Donderdag 22/04/2021

'Verwacht van mij geen haartips'

Tien jaar na Gas Station komt documentaire-maker Luc Vrydaghs met Barber Shop, een zesdelige reeks over kapsalons van Rio tot New Delhi. 'Ik wil een wereld in verandering tonen, met de kapperszaak als decor.'

Aan de keukentafel in het Oost-Vlaamse Steenhuize-Wijnhuize vertelt Luc Vrydaghs dat het idee voorBarber Shop op een strand in Nicaragua ontstond, waar hij zijn vorige documentairereeks maakte. Zijn baard was lang. Hij liet hem trimmen in een vissersdorpje aan de Atlantische Oceaan. De lokale kapper trok een plastic zak over Vrydaghs' hoofd en ging langzaam en toegewijd te werk. "En dat allemaal voor een simpele scheerbeurt van een toevallige passant: het inspireerde mij."

Hij dacht terug aan zijn zesdelige reeks Gas Station, tien jaar geleden op Canvas te zien. Toen vormden lokale, onafhankelijke tankstations het schouwtoneel. "In de kapperszaak zag ik een gelijkaardige gespreksruimte waar iedereen vrijuit praat, met tussen hen in de kapper die alle roddels als eerste hoort, die als een soort biechtvader of opiniemaker naar hun verhalen luistert.

"Voor veel mensen is de kappersstoel een rustpunt. Ze vertellen er over hun leven en de gebeurtenissen in hun omgeving. De kapper houdt daarbij letterlijk de spiegel vast. Maar net zo goed had ik me op kruideniers gericht - zolang het sociale aspect maar aanwezig was. Haartips of uitleg over modeverschijnselen moet je van mij niet verwachten."

Het vooronderzoek was verschrikkelijk moeilijk, zegt Vrydaghs. "De sterkte van het idee hing af van de verscheidenheid. Racisme, eenzaamheid, vluchtelingen, corruptie, genderongelijkheid: elke aflevering moest een ander thema hebben. Het mocht niet overlappen."

Een paar keer had hij tegenslag. In een Roemeens moerasdorp had de researcher hem liggen: de kapper bleek geen kapper. Hij kon nauwelijks een schaar vasthouden. In Londen vroeg de barbier met wie hij al weken contact onderhield opeens geld.

"Daar stopte het. Dat doe ik nooit. In Algerije hebben we wel enkele kleine zonnepanelen achtergelaten. We hadden ze sowieso nodig om in dat vluchtelingenkamp te kunnen filmen, nadien hebben we ze gewoon op het dak van het kapsalon laten liggen."

Een soort Jambers

Barber Shop speelt zich af op zes locaties. Detroit, New Delhi, Pretoria, Rio de Janeiro, een vluchtelingenkamp in de Algerijnse Sahara en het Britse kuststadje Clacton-on-Sea. "Ik koos voor plekken die volop aan het veranderen zijn. Er moest genoeg beweging in het verhaal zitten, ook in het leven van mijn hoofdpersonages."

In elk van de zes afleveringen vertellen kappers en klanten over zichzelf, maar meer nog over de plaats en de tijd waarin ze leven. De Indiase Soniya over de zuuraanval die haar gezicht verminkte, de Britse Susan over de brexit en de migratiecrisis, de Amerikanen Larry en Roberto over de economische recessie in hun thuisstad Detroit.

Vrydaghs observeert, zonder partij te kiezen. Ook als de meningen rechts, soms openlijk racistisch zijn. "Af en toe moest ik op mijn tanden bijten. Maar ik wilde de mensen portretteren zoals ze zijn."

Per aflevering had hij tien draaidagen. De muziek komt van Dominique Pauwels, het knappe camerawerk van Alex de Backer.

"Meestal moest ik me in moeilijke omstandigheden zien te redden. Wilde ik in de favela in Rio bijvoorbeeld een kraan om een shot vanuit de lucht te draaien, dan moest ik het zelf regelen. Ik hing ook enorm van mijn tolk af. In Rio ben ik er zelfs mee in de clinch gegaan. Ze dacht dat ik een soort Jambers was, een buitenlandse reporter die snel spektakel wilde, inclusief drugs en machinegeweren, maar dat interesseerde me niet. Jonge gasten die door de schaar of de scheermachine van de straat worden gered, dát wilde ik tonen."

'Verhipstering'

Reizend verhalen vertellen, het is wat Vrydaghs al jaren doet. Rafelige verhalen, niet te afgelikt. Hij kijkt met argwaan naar de oprukkende properheid in steden als Gent of Antwerpen. 'Verhipstering', zwijg hem erover. "Dat zie je ook in mijn werk. Er zit verval in alles wat ik maak. Het mag niet te gemakkelijk of te netjes zijn."

Net als in zijn vorige reeksen is de maker ook hier weer onzichtbaar. Geen voice-over, geen parades binnen beeld. "Ik weet niet of ik het zelf zou willen, een week door een documentairemaker worden gevolgd. Ik denk het niet, eerlijk gezegd."

Vrydaghs was drie jaar lang voltijds met Barber Shop bezig. "Het slorpte al mijn tijd op. Ik kon tussendoor geen andere opdrachten aanvaarden, ook geen commercieel of lesgevend werk. Lastig, zeker financieel, maar de pitbull in mij wil het toch op deze manier blijven aanpakken. Intensief, alleen maar kiezend voor verhalen die ik echt wil vertellen."

Binnenkort trekt hij dwars door de VS, voor een nieuwe Canvas-reeks op en rond de highway. "Ik moet mijn route nog vastleggen en ik hoop vooral dat ik het land in kan, met Trump aan de macht, maar het wordt een soort On The Road. Zonder Jack Kerouac dan."

Vanaf woensdag zes weken lang op Canvas. canvas.be

Wie is Luc Vrydaghs?

► Geboren op 5 april 1965

► Werkte onder meer voor Woestijnvis

► Maakte in 2006 de zesdelige documentairereeks Gas Station, samen met o.a. Nicolas Karakatsanis en Raf Keunen

► In 2012 portretteerde hij F. Deneyer, begrafenisondernemer in De Marollen in Brussel

► Ook zijn roadmovies over Madagascar en Nicaragua waren te zien op Canvas

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234