Zaterdag 20/07/2019

Via een kier de werkelijkheid binnen

Onze ontmoeting met Dev Benegal vindt plaats in Turnhout, ter gelegenheid van het 9de Mondiaal Filmfestival. De 'Focus op het Zuiden' opende dit jaar met zijn schitterende stadsvertelling Split Wide Open. Nog voor de eerste vraag gesteld is, wordt duidelijk dat deze onafhankelijke filmmaker oog heeft voor elk detail.

Turnhout / Van onze medewerker

Ludo Wijnen

'Zouden we niet best van plaats veranderen?", zegt Benegal, terwijl hij met het hoofd naar de lawaaierige expressomachine achter zijn rug wijst. Het microfoontje van de cassetterecorder staat inderdaad recht op het luidruchtige gevaarte gericht. Na een kleine stoelendans bekent hij lachend dat het een soort van beroepsmisvorming is. Om met een minimum aan middelen een goed resultaat te krijgen, ligt het falen of slagen van een opname vaak in een klein hoekje. Met de beperkte ploeg waarmee hij tot nu toe trouw samenwerkte, heeft hij een stilzwijgende verstandhouding opgebouwd. Die efficëntie vertaalt zich in een kaleidoscopische film, die op geen enkel moment financiële compromissen verraadt.

Met verbazend vaste hand, die meer ervaring doet vermoeden dan men bij een tweede langspeelfilm zou verwachten, leidt Benegal de kijker binnen in een hedendaagse grootstad. "Dit is Bombay. Hier is alleen een ingang, geen uitweg." Aan het woord is Kut Price, kortweg KP, die ons rondgidst in de stad. Deze waterverkoper dreigt last te krijgen van zijn vrienden bij de maffia. Pas later blijkt dat niet de regisseur maar zijn tegenspeelster Nandita zich achter de camera bevindt tijdens die tête-à-têtes. Het is haar nieuwsgierigheid die hem een verhaallijn in zijn verloren dromen doet leggen. Het lijken documentaire privé-opnamen die los staan van KP's zoektocht naar zijn "zuster", een straatkind dat hij onder zijn hoede heeft genomen.

Daarnaast bedient regisseur Benegal zich nog van televisiebeelden in de film. Ze komen uit de 'human interest'-show van Nandita, Split Wide Open. In dat programma brengt ze het verborgen leed in beeld die de hypocriete seksuele moraal meebrengt.

"In mijn eerste film, English August, liet ik het hedendaagse Indië zien door de ogen van de gepriviligeerde klasse", verklaart Benegal. "Hier bekijk ik Bombay door de ogen van KP, een kleine straatcrimineel. Met het standpunt van Nandita, die als karakter een uitloper is van de Indiase diaspora, kan ik me ook vereenzelvigen. Door mijn studies in het buitenland kan ik mijn eigen cultuur met de nodige afstand bekijken."

De grens tussen feit en fictie is zeer dun, als het craquelé op broos keramiek. "De verhalen zijn waar," volgens Benegal, "ik heb alleen de personages verzonnen. Ook de maffia die ik toon, bestaat grotendeels echt. Het is voor mij ook een vereiste om op de plaats zelf te gaan draaien, ik hou niet van studiowerk."

Om op die manier de deur op een kier te laten voor de werkelijkheid? "Je zou beter zeggen dat ik de deur wijdopen zet voor de werkelijkheid en mijn acteurs langs een kier naar binnen loods. Zij sturen het verhaal voorwaarts in een omgeving die ik wil tonen."

De verhalen vertakken zich in verscheidene richtingen, tegen het decor van een ongure grootstad. "Ik wil een boodschap van hoop geven", zegt de regisseur. "Maar ik wil net zo goed aantonen dat de ingrijpende veranderingen die nu plaatsvinden, nefaste gevolgen kunnen hebben". Zo is de 'zuster' van KP het slachtoffer van een maatschappij waarin alles te koop is. Maar hoe moet men denken over slachtoffers die zelf hun lot kiezen en niet bevrijd willen worden? Split Wide Open levert een groot aantal doordenkertjes die de kijker niet voorgekauwd en flauw in de maag gesplitst krijgt. "De priester kun je zien als een overblijfsel van de kolonisatie en de macht van de Britten. Zij roofden de beste dingen uit het land en lieten ons enkel hun taal, die Indië in staat stelt om internationaal iets te betekenen. Zijn lessen stellen sommige leerlingen in staat om zich te verbeteren, maar het wordt duidelijk geïnsinueerd dat hij die jongens ook misbruikt."

De verloren onschuld is een metafoor die in zowat alle verhalen terug te vinden is. Benegal verstaat de kunst om niet stil te staan bij dat verlies, maar maakt het voelbaar door herhaling. Het stapelt zich op tot een filmisch gemis en een hoop die de kijker bij het buitengaan met zich meedraagt.

TITEL: Split Wide Open. REGIE: Dev Benegal. SCENARIO: Dev Benegal, Farrukh Dhondy, Upamanyo Chatterjee. FOTOGRAFIE: Sukumar Jatania. VERTOLKING: Rahul Bose, Laila Rouass, Shivaji Satham, Ayesha Dharker, Kiran Nagarkar e.a. Indië, 1999, kleur, 107 min. Gedistribueerd door Progrès Films.

'Door mijn studies in het buitenland kan ik mijn eigen cultuur met de nodige afstand bekijken'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden