Woensdag 03/03/2021

Vervreemding op locatie in Oosterweel

Een kerkje dat een industrieel landschap trotseert van olieraffinaderijen, laadbruggen, containers, vrachtauto's en kanalen. Een oase van groen in het grauwe havengebied op de rechteroever van de Schelde. In dit bijna surrealistische decor lanceert het Antwerpse festival De Beweeging de eerste aflevering van een nieuwe, negendelige reeks activiteiten.

Totnogtoe zette De Beweeging - de organisatie voor 'Kunst door het lichaam' - jaarlijks een grootscheeps internationaal dansfestival op in de Antwerpse stadskern. Voor de komende drie jaar werd dit evenement echter vervangen door een viermaandelijkse 'Beweeging', een interdisciplinair themaproject dat wordt opgezet onder impuls van een gastcurator. Vertrek- en eindpunt van de huidige minimanifestatie, getiteld Over landschap, lichaam en andere dingen, is een openbare locatie, een plek met een bewogen geschiedenis.

Het gekozen terrein bestrijkt de omgeving rond het ooit druk gefrequenteerde recreatiedomein van het Noordkasteel en de restanten van het 'ondergespoten' polderdorp Oosterweel, dat net als Oosterdonk - de fictieve geboorteplaats van Pietje de Leugenaar - plaats moest maken voor de oprukkende industrie in het havengebied. Tot volgende week kan je daar terecht voor diners dansants, geleide wandelingen, filmprojecties, een fototentoonstelling, een rondetafelgesprek en een slotfeest. Afgelopen woensdag ging men alvast van start met de als 'theatrale wandeling' gepresenteerde promenade. Een aantal kunstenaars liet zich door het landschap (en door de verhalen die erachter zitten) inspireren. Zij hebben op bepaalde plekken langs het parcours 'interactieve' installaties neergezet. Volgens de brochure is publieksparticipatie tijdens deze exploratie immers een must.

Het startschot van de wandeling wordt om 19.30 uur gegeven. Elke deelnemer krijgt een landkaartje in de handen gestopt en verlaat via een hobbelig zandpaadje het komvormige dal waarin de kerk - het markantste overblijfsel van het verdwenen dorp - gelegen is. Eerste halte is de World Cup Installation van gelegenheidscurator Bush Hartshorn. De ruimtelijke constructie, een knipoog naar de huidige voetbalkoorts die de Brit neerpootte op het speelveld van F.C. Michelangelo, werd echter nauwelijks opgemerkt.

Dit in tegenstelling tot de 'voorstelling' die de Israëlische cartograaf Ronen Abas en actrice Patricia Goemaere ensceneerden in het open bloemenveld. Zij namen de programmakrant als uitgangspunt, een stuk papier dat per definitie verwachtingen schept bij de toeschouwer, waarmee Abas onder meer wil aantonen dat iedereen vanuit zijn eigen culturele achtergrond naar een bepaalde plek kijkt. Goemaere kent verschillende plekken op het veld een 'bestemming' toe, maar bij velen leidt deze minimalistische voorstelling tot consternatie. De actrice zet de verdeling performer/toeschouwer op de helling maar stuit op een nukkig zwijgend publiek dat weinig waardering kan opbrengen voor dit goochelen met perspectieven.

Dan oogsten de verrekijkers die Ilse Roman aan de rand van de roeivijver heeft opgesteld, meer bijval. Net als in de voorstelling Obscure Kamer, die te zien was op de tiende editie van De Beweeging, koos de jonge Gentse 'voyeurisme' als thema - ze brengt een soort 'choreografie van de blik'. Roman toont verschillende beeldfragmenten, waaronder een bloederige amorfe substantie, twee vissers met hond, een wateroppervlak, en speelt intussen 'rollen'. De bezoeker observeert en gluurt maar wordt daarbij zelf ook getaxeerd.

Wie het hele traject doorloopt, botst af en toe op de in plasticfolie gehulde Rosa, die onder regie van Marc Vanrunxt rondmarcheert. Zij duikt regelmatig op en door de continuïteit van haar aanwezigheid lijkt het wel alsof ze er een onderdeel van de onbegrensde ruimte uitmaakt. In een container die Felix Ruckert in het aanpalende lot heeft opgesteld, kan of moet de toeschouwer zélf een onderdeel van het 'werk' worden. Via een aantal diaprojecties geeft de afwezige kunstenaar instructies: kijk de persoon die recht tegenover u zit in de ogen, bestudeer zijn rechterhand. Een confronterend machtsspel dat toch een vorm van vertrouwelijkheid teweegbrengt, want de non-verbale dialoog werd buiten de container omgezet in geklets en gekeuvel.

Na afloop van de 'reis' gaat het nog even de trap op, naar de torenkamer van de kerk waar Jason E. Bowman, nadat hij zich uitvoerig had gedocumenteerd over de voorgeschiedenis van het dorp, een blauw neonbord aan de wand bevestigde. Daarop staat een contextgebonden statement à la Lawrence Weiner te lezen - '25.175 kerkkaarsen' - maar zonder een woordje uitleg blijft de lichtkrant behoorlijk cryptisch. Naar verluidt waren er zoveel kaarsen nodig indien er in de 286-jarige geschiedenis van het kerkje voortdurend een kaars had gebrand.

Al bij al is deze promenade niet aan iedereen besteed. De zintuiglijke waarneming staat centraal en de presentaties zijn uiteindelijk maar perifeer. Zij zorgen voor een hercreatie van het landschap, voor een zekere vervreemding, en dwingen de deelnemer om op een andere, intensere manier naar de omgeving te kijken. Voor wie het daar niet zo op begrepen heeft, zijn er nog andere mogelijkheden. Walter en Ria uit Mortsel bijvoorbeeld kochten een kaartje omdat ze 'mooie herinneringen' hebben aan deze bijzondere locatie.

Ann Demeester

'Beweeging' tot en met 5 juli. Wie aan de promenade of een diner dansant wil deelnemen, reserveert best op tel. 03/213.86.60. De overige activiteiten zijn gratis.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234