Donderdag 17/10/2019

Vetzak-broekzakoperatie

Het was tegen het einde van de week die begon met de mededeling dat een 90-jarige dichter-gitarist uit Saint Louis, Missouri, vrolijk duckwalkend de eeuwigheid was ingestapt. De bekende brown eyed handsome man werd meteen door eminente collegae en de hele rock-'n-rollroyalty met de allerwarmste lofbetuigingen overladen. Maar er rees algauw ook twijfel. Past het wel dat wij eer bewijzen aan een man als Chuck Berry die zich als mens niet altijd optimaal gedragen heeft? Kunnen wij het weliswaar wonderlijke werk van een artiest wel volmondig loven wanneer we tegelijk weten dat hij/zij een gepatenteerde vetzak was, iemand die met zijn handen regelmatig in zijn of andermans broekzak zat?

Ik was over die dingen diep aan het nadenken toen mijn mobieltje overging en een vriendelijke redactrice van de openbare omroep mij een vraag stelde die als volgt klonk: "Kunnen wij het weliswaar wonderlijke werk van een artiest wel volmondig loven wanneer we tegelijk weten dat hij/zij een gepatenteerde vetzak was?"

"Nee. Ja. Ik weet het niet", zei ik, maar ik ben niet meer zeker in welke volgorde ik die woorden uitsprak. En toen hoorde ik het plotseling gemeenplaatsen regenen in mijn hoofd. "Je moet het werk van het leven van de artiest uit elkaar halen, als je naar een kunstwerk kijkt of luistert."

Van die dingen. En ja, in theorie was ik het daar helemaal met mezelf eens. Maar ik moest meteen ook maar toegeven dat ik die regel niet altijd toepaste in de praktijk: wanneer ik lelijke dingen weet over het privédenken en -doen van een schrijver, een zanger, een muzikant, een schilder of een acteur, kleurt dat jammer genoeg mijn mening wel enigszins mee wanneer ik nog eens iets lees, beluister of bekijk van die artiest.

Maar moet ik minder van Caravaggio's schilderijen houden omdat hij al eens de balzak van een liefdesrivaal afsneed? Is de nu welhaast vergeten Vlaamse auteur Astère Michel Dhondt een verwerpelijk schrijver omdat hij zich openlijk over zijn knapenliefde uitliet? Moeten we Jean Genet niet langer lezen of zijn toneelstuk De meiden niet meer spelen omdat zijn strafregister bijna zwaarder weegt dan zijn oeuvre? Was John Wilmot (1647-1680), ook wel berucht als de Earl of Rochester, dan een waardeloos dichter omdat hij zijn dagen en vooral zijn nachten sleet als laveloze libertijn? Of is de schrijver Céline voorgoed taboe, vanwege het redelijk reactionaire discours dat de mens achter de schrijver er op na hield?

Zoals ik reeds tegen die vriendelijke redactrice zei: "Nee. Ja. Ik weet het niet."

Al weet ik het natuurlijk wél. Omdat we alles weten, tegenwoordig. Omdat de privélevens van zelfs maar halfbekende mensen de pasmunt vormen waarmee de rioolpers de aandacht van haar lezers koopt. En omdat we vroeger niets wisten over onze helden. We lazen hun boeken, we bekeken hun foto's of schilderijen, we luisterden naar hun plaatjes. En we lazen in het Grote Boek der Vlaamse Spreuken de diepe wijsheid: "Wat niet weet, niet deert".

"We knew nothing" was zowat het algemeen heersende gevoel, en terugkijkend zou ik daar nog aan kunnen toevoegen: "And we didn't care."

Reed Willem Elsschot soms een scheve schaats?

Droeg Elio Di Rupo écht dameslingerie onder zijn zondagse kostuums?

Kakte de paus soms in het bos?

"We knew nothing."

De conclusie van dit verhaal is saai. Want natuurlijk is het moeilijk een kunstwerk te bewieroken wanneer je weet dat de maker ervan er verwerpelijke gewoontes op na houdt. Wat toch niet wegneemt dat iemand als Louis-Paul Boon, wiens erotische fantasie soms wel eens even op hol wilde slaan, werkelijk een zeer groot schrijver was en nog steeds blijft. En in tegenstelling tot andere auteurs ging hij er tenminste niet prat op al eens een kodiakbeer tussen de ogen te schieten.

Zal ik dan die eerste steen werpen? Of doet u het?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234