Woensdag 30/09/2020

Vluchtelingencrisis

Vertrokken in Syrië, dood aangespoeld in Nederland

De Syrische student Mouaz Al Balkhi hoopte vanuit Calais naar Engeland te kunnen zwemmenBeeld © RV

Op maandag 27 oktober 2014 spoelt op het Nederlandse waddeneiland Texel een onherkenbaar lichaam aan, gehuld in een wetsuit. 'De verdronken duiker' krijgt een anoniem graf, tot een Noorse journalist zijn tanden in de mysterieuze zaak zet.

De jonge vluchteling Mouaz uit Syrië kijkt naar de zee. Al bijna vijf maanden is hij onderweg, maar nu is zijn eindbestemming in zicht. Opgetogen stuurt hij een sms'je naar zijn oom: "Ik kan Engeland zien."

Mouaz is met zijn familie gevlucht uit het door oorlog verscheurde Syrië. Vanaf Jordanië begon hij in zijn eentje aan de lange oversteek naar Europa (zie kaart). Eerst naar Turkije, per vliegtuig naar Algerije, over land naar Libië, van Libië per boot naar Italië, van Italië uiteindelijk naar de havenstad Calais in Frankrijk.

Nu, na 142 dagen, ziet hij aan de overkant van het Kanaal de witte kliffen van zijn beloofde land: Engeland. Daar heeft zijn oom al asiel gekregen. Ook Mouaz hoopt er een nieuw leven op te bouwen. Maar eerst moet hij nog even de oversteek maken. Per vrachtwagen is hem dat tot dusver niet gelukt.

Engeland is nu zo dichtbij, dat kan ik wel zwemmend halen, sms't Mouaz zijn oom.

Diezelfde avond gaat hij naar de plaatselijke Decathlon, even buiten Calais. In het goedkope sportwarenhuis koopt hij twee dunne wetsuits, twee snorkels, een masker, vinnen en watersokjes. Contant rekent Mouaz 256 euro af. Het is 20.03 uur op dinsdag 7 oktober 2014.

Bijna drie weken later, op maandag 27 oktober, spoelt op het Nederlandse waddeneiland Texel, ten noorden van het dorp De Koog, een lichaam aan. Het is gehuld in een wetsuit en onherkenbaar. Wie is deze drenkeling? Papieren heeft hij niet bij zich. Vast een omgekomen duiker, denken ze op het eiland.

Antidiefstalchip

Een onderzoeker van de Unit Maritieme Politie ontdekt: de antidiefstalchip in het wetsuit is te herleiden tot de Decathlon in Calais, de Franse havenstad die een knooppunt vormt in de Europese vluchtelingenstroom. "Toen we wisten dat het wetsuit uit Calais kwam, volgde de theorie: dit is een vluchteling", zegt politiewoordvoerder Ed Kraszwesk. Het lichaam in het wetsuit, gevonden ter hoogte van strandpaal 21 op Texel, is de eerste vluchteling die dood aanspoelt op de Nederlandse kust.

Maar wie is hij, de 'wetsuitman', zoals de politie hem noemt? Elke aanwijzing voor zijn identiteit ontbreekt. De man wordt op Texel begraven in een naamloos graf. Als het hierbij was gebleven, zegt politiewoordvoerder Kraszwesky, "was hij vermoedelijk nooit geïdentificeerd".

Alles verandert als op vrijdag 2 januari 2015 aan de zuidkust van Noorwegen, op de rotsen van het eiland List, een lichaam wordt aangetroffen. Het is gehuld in een goedkoop wetsuit. Na een melding via Interpol blijkt al snel: ook dit wetsuit is afkomstig van de Decathlon in Calais. Twee wetsuits, veel te dun voor de watertemperatuur van de Noordzee, op hetzelfde tijdstip gekocht in Calais. Twee dode mannen, ruim twee maanden na elkaar aangespoeld langs de vloedlijn, honderden kilometers uit elkaar. Probeerden ze naar Engeland te zwemmen?

"Ik dacht: dit moet een groter verhaal zijn", zegt Anders Fjellberg (26), een Noorse journalist die werkt bij Dagbladet. Gewapend met een reconstructietekening die de Nederlandse politie maakte van de drenkeling op Texel, vertrekt hij naar Calais. Met een tolk waagt hij zich in 'de Jungle': een geïmproviseerd vluchtelingenkamp waar Syriërs, Afghanen en Eritreërs wanhopig proberen om een rit te bemachtigen op een vrachtwagen richting Engeland.

Wie is de drenkeling op de profielschets? De vluchtelingen in de Jungle weten het niet. Maar een hulpverlener tipt: een Syrische man die nu in Engeland woont, zoekt in de Jungle al maanden naar zijn neef, Mouaz. Sinds hij op 7 oktober sms'te dat hij Engeland kon zien, is er niets meer van hem vernomen. Zijn oom had nog gewaarschuwd: zwem niet het Kanaal over, dat is gevaarlijk.

"Dit kon geen toeval zijn", zegt Fjellberg. Hij reist naar Engeland en neemt de man een DNA-test af. De journalist doet dit zelf, na ruggespraak met de Noorse politie. "We hebben gegoogeld hoe het moet. De politie gaf aan dat het via de officiële weg weken zou duren." Met een wattenstaafje vol wangslijm reist de verslaggever terug naar Oslo. Maar de uitslag is onvoldoende om een familierelatie te bewijzen.

Fjellberg reist daarop af naar Jordanië, waar de familie van Mouaz bivakkeert. De uitslag van een nieuwe test is positief. De man die in oktober 2014 is aangespoeld op Texel, is de 22-jarige student Mouaz Al Balkhi uit Syrië. De wetsuitman heeft zijn naam terug.

"Ik mis je", schreef hij 's avonds op 7 oktober aan zijn jongste zusje, anderhalf uur voordat hij afrekende bij de Decathlon. Sindsdien is zijn telefoon nooit meer opgenomen. Mouaz zwom graag, vroeger in een zwembad in de Syrische hoofdstad Damascus. Hij hoopte in Europa zijn studie tot elektrotechnisch ingenieur af te ronden.

Wie de tweede drenkeling is, die vermoedelijk samen met Mouaz in zee is gegaan en aanspoelde in Noorwegen, blijft een raadsel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234