Zondag 29/05/2022

verzamel-cd Massive Attack is voorbode voor nieuw materiaal

3D: 'Ik zie onze verzamelplaat als een leesteken, een punt achter wat we tot nu toe gedaan hebben. Maar ik wilde geen cd afleveren die iedereen via iTunes zelf kan samenstellen'

'Wij hadden nooit de ambitie hits te maken'

Met Collected ligt er een verzamelalbum van Massive Attack in de winkel. Dat betekent evenwel niet dat de groep (beter: een los-vaste samenwerking van getalenteerde individuen) ermee ophoudt. Volgend jaar verschijnt de nieuwe plaat Weather Underground , waarvoor groepslid 3D 'het concept soul opnieuw wil uitvinden'. Dat die nieuwe Massive Attack er komt, mag wel een wonder heten: 'Na onze eerste cd had de kous af moeten zijn. Daarna wisten we niet goed wat te doen.' Phil Meadley

Massive Attack heeft iets van een raadsel. Met amper vier platen in vijftien jaar op hun palmares mag het enige verwondering wekken dat hun platenmaatschappij nog altijd geïnteresseerd is. Ware het niet dat die platen op de een of andere manier allemaal trendsettend waren: hun eerste, Blue Lines uit 1991, zette de lijnen uit voor het typische triphopgeluid van de Bristolscene, de laatste, 100th Window, gaf indierock zijn definitieve plaats in dance.

De grondleggers van Massive Attack, Robert Del Naja (alias 3D) en Grant Marshall (Daddy G), zullen ongetwijfeld aanvoeren dat de groep allesbehalve een dancecollectief is. Maar onder welke noemer je het fenomeen ook wilt vangen, Massive Attack blijft een van de fascinerendste en origineelste bands uit de recente popgeschiedenis, al was het maar omdat ze talent als Tricky, Shara Nelson en Nicolette op de wereld loslieten en vergeten iconen als Horace Andy, Tracy Thorne, Elisabeth Fraser en Sinead O'Connor een nieuw elan gaven.

Marshall zit in een versleten lederen fauteuil in een studio in het centrum van Bristol. Dit is zijn biotoop, de torens met opnameapparatuur en de imposante mengtafel ogen als een flashy elektronische verdedigingsmuur. Al snel wordt duidelijk dat deze band er een eigenzinnige werkwijze op na houdt. Marshall en Del Naja ontmoeten elkaar zelden, samen in de opnamestudio werken zien ze al helemaal niet zitten. "Ik heb nu al een jaar of zes, zeven niet meer met 3D samengewerkt", zegt Marshall. "Eigenlijk moeten we elkaar niet zo. Het wordt gemakkelijk stormachtig in de studio. Na elk album sneuvelt er wel weer een groepslid."

Het laatste wapenfeit, 100th Window, werd gemarket als een Massive Attackalbum, maar eigenlijk had Marshall er niets mee te maken. Mushroom (Andrew Vowles), de derde van het oorspronkelijke trio, verliet de band na Mezzanine uit 1998. Hij kon de extra gitaren, een ideetje van Del Naja, maar moeilijk pruimen. "Het boterde niet echt toen en ik had andere prioriteiten", zegt Marshall. "Ik zat liever thuis bij mijn kind dan in de studio."

Het had het einde van de band kunnen betekenen, maar onlangs vond Marshall plotseling dat hij de fans nog iets verschuldigd was. Het resultaat wordt Weather Underground, het vijfde album van de groep. "Ik dj regelmatig en dan zijn er altijd wel mensen die me aanklampen met de vraag wat er met de ziel van Massive Attack is gebeurd. Ik kreeg het gevoel dat ik iets moest doen om nog eens duidelijk te maken waar Massive Attack voor stond. Ik probeer het in elk geval weer iets 'zwarter' te maken", zegt hij.

Zowel Del Naja als Marshall spreken weer vrijuit over hun successen in het verleden omdat ze binnenkort een verzameling met hun grootste hits op de markt brengen, getiteld Collected. Het is een stoplap in afwachting van Weather Underground, dat volgend jaar uitkomt. Op de verzamelaar prijken klassiekers als 'Unfinished Sympathy', 'Teardrop' en 'Karmacoma', er is een cd met fragmenten en rariteiten en een dvd met clips. Als bonus staat er ook een beklijvend nieuw nummer op, 'Live with Me', met het bekende strijkersbombast en andere ingrediënten - zwaar gecomprimeerde slowmotionbeats en een zijige bluesstem (van Terry Callier) - die zo typisch zijn voor de soulklank van de beginjaren.

"Ik was geen vragende partij om zoiets op te zetten", zegt Del Naja wat later over Collected. "Maar ik zie het als een leesteken, een punt achter wat we tot nog toe gedaan hebben. Ik wilde wel geen pakket afleveren dat iedereen evengoed zelf via iTunes kan samenstellen."

En dus wierp de man zich op het artwork (zoals hij altijd had gedaan), de clips en de nieuwe nummers. "Ik bedacht ineens dat het een mooie gelegenheid was om dingen te gebruiken die we nog op het rek hadden liggen waar we anders toch niets mee zouden kunnen aanvangen, zoals 'Live with Me', bestemd voor een film die toch nooit gemaakt zal worden, en 'False Flags', een commentaar op de staat van de Europese Unie."

De basis voor Massive Attack werd in de vroege jaren tachtig gelegd. "Het begon wellicht met Nellee (Hooper, red.) en DJ Milo (Johnson, red.), die naar Londen trokken om daar The Wild Bunch op te richten", zegt Del Naja. "Daarna werkte Nellee met Shara Nelson aan het nummer 'The Look of Love', een uitgekleed hiphopnummer met daarboven een soulstem. Dat gaf de aanzet voor dingen zoals 'Walk on by' van Smith & Mighty (breakbeatband uit Bristol, red.) en hun werk met Daddy G aan 'Any Love'. Dat waren afgeleide producten van wat eraan voorafging. Die werkwijze, waarbij ieder zijn ding doet om iets gemeenschappelijks te creëren, is sindsdien een vast onderdeel van Massive Attack geworden. Wij hebben nooit met zijn allen samengewerkt in de studio. Er zijn samenwerkingen met twee geweest maar nooit met ons drieën. We hebben nooit een manier gevonden om met die situatie om te gaan", zegt Del Naja.

Marshall veronderstelt dat de afwijkende klank van The Wild Bunch, de mengtafel waaruit Massive Attack geboren werd, alles te maken heeft met de roots van de oorspronkelijke groepsleden. "We waren eigenlijk een stelletje migrantenkinderen. 3D's ouders kwamen uit Italië, die van mij uit Barbados, Milo's familie was afkomstig uit Jamaica, die van Mushroom uit Zuid-Amerika." In die beginjaren bekeek de gevestigde muziekscene in Bristol hen dan ook met enige argwaan.

"Toen we begonnen, gingen we naar Smith & Mighty met de boodschap dat we iets gingen oprichten onder de naam Massive Attack, een soort parapluorganisatie die een aantal bands ontplooiingskansen moest geven. Wij beschouwden het als een variant op het Amerikaanse ethos om iets voor je vrienden te doen, waarbij iedereen zijn graantje kan meepikken. Ik vermoed dat ze niet goed begrepen waarom we dat per se wilden doen. Ze geloofden niet dat we gewoon iets van de grond wilden krijgen. Dus lieten we hen verder ongemoeid en deden het dan maar zelf."

Massive Attack haalde inspiratie bij soul, reggae, hiphop en punk om een unieke klank te smeden van de brokstukken van de house- en ravecultuur van de jaren tachtig. "Toen Blue Lines uitkwam, bestond er niets voor luchtige verpozing", zegt Marshall. "Het was een van de weinige platen die je na een nachtje in de club thuis kon opzetten en van voren naar achteren kon draaien. Er was niets op de markt dat die ruimte en sfeer bood waarop je een beetje kon chillen."

"We slaagden erin iets te maken waarin we onze invloeden kwijt konden", herinnert Del Naja zich. "En daarmee had de kous af moeten zijn. Daarna wisten we eigenlijk niet goed wat te doen. Niemand van ons was ermee begonnen met het idee samen een groep te vormen. We hadden absoluut niet de ambitie hits en succesalbums te maken. In een groep spelen gaat over met elkaar optrekken en daarna snel uitdoven waarschijnlijk. Wij hebben elkaars karakter nooit op die manier moeten verdragen."

Aangezien noch Marshall, noch Del Naja een instrument bespeelt, moeten ze elke keer versterking zoeken om hun ideeën uit te werken. Del Naja raakt wel eens gefrustreerd door die trage, ongebruikelijke manier van werken. "Na elke plaat is er altijd een periode van complete stilte en verwarring, waarin we geen idee hebben hoe het verder moet. Voor Protection had Mushroom een studio gebouwd in zijn huis waarmee hij materiaal kon samenstellen om naar Tracy Thorn te sturen. Tricky en ik werkten samen en waren begonnen aan wat onze tweede plaat moest worden. Maar het was een strijd, want nu ging het niet meer om een voortzetting van The Wild Bunch. Het werd een bizarre klus, die duurde tot Mezzanine."

Del Naja werkt vooral samen met Neil Davidge, al een tijdje zijn coproducer. Momenteel flirt hij met het idee "newwavetunes te samplen" en denkt hij aan manieren om het concept soul opnieuw te vinden "door elkaar gehaspeld met Joy Divisionbeats, Public Image Ltd-gitaren en oude gospelsoulstemmen". Hij verdeelt zijn tijd tussen Londen en Bristol en zit volop in opnamen met TV On The Radio, newwaverockers uit New York. Marshall werkt samen met zangeres Yolanda, een nieuwe aanwinst voor de Bristolscene, Alice Russell en Sharon Jones. Later worden ook Horace Andy en Elizabeth Fraser (Cocteau Twins) opnieuw bij de zaak betrokken. Er gaan geruchten over een nieuwe samenwerking met Tricky en mogelijkerwijs ook met David Bowie.

"Voor mij is het ideaal en een bron van constante verwondering dat ik gewoon een bestaan in deze stad kan uitbouwen en boeiende mensen ontmoet met wie ik ook nog eens muziek kan maken", zegt Del Naja. "Je kunt optreden en schitterende dingen doen, maar daarna keer je gewoon terug naar je familie en vrienden, als persoon van vlees en bloed, zonder dat je te veel met dat sterrengedoe bezig moet zijn. We hebben ermee geflirt, maar als puntje bij paaltje komt, ben je maar net zo goed als je laatste plaat."

© The Independent

Collected komt op 27 maart uit bij Virgin

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234