Vrijdag 22/10/2021

Verzuring van Noordelijke IJszee dreigt voedselketen te verminken

Alle zeeën op de planeet zijn drie keer zuurder aan het worden dan gemiddeld, een proces dat de afgelopen 20 miljoen jaar nooit is vastgesteld. Schalen van weekdieren moeten er het eerst aan geloven, maar uiteindelijk sterven de vissen uit die van deze diertjes leven.

Een kwart van de zes miljoen ton C02 die onze auto’s, fabrieken, huishoudens, veestapels en elektriciteitscentrales dagelijks uitstoten wordt door ’s werelds zeeën en oceanen opgeslorpt. Opgelost in water wordt het C02-gas een zuur dat de basis van voedselketens in zee aanvreet. Vissers in Alaska, die onlangs nog met hun boten ‘Ocean Acid SOS’ vormden, kennen nu al de effecten van dit ‘boze tweelingbroertje van de klimaatverandering’: steeds minder vis in vooral noordelijke wateren.

Erger dan gedacht

Op een conferentie over het thema in Barcelona hebben oceanografen onderzoek gepresenteerd waaruit blijkt wat voor desastreuze effecten zich daardoor tegen sneltempo aan het voltrekken zijn. “Dit is erg onrustwekkend”, aldus professor Jean-Pierre Gattuso van het Franse Centre National de la Recherche Scientifique. “We wisten dat de zeeën aan het verzuren waren en dat daardoor de schalen van schaaldieren zoals mosselen zich niet meer kunnen ontwikkelen. Maar nu pas zien we dat de situatie veel erger is dan gedacht. Het water wordt zo snel zo zuur dat het de schalen van al volgroeide week- en schaaldieren aanvreet en vernielt. Hierdoor wordt de hele voedselketen in onze zeeën en oceanen aangetast. De Noord-Atlantische zalm bijvoorbeeld, die zich voedt met weekdieren, wordt daardoor minder talrijk.”Omdat kooldioxide beter oplost in koud dan in warm water manifesteert het probleem zich het eerst en het heftigst in koude wateren zoals de zeeën aan de Noordpool en Antarctica. Onderzoek uitgevoerd rond de Svalbardarchipel in de Noordelijke Ijszee toont nu aan dat het water daar binnen de tien jaar al zo zuur zal zijn dat het meteen schalen van schaaldieren aanvreet. Aan dit tempo zal tegen 2018 tien procent van deze zee die zuurtegraad hebben bereikt. Tegen 2050 zal dat de helft zijn en tegen 2100 is de hele Noordelijke Ijszee zodanig verzuurd dat er geen leven meer mogelijk zal zijn, zo stellen de onderzoekers. Uit onderzoek van het Europese CarboOceanproject blijkt verder dat ook in andere oceanen de koolzuurdioxide veel sneller dan aangenomen tot grote dieptes is doorgedrongen en nu al ravages aanricht op de levensvormen in die diepste lagen van de zee.In de noordelijke zeeën zal één specifiek diertje het zwaarst door al dat zuur belaagd worden. Het gaat om het kleine weekdiertje limacina helicina, een klein schaaldier dat door baleinwalvissen, zalm, haring en verschillende zeevogels verorberd wordt. Als dit diertje verdwijnt, krijgt de hele voedselketen in onze zeeën meteen een forse klap.

Te laat?

Ook het diepzeewaterkoraal lophelia pertusa is erg gevoelig voor de verzuring in zee. Verschillende koraalriffen in noordelijke wateren zijn opgebouwd uit slechts één of twee types koraal, in tegenstelling tot tropische riffen, die uit verschillende soorten bestaan. Wanneer de lophelia pertusa aangevreten is, zouden de riffen langs de Noorse en Schotse kusten verwoest worden en dat betekent dan weer dat talloze vissoorten en weekdieren hun noodzakelijke beschuttingsplekken kwijtraken. Wat kan die onrustwekkende verzuring van de zeeën tegenhouden? Wetenschappers hebben al allerlei ingenieuze oplossingen bedacht. Zo stelde iemand voor om de bovenste atmosfeerlaag met spuitbuspartikels te bespuiten, waardoor er minder zonlicht tot op de aarde zou doordringen en waardoor het opwarmende effect van C02 zou worden gecompenseerd. Maar volgens Gattuso missen dergelijke ‘uitvindingen’ doel omdat ze niet verhinderen dat er steeds meer C02 de lucht in wordt gepompt. Ook in deze kwestie kan enkel een reductie in de uitstoot enig soelaas brengen, al is het volgens de experts die in Barcelona bijeenkwamen mogelijk al te laat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234