Zondag 21/07/2019

Verenigde Staten

Vertrekt Trump uit de NAVO? Zenuwen zijn gespannen

Beeld AFP

Op het Brusselse NAVO-hoofdkwartier heerst grote onrust. Tot in de hoogste kringen leeft de vrees dat Amerikaans president Trump het vertrek van de Verenigde Staten uit de NAVO wil aankondigen. Misschien al in zijn State of the Union.

Jens Stoltenberg - de Noorse socialist die al vier jaar secretaris-generaal van de NAVO is - gaf zondag een interview aan de Amerikaanse conservatieve zender Fox News. Hij deed dat niet voor zijn plezier. Stoltenberg had een missie: president Donald Trump er via zijn favoriete televisiekanaal van overtuigen om de NAVO niet te verlaten. Door hem te herinneren aan zijn eigen woorden: “President Trump is toegewijd aan de NAVO. Dat zei hij enkele geleden nog en ook tijdens de laatste NAVO-top in juli.” En door hem te vleien: “Zijn heldere boodschap wordt gehoord.”

‘New York Times’

Trump heeft al meermaals gedreigd met een terugtrekking uit het Westerse militaire bondgenootschap. Hij vindt dat de Verenigde Staten onevenredig veel moeten bijdragen voor de alliantie. Vorige week publiceerde The New York Times een veelbesproken artikel waarin hoge regeringsfunctionarissen meldden dat de president vorig jaar al overwoog om zijn dreigement hard te maken. Onder meer ex-defensieminister James Mattis deed verwoede pogingen om hem van gedachten te doen veranderen en de decennialange Amerikaanse steun aan de NAVO te vrijwaren.

In het NAVO-hoofdkwartier in Brussel is een mogelijke Amerikaanse exit intussen gespreksonderwerp nummer één. Dat zeggen meerdere militaire bronnen aan deze krant. Het gerucht doet zelfs de ronde dat Trump overweegt om in zijn jaarlijkse State of the Union de terugtrekking van de Verenigde Staten uit de NAVO aan te kondigen. In eigen land verkeert hij in een impasse met het parlement over de financiering van een grensmuur met Mexico. Daardoor lag de betaling van een deel van de overheid meer dan een maand stil, de zogenaamde shutdown. Deze mislukking zou Trump snel willen doen vergeten. Bovendien is Mattis, die veel respect genoot in NAVO-kringen, van het toneel verdwenen na een ruzie met Trump rond Syrië.

Over de datum waarop president Trump zijn State of the Union zal afleggen, bestaat momenteel nog onduidelijkheid. Normaal gebeurt dat eerstdaags.

Reis Pelosi

“Het is paniek op het NAVO-hoofdkwartier”, vertelt een militaire bron. “Iedereen vreest dat er iets op til is.” Twee weken terug hield Stoltenberg overleg met Joe Dunford, als voorzitter van de Joint Chiefs of Staff de hoogste Amerikaanse militair. Dit was een ongewone vergadering. Doorgaans richt Stoltenberg zich tot de defensieminister of de president. Dunford zou aan Stoltenberg hebben verzekerd dat het bondgenootschap, althans wat het Pentagon betreft, kan blijven rekenen op de steun van de Verenigde Staten. Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Amerikaanse parlement, wou vorige week afreizen naar Brussel om met de bewindvoerders van de NAVO te overleggen. Het bezoek werd haar verboden door president Trump.

In de Verenigde Staten probeert parlementslid Jimmy Panetta - de zoon van Leon Panetta, de voormalige defensieminister van Barack Obama - intussen om een nieuwe wet gestemd te krijgen die het de president verbiedt om op zijn eigen houtje te beslissen over een terugtrekking uit de NAVO. Dat gebeurt met de stilzwijgende instemming van het Pentagon. Want hoewel de Amerikaanse krijgsmacht een lange klachtenlijst heeft over de werking van de NAVO, is zowat iedereen het er over eens dat het bondgenootschap verlaten vooral een prachtig Nieuwjaarscadeau zou zijn voor Rusland. Ook in het parlement lijkt dit de overtuiging. Het voorstel van Panetta kreeg overweldigende steun bij een eerste stemming (357 voor en 22 tegen).

Europees leger

Als Trump in de nabije of verre toekomst zou beslissen om de NAVO te verlaten, belandt de organisatie in een diepe crisis. Om de slagkracht van het bondgenootschap te behouden, moeten de andere lidstaten dan een enorm gat opvullen. Na de militaire interventie in Libië in 2011 maakten de Europese leden al eens de oefening wat er nodig was om zonder Amerikaanse steun een conflict van deze grootteorde uit te vechten. Men kwam uit op een noodzakelijke investering van goed 300 miljard euro. Ook België zou dan - snel - een handvol miljarden euro’s aan militaire investeringen moeten bijdragen. “De Europese NAVO-leden zijn niet in staat om een conflict met Rusland uit te vechten zonder Amerikaanse hulp”, vat een militair samen. Het ontbreekt Europa onder meer aan maritiem transport en cyberbescherming.

Sinds het aantreden van Trump klinkt de roep om een sterk Europees leger steeds luider op het continent. Grootmachten Duitsland en Frankrijk hebben een principeakkoord voor de ontwikkeling van het Europees jachtvliegtuig van de toekomst. Tijdens het Wereld Economisch Forum in het Zwitserse Davos waarschuwde Stoltenberg vorige week echter dat focus op de uitbouw van een Europees leger door “iemand in de Verenigde Staten” dit verkeerd begrepen kan worden. “We moeten oppassen dat we niet de verkeerde perceptie creëren. Perceptie is belangrijk.”

Kort na Stoltenbergs interview op Fox News zondag verstuurde president Trump alvast een tevreden tweet: “Stoltenberg heeft net gezegd dat de NAVO dankzij mij veel meer geld kan ophalen bij haar lidstaten, na jaren van achteruitgang.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden