Zondag 26/09/2021
Illustratiebeeld

AchtergrondZonnepanelen

Vertrouwen in zonnepanelen volledig zoek na debacle terugdraaiende teller: ‘Particuliere markt ligt plat’

IllustratiebeeldBeeld Freepik

Het vertrouwen in zonnepanelen is na het fiasco van de terugdraaiende teller volledig zoek. De eerste vier maanden van dit jaar werden 60 procent minder zonne-installaties geplaatst in vergelijking met 2019. Het verschil met topjaar 2020 bedraagt zelfs 85 procent. ‘Het vertrouwen van de consument herstellen is niet evident en zal tijd vergen’, beseft ook minister Zuhal Demir (N-VA).

“Het vertrouwen is compleet zoek. De particuliere markt ligt redelijk plat”, weet Gui Verbunt (62), zaakvoerder van Izen, één van ’s lands grootste installateurs van zonnepanelen. “De kwestie van de terugdraaiende teller heeft ervoor gezorgd dat de perceptie rond zonnepanelen momenteel zeer negatief is. Heel wat mensen die de stap zetten, voelen zich gesjareld, waardoor wie nog niet heeft beslist nog even afwacht. Wat komt er immers achteraf?”

Van januari tot en met april werden in Vlaanderen in totaal 7.561 nieuwe zonne-installaties geplaatst, ­ofwel gemiddeld zo’n 1.900 per maand. Dat zijn er 60 procent minder dan in dezelfde periode van 2019. Vergeleken met vorig jaar bedraagt de terugval zelfs 85 procent. Dat was dan ook wel een recordjaar, met elke maand zo’n 12.500 installaties. “De belofte dat wie voor eind 2020 panelen liet leggen nog 15 jaar lang van de terugdraaiende teller zou kunnen genieten, heeft heel wat mensen over de streep getrokken”, verklaart Dirk Van Evercooren, algemeen directeur van ODE, de sectororganisatie voor duurzame energie in Vlaanderen.

ODE verwachtte daardoor enigszins wel een terugval. “Dat was ook na elk eerder kantelmoment in het steunsysteem al zo”, zegt Van Evercooren. “Maar ja, deze is door het schrappen van de terugdraaiende teller door het Grondwettelijk Hof véél groter dan verwacht. Deze enorme terugval doet pijn. Het valt niet te ontkennen: de vertrouwensbreuk is een feit.”

Er liggen in Vlaanderen best al wel wat zonnepanelen. Met 597.524 zonne-installaties en een groen vermogen van 91 MegaWatt (MW) per 100.000 inwoners op ons dak zijn we in Vlaanderen de op één na beste leerling in Europa, na Duitsland. Toch is het nodig dat er installaties blijven bijkomen, willen we de doelstelling in het zonneplan van de Vlaamse regering halen. Dat voorziet tegen 2030 een geïnstalleerd vermogen van liefst 6.700 MW - ruim de helft méér dan de huidige 4.021 MW. “We zijn er dus lang nog niet”, aldus Van Evercooren. “De recentste cijfers zijn nog niet definitief, maar het is hoe dan ook geen goed nieuws dat er in de eerste vier maanden van dit jaar slechts een derde van de panelen werd gelegd die nodig zijn om het vereiste jaarlijkse extra vermogen van 300 MW te realiseren.”

“Zonder meer zonnepanelen op de Vlaamse daken kunnen we de ommezwaai naar een Vlaanderen waarin geen CO2 meer wordt uitgestoten niet maken”, stelt Vlaams parlementslid Staf Aerts (Groen). De zware terugval bewijst volgens de oppositiepartij het failliet van het Vlaamse beleid rond zonnepanelen. “De Vlaamse regering heeft er een knoeiboel van gemaakt, zij moet de zonnepanelensector nu opnieuw een duw in de rug geven.”

Dat de terughoudendheid tegenover zonnepanelen momenteel groot is, verbaast Vlaams minister van Energie Zuhal Demir (N-VA) niet. “Eerst het debacle van de groenestroomcertificaten en dan de fiasco van de terugdraaiende teller, dat voor honderdduizenden gezinnen gevolgen heeft: het huwelijk tussen Vlaanderen en hernieuwbare energie was in het verleden door slechte beslissingen geen succes.”

Nog niet wanhopen

Het is volgens Demir wel nog veel te vroeg om te wanhopen. “We zien in de cijfers dat de situatie eind april al beter is dan eind februari. Mensen moeten ook het nieuwe systeem van de eenmalige investeringssubsidie tot 1.500 euro nog leren kennen. Het is ook niet omdat huishoudens terughoudend zijn in het plaatsen van panelen, dat bedrijven en overheden stoppen met investeren. Maar het vertrouwen van de consument herstellen is niet evident en zal tijd vergen”, beseft ook Demir. Een campagne in het najaar - wanneer de afkeer tegenover zonnepanelen hopelijk wat is gaan liggen - moet het draagvlak opnieuw versterken.

Illustratiebeeld Beeld Getty Images
IllustratiebeeldBeeld Getty Images

“Maar ik ben geen verkoper van zonnepanelen, en ga ze niet door de strot van de mensen rammen. Dat is niet de taak van de politiek. Een goed en rechtszeker kader scheppen waarbinnen mensen zelf beslissen of en hoe ze investeren, is dat wél. In het verleden is men daarin gefaald. Het is aan mij om daar nu verbetering in te brengen, maar ook de energieregulator VREG, netbeheerder Fluvius en de volledige energiesector zullen inspanningen moeten leveren”, aldus Demir.

Vertrouwensbreuk niet geheel terecht

Al is de aangehaalde vertrouwensbreuk volgens Van Evercooren wel niet geheel terecht. “Het arrest dat de terugdraaiende teller vernietigde heeft enkel effect op wie in 2020 of ervoor panelen liet installeren: voor wie de stap nog wil zetten, veranderde er niks. Zonnepanelen blijven zinvol: zowel voor de groene zaak als de eigen portemonnee. Al wat je zelf produceert en meteen verbruikt is opbrengst.” ODE verwacht dat, net als na vorige aanpassingen in het steunsysteem, de markt zich ook nu opnieuw langzaam zal herstellen. “Een positief beeld dat zonne-energie echt wel cruciaal is om de klimaatdoelstellingen te realiseren, is daarbij noodzakelijk.”

Gui Verbunt van installatiebedrijf Izen heeft er vertrouwen in dat de markt zich al binnen enkele maanden herstelt. “Dergelijke golfbewegingen zijn door de ‘stop & go’-handelingen van de overheid ondertussen al eigen aan onze sector. We weten uit ervaring: ook dit ebt wel weer weg. Nu wordt vanwege emotionele redenen niet beslist. Wanneer mensen opnieuw rationeel oordelen, zullen ze merken dat de omstandigheden eigenlijk niet veel minder goed zijn dan vorig jaar. Maar dat moeten ze eerst willen begrijpen.”

Ook het elektrisch rijden zal tegen 2026 een enorme boost geven, aldus Verbunt. Niemand van zijn 185 werknemers hoeft momenteel met de vingers te draaien. “Ondertussen beschikken we al over voldoende flexibiliteit om onze residentiële ploegen elders in te zetten: op de grotere industriële projecten en in Nederland, waar de situatie anders is.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234