net voor ze uit beeld springt. Een staaf die ik vastgreep, heeft me net gered. Maar die clip was het ongeluk waard. Dat shot wordt trouwens nog vaak gebruikt, onder meer in de reclamefilmpjes van MTV."

Sednaoui drukt iedere beginnende regisseur op het hart dat er niets, maar dan ook niets belangrijker is dan je door niemand de les te laten spellen: "Iedere regisseur moet een beetje narcist zijn. En een dictator. Alleen Billy Corgan van The Smashing Pumpkins heeft me ooit gedwongen zijn voorstel te volgen: het was zijn idee om in 'Today' met een ijscokarretje rond te tuffen en te eindigen in een hippiefeest vol verf."

Ook Romanek wil de puntjes op de i zetten: "In tegenstelling tot wat aangenomen wordt, komt het idee voor 'The Perfect Drug' níét van Trent Reznor, maar van mij. Ik wilde een duistere clip waar absint maken overvloeit in de roes vol visioenen." Toch lopen samenwerkingen niet altijd van een leien dakje: "De moeilijkste clip was 'El Scorcho' van Weezer", herinnert Romanek zich. "Zanger Rivers Cuomo is een vreselijk onhandelbare mens. Onze samenwerking werd zwaar overschaduwd door wantrouwen en conflicten. Zoiets bewijst alleen maar dat je de grootte van een ego niet kunt vergelijken met de omvang van succes bij een artiest."

Last but not least: elke regisseur dankt zijn naam aan een typische stijl en benadering. Glazer valt bijvoorbeeld op door zijn rauwe, intense en realistische beelden, met een zwak voor aanrijdingen (de dreiging in 'Karma Police' en de effectieve crashes in 'Rabbit in Your Headlights'). Daarnaast wordt er in bijna elke clip wel iets geplukt uit Kubricks cinema. "Ik geloof dat filmgrapjes de herkenbaarheid van clips bevorderen", meent ook Romanek. "Ik speel zelf graag met archetypische beelden. Zo moest Beck in 'Devil's Haircut' een straat oversteken, waarna hij bijna wordt aangereden. Hij is de hele clip lang een soort Jon Voight in Midnight Cowboy, maar dan wordt hij Rizzo, het personage van Dustin Hoffman in diezelfde film."

Ook Sednaoui, die het in 'Today', 'Breaking the Girl', 'Mysterious Ways' of 'Lotus' vooral moet hebben van de psychedelica, liet zich in die clips leiden door de film van John Schlesinger. "Ik heb nooit met lsd geknoeid, maar mijn ogen des te meer. (lacht) Die veelkleurige pracht in mijn clips is volgens mij heel puur. Het heeft iets naïefs en paradijselijks."

Het paradijs is vreemd genoeg dan weer geen issue voor de domineeszoon Corbijn: "Religie heeft weinig vat op mijn werk: dat kruis in 'Heart-Shaped Box' was Kurt Cobains idee. De shot in 'Liar' van Henry Rollins waarin die bodybuilder van een zanger als non verkleed is, is zelfs mijn minst favoriete onderdeel in die hele clip. Mijn herkenbaarste clip blijft, denk ik, 'Atmosphere' van Joy Division. Het is een heel langzame video die dicht aanleunt bij mijn fotografie. Het leeuwendeel van mijn clips zit ergens tussen het dramatische van Andrei Tarkovski en de slapstick van Jacques Tati in."

We besluiten met de vraag of ze ondertussen al copycats hebben bespeurd op MTV. Alle vier moeten knikkend bevestigen: het irriteert hen zelfs mateloos. "We zien hier en daar onze stijl opduiken", zegt Corbijn. "Er wordt wel eens beweerd dat na-apen de grootste vorm van vleierij is, maar als je het mij vraagt, is het vooral luiheid."

De dvd met videoclips van Jonathan Glazer, Stéphane Sednaoui, Mark Romanek en Anton Corbijn (EMI) verschijnt op 8 oktober.

Jonathan Glazer

Glazer werd heel snel een icoon in de wereld van clips en commercials. Toch blijkt de langspeelfilm zijn allergrootste passie.

BIOSCOOPAMBITIES Sinds de opnames van zijn clip bij Richard Ashcrofts 'A Song for the Lovers' houdt Glazer zich exclusief bezig met de opvolger van Sexy Beast en Birth, zijn twee bioscoopfilms.

BEKENDSTE CLIPS 'Karma Police' (Radiohead), 'A Song for the Lovers' (Richard Ashcroft) (1), 'Virtual Insanity' (Jamiroquai) (2), 'Rabbit in Your Headlights (UNKLE) (3)

Stéphane Sednaoui

Sednaoui begon zijn carrière als mode- en celebrityfotograaf. De Parijzenaar had een blitzrelatie met Björk en een jarenlange relatie met Kylie Minogue. Sinds zes jaar heeft Sednaoui de clipwereld de rug toegekeerd.

BIOSCOOPAMBITIES Op dit moment debuteert hij als filmregisseur, met een langspeelfilm in de New Yorkse straten, waar hij ook woont.

BEKENDSTE CLIPS 'Scar Tissue' en 'Give It Away' (Red Hot Chili Peppers) (1), 'Ironic' (Alanis Morissette), 'Big Time Sensuality' (Björk) (3), 'Queer' (Garbage), 'Mysterious Ways' (U2) (2)

Mark Romanek

Mark Romanek is niet alleen de trotse bezitter van een handvol Grammy's en dozijnen MTV Video Awards, zijn clips bij 'Bedtime Story' (Madonna) en 'Closer' (Nine Inch Nails) werden ook opgenomen in het Museum Of Modern Art in New York.

BIOSCOOPAMBITIES In 2002 gooide Romanek hoge ogen met One Hour Photo, een sinistere thriller met Robin Williams in een verrassende hoofdrol. Momenteel verfilmt hij A Cold Case. Tom Hanks zal daarin de hoofdrol spelen.

BEKENDSTE CLIPS: 'Are You Gonna Go My Way (Lenny Kravitz) (1), 'Perfect Drug' en 'Closer' (2) (Nine Inch Nails), 'Novocaine for the Soul' (Eels), 'Hurt' (Johnny Cash), 'Got 'til It's Gone(Janet Jackson) (3)

Anton Corbijn

Corbijn had als huisfotograaf van U2 en Depeche Mode al wereldfaam, maar zijn vaak erg grappige clips voor andere sterren bleken minstens even waardevol als zijn indrukwekkende portfolio.

BIOSCOOPAMBITIES De Nederlandse fotograaf verzucht dat hij uitgekeken is op clips en buigt zich over zijn eerste muzikale coup de foudre, Joy Division. Hij werkt aan een biopic over de getergde zanger Ian Curtis. De werktitel is Closer.

BEKENDSTE CLIPS 'Enjoy the Silence' (3), 'Walking in My Shoes' en 'Behind the Wheel' (Depeche Mode), 'Atmosphere' (Joy Division), 'One' (U2), 'Heart-Shaped Box' (Nirvana) (2), 'Liar' (Rollins Band) (1)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234